Tus, popobel (unplekden), yw eseli an ehenHomo sapiens. Gnasow kemmyn a dus a-dreus annorvys yw skientoleth ha godhvos,yeth,kowethas, hagonisogeth. Yth esplegyas an ehen dhenel ynAfrika, ha'y wosa omystynna a-dreus an bes oll sawAntarktika. Yma nebes 6,450 milvil a dus y'n bes y'n eur ma.
Esel tevesik a'n ehen ma a'n gelwirgour (liesekgwer), (ha'n gerden a styr person gorow treweythyow ynwedh). Esel tevesiges aHomo sapiens ywbenyn (liesekbenenes), po hwathgwreg. Esel yonk ywflogh (liesplekfleghes) pobaban rag tus pur yonk; y hellir leverelmowes mars yw an flogh benow pomaw mars yw gorow.
An ehen dhenel a via a-dro dhe 400,000 bloodh, war-lergh tus skiensek y'n eur ma. Y hwra tus rann a'n urdhPrimates, unn bagas avronnviles ow komprehendyaapys,simes, lemours ha tarsirs keffrys. An nessa ehennow dhe dus y'n urdh ma ywPan troglodytes (an chimpansi kemmyn) haPan paniscus (an bonobo).
War dhiw war y hell tus kerdhes – ottomma gnas posek a'gan linyeth esplegyansek. Tus a's peus garrow pur hir may's kehevelir dhe rePrimates erel. Hirder kresek tevesigesow an bes yw a-dro dhe 159 cm (y'nRuvaneth Unys, 164 cm); huni tevesigyon yw adro dhe 172 cm (y'nRuvaneth Unys, 178 cm).
Govenek bewnans a dus a-dreus an bes yw 65 bloodh rag benynes ha 61 bloodh rag gwer; mes yma dyffransow meur y'n niverow-ma y'n eyl gwlas ha'n aral. Govenek bewnans ynJapan yw 81 bloodh; huni ynZambi yw 37 bloodh (gras yn arbennek dheAIDS).
