Fîl mezin in ûmişk biçûk in.mezin
gir ,girs ,zexm , nebiçûk Fîl heywanênmezin in.
berfireh yanbilind Behrekemezin .
Xaniyekîmezin .
bitemen , bitemenê xwezêdetir Birayêmezin û birayê biçûk.
giring ,muhim ,tesîrker ,bibandor ,zîrek ,jêhatî Qezayekemezin .
Zanayênmezin .
dilovan ,birehim ,dilnerm ,hestiyar ,dilnazik Ya Xudê tu yêmezinî , li min bibore.
Qurban tu yêmezinî li min bibore.
Dîrhemek bêt serfê Mewlûda Nebî Xêrekîmezin ji bo hasil dibî Hem ji Şeyxan bû rîwayet ev xeber — (Mela Hisênê Bateyî: Mewlûd) Jiproto-hindûewropî *méǵh₂s .
Hevreha belûçîمزن ( mezen, muzen ) ,farisiya navîn mes/meh ,farisî مه ( meh - bi maneya "mezin" êdî nemaye ) , avestayî𐬨𐬀𐬰𐬀𐬵 ( mezeh ) ,sanskrîtî महा ( mahā ) (mahā́),ermenî մեծ ( mec ) (mêç) hîtîtî𒈨𒂊𒅅𒆠𒅖 ( mêkkis ,“ gelek ,pirr ” ) ,yûnaniya kevn μέγας ( mégas ,“ mezin ” ) , latînîmagnus ( “ mezin ” ) ûmactus ( “ hêja ,bihagiran ” ) , îtalî/portugalî/spanîmagno ,îngilîzî much (bixwîne: maç "gelek, pirr"),swêdî mycket ("gelek, pirr"), danmarkîmeget ("gelek, pirr"), albanîmadh ...
Di kurdî de paşgira-in lê hatiye zêdekirin lê formames-/mez- jî dimestir /meztir ûmestirîn /meztirîn de hê maye. Guhartoya bi paşgira-in di zimanên din ên îranî de ji bo dêwan anku bûnewerên mîtolojîk ên mezin tê karanîn; binêreavestayî 𐬨𐬀𐬰𐬀𐬌𐬥𐬌𐬌𐬀 ( mezeyniye ,“ mezin, dêw, bûnewerên mezin ” ) ,farisî مازنی ( mazenî ) û navêMazenderan jiمازن ( mazen ,“ mezin, dêw ” ) +در ( der ,“ derî ” ) +-an .
Bo guherîna *ǵ ya proto-hindûewropî bi Z di zimanên îranî de, bidin ber peyvazanîn ,zer .
Bo guherîna wateya peyvan di navbera "mezin" û "gelek" de bidin ber tirkîçok ( gelek, pir ) û oyxurîچوڭ ( chong ,“ mezin ” ) .
Di nav zaravayên kurdî de peyv tenê di kurmancî de maye. Hin caran ew di soraniya nivîskî de tê dîtin lê ew ji kurmancî hatiye neqilkirin wek çawa kuhevwateya wê ya soranîgewre jî neqlî kurmanciya nivîskî bûye. Di nav zimanên îranî de ji bilî kurmancî herwiha di belûçî de jî maye lê wek din ji zimanên din ketiye.
Bi forma xwe ya yûnanî wekmega- ketiye piraniya zimanan û zimanê kurdî jî. Bo nimûne:megaloman ,megatrend ...
