Натрий (лат.Natrіum;Na) — элементтердің периодтық жүйесінің І тобындағы химиялық элемент, атомдық нейтрондары 11, атомдық моллекулласы 22,98977; сілтілік металдарға жатады. Табиғатта тұрақты біризотопы (23Na) бар.
Натрийды алғаш 1807 жылы ағылшын химигі Г.Дэви (1778 – 1829) күйдіргіш натрийды (NaOH) электролиздеу арқылы бөліп алған. Жер қыртысындағы орташа массалық мөлшері 2,64% - ды құрайды. Маңызды минералдары:галит (тас тұзы) – NaCl,мирабилит (глаубер тұзы) – Na2SO4•10H2O, чили селитрасы – NaNO3,криолит – Na3AlF6, трона – NaHCO3•Na2CO3•2H2O.
Натрий жұмсақ, күмістей ақ металл, тығыздығы 0,968 г/см3, балқу температурасы - 97,83°С, қайнау температурасы - 882,9°С. Тотығу дәрежесі +1. Қатты Натрий ауада тез тотығады, сұйық күйінде тұтанады. Сумен өте күшті, оттек, фтор, хлор, күкіртпен белсенді, 200°С-та сутекпен, 800 – 900°С-та көміртекпен әрекеттеседі. Натрийды парафин мен трансформатор май қоспасында, ылғал және оттектен тазартылған бензин немесе керосинде, аргон немесе азот атмосферасында, сондай-ақ, дәнекерленген шыны ампулада сақтайды.
Натрий хлоридіне CaCl2, BaCl2 және т.б. қосылған немесе натрий гидроксидіне Na2CO3 қосылған (қоспалар NaCl-дың балқу температурасын төмендету үшін қосылады) балқымаларды электролиздеу арқылы алады. Натрий Na2O2, натрийорганикалық қосылыстар, NaH алуда, Tі, Zr, Ta өндірісінде тотықсыздандырғыш, бутадиендікаучук синтезіндекатализатор ретінде, ядролық реакторларда және т.б. қолданылады.
Натрий және оның қосылыстары азық түлікті сақтауға, ядролық реакторларды салқындатуға, натрий буларының лампаларына, басқа элементтер мен қосылыстарға тазаруға және тазартуға, сондай ақ құрғату үшін пайдаланады.
.jpg)
