Welat an jînîştiman, erda ku neteweyek yan jî neteweyên cuda li ser dijîn. Bo mînak,Kurdistan welatê kurdan û neteweyên din e ku lê dimînin. Ji welatên sînorkirî re dibêjindewlet;hikûmet ûparlamen yanhikumdarê dewletê (key,dîktator, hwd) rêvebirî û sazî û dezgeh û qanûnan ava dikin û bi vî awayî welat û dewletê bi rê ve dibin.
Welat ji peyvaerebî ya wilaye anku welayet tê[1]. Gotina Welat, di kurdî de tê wate welatbûnê, dizimanê hûriyan de rengêwa-lu-ti-in[2] tê ser ziman. Temenê gotinê ji gotina "War" tê gotina war jî bi rengêwār[2] tê ankû "wari"[3] tê. Lê gotin, di dema hûriyan de bi rengêwa-ar-ri--ma[4] û ankû bi rengê "wa-ri-i-ta""[3] jî hatîya ser ziman di dema hûriyan de. Her wisa hûriyan bi rengêku-wa-li-i-ti tê ser ziman. Ev minaq jî û hê gelek minaqên weke vê ku hena di heman çavkanîyê de, temen gotina welat û pêvajoyên afirîna wê di dema hûrîyan de tîne ser ziman.
Welat, ji aliyê gotinîyê ve gotinaka bingihîn a kurdî ya. Dîroka wê diçê heta dema hûrîyan. Di dema wan de afirîya û heta roja me ku hatîya rengê xwe yê ku em î ro wê bi wê rengê bikar tênin derdixe li pêş.