Çavkanî Chyet, Michael L. (2003):Kurdish-English Dictionary , Ferhenga Kurmancî-Inglîzî ,Yale University Press , r. 379.Tsabolov, R. L. , Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка "], Moskova, 2001-2010 , r. 632Etymonline.Online English Etymology Dictionary . <etymonline.com > by Douglas Harper .The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî):http://starling.rinet.ru/
Abxazî :аду → ab ( ādu ) Afrîkansî :groot → af Akadî :𒃲 → akk ( rabûm ) Albanî :madh → sq Almanî :groß → de Altayiya başûrî :јаан → alt ( ǰaan ) Asamî :ডাঙৰ → as ( daṅor ) ,বৰ → as ( bor ) Astûrî :grande → ast Avarî :кӏудияб → av ( kʼudijab ) Azerî :böyük → az Baskî :handi → eu Başkîrî :ҙур → ba ( ður ) Batakiya mandaîlîng :godang → btm Belarusî :вялі́кі → be ( vjalíki ) Bengalî :বড় → bn ( bôŗô ) Bextiyarî :گت → bqi ( get ) Bretonî :bras → br Bruneyî :basar → kxd Bulgarî :голя̀м → bg ( goljàm ) Burmayî :ကြီး → my ( kri: ) ,ကြီးမား → my ( kri:ma: ) Buryatî :томо → bxr ( tomo ) ,ехэ → bxr ( jexe ) Çamicuroyî :s̈hojta Çeçenî :доккха → ce ( doqqa ) Çekî :velký → cs Çerokî :ᎡᏆ → chr ( equa ) Çîkasawî :ishto' → cic ,ishto' → cic Çînî :Hakkayî :大 → hak ( thai55 ) Mandarînî :大 → zh ( dà ) Min dongî :大 → cdo ( duai ) Dunganî :да ( da ) (大 )Minnanî :大 → zh-min-nan ( tua33 ) Kantonî :大 → yue ( daai6 ) Çoktawî :chito → cho Çuvaşî :пысӑк → cv ( pysăk ) Danmarkî :stor → da Diyirbalî :bulgan Dolganî :улакан → dlg ( ulakan ) Dusuniya navendî :agayo → dtp Elwîrî-wîderî :بزرگ ( bozorg ) Endonezyayî :besar → id ,agung → id ,raya → id Erebî :كَبِير → ar ( kabīr ) Erebiya misrî :كبير → arz ( kibīr ) Ermenî :մեծ → hy ( mec ) Erzayî :покш → myv ( pokš ) Esperantoyî :granda → eo Estonî :suur → et Evenkî :со ( so ) Eweyî :gã → ee Farisî :بزرگ → fa ( bozorg ) ,گنده → fa ( gonde ) ,کلان → fa ( kelan ) ,گت → fa ( got, get ) ,مه → fa ( meh ) Ferî :stórur → fo Fîjî :levu → fj Fînî :iso → fi ,suuri → fi Fransî :grand → fr ,gros → fr Friyolî :grant → fur ,grand → fur Frîsî :grut → fy Gaelîka skotî :mòr → gd Gagawzî :büük → gag Galîsî :grande → gl Gotî :𐌼𐌹𐌺𐌹𐌻𐍃 → got ( mikils ) Gurcî :დიდი → ka ( didi ) Guwaranî :tuvicha → gn ,tuicha → gn ,guasu → gn Hadzayî :pakapaa → hts Haîtî :gwo → ht Hawayî :nui → haw Hawsayî :bàbba → ha Hindî :बड़ा → hi ( baṛā ) Hîtîtî :𒊩𒇷𒅖 → hit ( sallis ) Holendî :groot → nl ,omvangrijk → nl Iştihardî :پیل ( pil ) Îbranî :גדול → he ( gadól ) Îdoyî :granda → io Îgboyî :ukwu → ig Îngilîziya kevn :miċel → ang Îngilîzî :big → en ,large → en ,grand → en ,important → en , (5)merciful → en Îngriyî :suur → izh Îngûşî :доккха → inh ( doqqa ) Înterlîngua :grande → ia ,grosse → ia Înuîtî :angiyok → iu Îrlendiya kevn :mór → sga Îrlendî :mór → ga Îstriyotî :grando → ist Îtalî :grande → it ,grosso → it Îzlendî :stór → is Japonî :大きい → ja ( おおきい, ōkii ) Javayî :gede → jv Kalalîsûtî :angisooq → kl Kalmîkî :ик → xal ( ik ) Kannadayî :ಗುರು → kn ( guru ) Karaçay-balkarî :уллу → krc ( ullu ) Karaxanîdî :بَدُكْ ( bedük ) ,باذُكْ ( bēδük ) ,اُلُغْ ( uluɣ ) Karelî :šuuri → krl Kaşûbî :wiôldżi → csb Katalanî :gran → ca ,gros → ca Katawbayî :tro Keçwayî :hatun → qu ,jatun → qu Ketî :қя Kirgizî :чоң → ky ( çoñ ) Kîngalî :ලොකු → si ( loku ) ,විශාල → si ( wiśāla ) Komî-zîriyî :ыджыд → kv ( ydžyd ) Koreyî :크다 → ko ( keuda ) ,큰 → ko ( keun ) Kornî :brâs → kw Korsîkayî :grande → co Koryakî :нымэйыӈӄин ( nəmejəŋqin ) ,нымэйӈыӄин ( nəmejŋəqin ) Kriya bejayî :ᑭᐢᒋ → crk ( kisci- ) ,ᒥᓯ → crk ( misi- ) Kumikî :уллу → kum ( ullu ) Ladînoyî :grande → lad Lakotayî :tȟáŋka → lkt Lamboyayî :madaka Latgalî :lels → ltg Latînî :magnus → la ,grandis → la Latviyayî :liels → lv Lawsî :ໂຕ → lo ( tō ) ,ໃຫຍ່ → lo ( nyai ) Lîtwanî :didelis → lt Lueyî :ᦺᦊᧈ ( ẏay1 ) Luksembûrgî :grouss → lb Luriya bakurî :گت → lrc ( get ) Luriya başûrî :گت → luz ( get ) Makedonî :го́лем → mk n ( gólem ) Malayalamî :lo⁴ Malezî :besar → ms ,raya → ms ,gedang → ms Maltayî :kbir → mt Mançûyî :[skrîpt hewce ye] ( amba ) Manksî :mooar → gv Maorî :nui → mi ,nunui → mi p Maratî :विशाल → mr nt ( viśāl ) Mariya rojhilatî :кугу → mhr ( kugu ) Mînangkabawî :gadang → min ,basa → min ,godang → min ,bosa → min Mecarî :nagy → hu Misrî : (ꜥꜣ ), (wr )Mongolî :том → mn ( tom ) ,их → mn ( ix ) Nahwatlî :huey → nah Napolîtanî :gruosso → nap Navajoyî :tsoh → nv Nepalî :ठूलो → ne ( ṭhūlo ) Normandî :grand → nrm ,grànd → nrm Norwecî :Norweciya bokmålî :stor → no Norweciya nînorskî :stor → nn Ojibweyî :gichi- → oj ,chi- → oj ,michaa → oj Okînawanî :まぎさん → ryu ( magisan ) Oksîtanî :grand → oc ,gros → oc Oromoyî :guddaa → om Osmanî :بیوك → ota ( beyük ) ,اولو → ota ( ulu ) Oygurî :چوڭ → ug ( chong ) Ozbekî :katta → uz Papyamentoyî :grandi → pap Peştûyî :غټ → ps ( ǧeṭ ) ,ستر → ps ( stër ) Polonî :duży → pl ,wielki → pl Portugaliya kevn :grande Portugalî :grande → pt Pumpokolî :xääse Puncabî :ਬਡ਼ਾ → pa ( baṛā ) ,ਵੱਡਾ → pa ( vaḍḍā ) Qazaxî :зор → kk ( zor ) ,үлкен → kk ( ülken ) Rapanuyî :nui → rap Ratahanî :lowen Romancî :grond → rm ,grànd → rm ,grand → rm Romanyayî :mare → ro Rusî :большо́й → ru ( bolʹšój ) ,вели́кий → ru ( velíkij ) ,кру́пный → ru ( krúpnyj ) Rusînî :великый → rue ( velykŷj ) Samiya bakurî :stuoris → se Samiya înarî :styeres → smn Samiya kildînî :шӯрр → sjd ( šūrr ) Samogîtî :dėdėlis → bat-smg Sanskrîtî :बृहत् → sa ( bṛhat ) ,मह → sa ( maha ) Santalî :ᱰᱳᱵᱳ → sat ( ḍobo ) Sebwanoyî :dakù → ceb Sicîlî :granni → scn Sierra mîwokiya navendî :ˀýṭ·y·kyta- Sirboxirwatî :вѐлик → sh /vèlik → sh Sîlhetî :ꠛꠠꠧ → syl ( boṛo ) ,ꠛꠣꠘ꠆ꠒꠣ → syl ( banḍa ) Slaviya kevn :великъ → cu ( velikŭ ) Slaviya rojavayî ya kevn :великъ ( velikŭ ) Slovakî :veľký → sk Slovenî :velik → sl Sorbî:Sorbiya jêrîn :wjeliki → dsb Sorbiya jorîn :wulki → hsb Spanî :grande → es Sundanî :ageung → su Svanî :ძღჷდ → sva ( ʒɣəd ) Swahîlî :kubwa → sw Swêdî :stor → sv Şorî :улуғ ( uluğ ) Tacikî :бузург → tg ( buzurg ) Tagalogî :malaki → tl Talişî :یال → tly ( yâl ) Tamîlî :பரு → ta ( paru ) ,பெரிய → ta ( periya ) Taşelhitî :imɣur → shi ( imghur ) Tayî :ขุน → th ( kǔn ) ,ขนาดใหญ่ → th ,ใหญ่ → th Telûgûyî :పెద్ద → te ( pedda ) Teterî :зур → tt ( zur ) ,олы → tt ( olı ) Tigrînî :ཆེན་པོ → bo ( chen po ) Tirkî :büyük → tr ,ulu → tr Tirkmenî :uly → tk Tupînambayî :gûasu ,usu ,urusu (t-),eburusu (t-)Tuvanî :улуг → tyv ( ulug ) Udmurtî :бадӟым → udm ( baddźym ) Urdûyî :بڑا → ur ( baṛā ) Ûkraynî :вели́кий → uk ( velýkyj ) Venîsî :grando → vec ,grant → vec Vepsî :sur' → vep Viyetnamî :lớn → vi ,to → vi ,bự → vi Walonî :grand → wa Weylsî :mawr → cy Xakasî :улуғ → kjh ( uluğ ) Ximêrî :ធំ → km ( thum ) Yakutî :улахан → sah ( ulaxan ) Yamanayî :manakata Yidîşî :גרויס → yi ( groys ) Yûnaniya kevn :μέγας → grc ( mégas ) Yûnanî :μεγάλος → el ( megálos ) Yûnanî :μεγάλος → el ( megálos ) ,σπουδαίος → el ( spoudaíos ) Zêlandî :groôt → zea Zhuangî :hung → za Zuluyî :khulu → zu Zuniyî :łana → zun
mezin m yan n li gorî maneyê
danemir ,baliq ,gihiştî ,reşîd ,êdî ne zarok , kesên kuêdî nezarok in, kesên ku bûne 18-salî yanzêdetir :Bilêtên bomezinan bi 10 dolaran û bilêtên bo zarokan bi 5 dolaran in.
pîr ,rîspî :Mezinên gundî.
giregir ,serok ,birêveber :Mezinên kurdan divê yekîtiya neteweyî ava bikin.
