ಮರುಗ ಲ್ಯಾಮಿಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರುಒರಿಗಾನಮ್ ವಲ್ಗೇರ್ ಎಂದು.ಪುದೀನ ಹಾಗೂದವನಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ. ಇದರಿಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುವ ತೈಲ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಔಷಧವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಇದುಹಿಮಾಲಯದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ,ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದಸಿಕ್ಕಿಮ್ವರೆಗೆ 1.500-3.600 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಯೂರೋಪ್, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತುಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೂತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದಿದೆ. ಸಿಮ್ಲಾ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ. ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎತ್ತರ 20-90 ಸೆಂಮೀ.ಎಲೆಗಳು ಸರಳ; 1.5 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದ, 0.6 ಸೆಂಮೀ ಅಗಲ ಇದ್ದು ಅಂಡಾಕಾರದವಾಗಿವೆ. ಎಲೆಯಲಗಿನ ಮೇಲೆಲ್ಲ ನವುರಾದ ರೋಮಗಳುಂಟು.[೧] ಇಡೀ ಗಿಡ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎಲೆಗಳು, ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತ.ಹೂಗಳು ಊದಾ ಇಲ್ಲವೆ ನಸುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣದವು; ಸೀಮಾಕ್ಷಿ ಮಾದರಿಯ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.
ಈ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಪರಿಮಳಯುಕ್ತಚಂಚಲತೈಲ ಉದರಶೂಲೆ,ಅತಿಸಾರ ಮತ್ತು ಉನ್ಮಾದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿದೆ.ಸಂಧಿವಾತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೋವಿರುವ ಗಂಟುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚುವುದುಂಟು. ಹಲ್ಲುನೋವನ್ನು ಇದು ಶಮನ ಮಾಡುವುದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ತೈಲವನ್ನು ಕಿವಿನೋವಿದ್ದಾಗ ಹಾಕಿದರೆ ನೋವು ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ.ಕೂದಲ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿ. ಹಿತವಾದ ಪರಿಮಳದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಎಲೆಗಳನ್ನುಮಲ್ಲಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಹೂಗಳ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವುದುಂಟು. ಕೇಶಾಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತಾರ್ಚನೆಗೂ ಇದು ಪವಿತ್ರ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಮರುಗದ ಎಲೆಗಳು ಖಾದ್ಯ ಯೋಗ್ಯ.[೨] ಇವುಗಳಚಟ್ನಿ ಬಲು ರುಚಿಕರ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