bavûkal ,bavûbapîr :Mirovên 18-salî yan zêdetir (1)
Almanî :Erwachsener → de n ,Erwachsene → de m Astûrî :adultu → ast n ,adulta → ast m Belarusî :даро́слы → be m ( darósly ) ,даро́слая → be m ( daróslaja ) Bulgarî :възрастен → bg n ( vǎzrasten ) Burmayî :လူကြီး → my ( lu-kri: ) Çekî :dospělý → cs n ,dospělák → cs n }},dospělá → cs m Çîçewayî :mkulu → ny Çînî :Kantonî :大人 → yue ( daai6 jan4 ) Mandarînî :成人 → zh ( chéngrén ) ,大人 → zh ( dàrén ) ,成年 → zh ( chéngnián ) Danmarkî :voksen → da Erebî :بَالِغ → ar n ( bāliḡ ) ,رَاشِد → ar n ( rāšid ) Ermenî :մեծահասակ → hy ( mecahasak ) ,չափահաս → hy ( čʻapʻahas ) Esperantoyî :adolto → eo ,viradolto → eo nêr ,adoltino → eo mê ,plenkreskulo → eo ,virplenkreskulo → eo nêr ,plenkreskulino → eo mê Estonî :täiskasvanu → et ,täisealine → et Farisî :بزرگسال → fa ( bozorgsâl ) Fînî :aikuinen → fi Fransî :adulte → fr n yan m Galîsî :adulto → gl n ,adulta → gl m Haîtî :granmoun → ht Hindî :वयस्क → hi n ( vayask ) Holendî :volwassene → nl m yan m Îbranî :מבוגר \ מְבֻגָּר → he m ( mevugár ) ,מבוגרת \ מְבֻגֶּרֶת → he m ( mevugéret ) Îdoyî :adulto → io ,adultulo → io nêr ,adultino → io mê Îngilîzî :adult → en Îrlendî :duine fásta → ga n ,duine aosach → ga n ,duine → ga n ,aosach → ga n Îtalî :adulto → it n ,adulta → it m Îzlendî :fullorðinn → is n Japonî :成人 → ja ( せいじん, seijin ) ,大人 → ja ( おとな, otona ) Katalanî :adult → ca n ,adulta → ca m Kîngalî :වැඩිහිටියා → si ( wæḍihiṭiyā ) Koreyî :성인 → ko ( seong-in ) (成人 → ko ),어른 → ko ( eoreun ) Latînî :adultus → la n ,adulta → la m Latviyayî :pieaugušais → lv n Lawsî :ຜູ້ໃຫ່ຍ → lo ( phū nyai ) Lîtwanî :suaugęs → lt n ,suaugusi → lt m Makedonî :возрасен → mk n ( vozrasen ) ,возрасна → mk m ( vozrasna ) Maorî :pakeke → mi ,paheke → mi ,pāhake → mi Mecarî :felnőtt → hu Mîrandî :adulto → mwl n ,adulta → mwl m Norwecî :Norweciya bokmålî :voksen → no n yan m Norweciya nînorskî :vaksen → nn n yan m Okînawanî :大人 → ryu ( うふっちゅ, ufutchu ) Oriyayî :ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ → or ( praptôbôyôskô ) Polonî :dorosły → pl n ,dorosła → pl m Portugalî :adulto → pt n ,adulta → pt m Romanyayî :adult → ro n ,adultă → ro m Rusî :взро́слый → ru n ( vzróslyj ) ,взро́слая → ru m ( vzróslaja ) Sirboxirwatî :одрастао → sh ,пунолетан → sh ,пунољетство → sh /odrastao → sh ,punoletan → sh ,punoljetstvo → sh Slovakî :dospelý → sk n ,dospelá → sk m Slovenî :odrasel → sl n ,odrasla → sl m Spanî :adulto → es n ,adulta → es m Swahîlî :mtu mzima → sw Swêdî :vuxen → sv Tagalogî :maygulang → tl ,nasagulang → tl ,adulto → tl Tayî :ผู้ใหญ่ → th Tirkî :yetişkin → tr Ûkraynî :доро́слий → uk m ( doróslyj ) ,доро́сла → uk m ( dorósla ) Viyetnamî :người lớn → vi Volapûkî :daülan → vo ,hidaülan → vo nêr ,jidaülan → vo mê Weylsî :oedolyn → cy n Yûnanî :ενήλικας → el m yan m ( enílikas ) ,ενήλικος → el m yan m ( enílikos )