Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Мазмұнға өту
УикипедияҚазақша ашық энциклопедия
Іздеу

Мэньба (Монпа)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мэньба
монба, монпа
Бүкіл халықтың саны

61 000

Ең көп таралған аймақтар
 Үндістан

50 000

 Қытай

8 900

 Бутан

2 500

Тілдері

мэньба тілі

Діні

буддизм

Мэньба (монба,монпа) — Гималайдың шығысындағы тибет-бирма халқы. ОларҮндістанда Аруначал-Прадеш штатында (50 мың адам),ҚытайдаТибеттің оңтүстігіндегі Цона ауданында (8923 адам, 2000 санақ), сонымен қатарБутанда (2500 адам) тұрады. Олар Қытайдың ресми түрде танылған 56 халқының бірі.[1]

Тілі

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Мэньба тілі қытай-тибет тілдер семьясының тибет-бирма тілдер тобының тибет тіл тармағына жатады. Тибетте тұрып, тибеттіктермен тығыз байланыста болған мэньбалартибет тілін жетік меңгерген. Мэньбалардың өз жазуы жоқ, тибет жазуын қолданады.[2]

Діні

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Дінге сенушілердің діни байланысы:буддистер.[3][4]

Тарихы

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Тарихшылар анықтаған Мэньба халық аңыздарында 500-600 ж. біздің эрамызға дейін олардың Манил немесе Ломон деп аталатын өз мемлекеті болған. Мемлекет ыдырағаннан кейін мэньба тайпалары Тибет билігінде болды.[5]

Кәсібі

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Негізгі дәстүрлі кәсіптері суармалы егістік (күріш,бидай,қарақұмық, көкөністер),мал шаруашылығы (буйвол,қодас,жылқы,қой), бау-бақша. Қолөнерден – тоқыма, бамбук тоқу, ағаш ою дамыған. Мәдени жағынан тибеттіктерге жақын.[6]

Өмір салты

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Діни өмір мен дәстүрлі рухани мәдениеттің орталықтарымонастырьлар болып табылады, онда бетперде киген пантомималық қойылымдар (цама сияқты) өткізілетін. Ән айту, би билеу халық ауыз әдебиеті дамыған. Отбасы шағын, қауым дәстүрі – қауым кеңесі, ақсақалдар.[7]

Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары

[өңдеу |қайнарын өңдеу]
Халық биі Аджи Ламу

Мэнбалар екі қабатты тас үйлерде тұрады, олардың есіктері мен терезелері ашық оюланған маңдайша жақтаулармен безендірілген.[8]

Дәстүрлі киімдері

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Ерлер киімі – шалбар, жейде, үстіне – белдемшелі халат, әйелдер – кофта, жеңсіз күртеше,белдемше, қыста – халат киеді. Ерлер де, әйелдер де шашын өреді.[9]

Дәстүрлі тағамдары

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Азық-түліктеріндеет жәнесүт өнімдері, күріш, қуырылған арпа ұны (цамба) басым.[10]

Сілтеме

[өңдеу |қайнарын өңдеу]

Дереккөздер

[өңдеу |қайнарын өңдеу]
  1. Мэнба халқы. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  2. Қытай-Мэньба халқы. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  3. Орыс тілінің түсіндірме сөздігі. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  4. Мэньба. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  5. Мэньба. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  6. Әлем халықтары/Мэньба. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  7. В.А.Тишков Дүние жүзіндегі халықтар мен діндер. Энциклопедия. — Москва: Үлкен Ресей энциклопедиясы, 1999. — Б. 361. — 930 б. —100 000 таралым. —ISBN 5-85270-155-6.
  8. Мэньба. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  9. Мэньба. Тексерілді, 11 қазан 2024.
  10. Монпа. Тексерілді, 11 қазан 2024.
Бұл үлгіні қарауБұл үлгіні талқылауБұл үлгіні өңдеу
Азия халықтары

АбунгтерАйндарАласАлоро-Пантар халықтарыАлорларАлтайлықтарАлундарАлюторларАмбелаундарАмбон-Тимор халықтарыАмбондықтарАндамандықтарАпайоАпатаниАрабтарАрмяндарАссамдықтарАссириялықтарАсураларАуғандықтарАфридилерАчандарАчехАэталарӘзербайжандарБагоболарБадагаларБаджоларБадуйларБайБайгаБалантакБалиліктерБалтиБанарБанджарларБаоаньБартангтарБатақтарБатиндерБатуасаБахрейндіктерБахтиарларБелудждерБенгалдықтарБесаяБиакБиколБилаанБима-Сумбан халықтарыБирхорларБихарлықтарБолаанг-монгондоуБонтокБрагуиБруБугистерБуиБуидБукиднонБуланБунакБунгкуБуришБуруандарБутунгБуряттарБхилдерБхумиджВаВандаменВаропенВатубелдерВахандарВеддаларВемалВетарларВисайяВьетнамдықтарВьеттерГадабаГаддандарГайоГалелаГалештерГаошаньГароГилзайГиляндарГондтарГоронталоГрузиндерГуджарГуджараттарГурунгГэлаоДархаттарДаурДафлаДаяктарДербеттерДжакунДжатДжараваДжемшидДжуангДограДолғандарДонголарДрукпаДулунДұң ұлтыДүнгендерДунсянЕврейлерЖапондарЗахчиндерЗярайИбандарИватандарИнибалоиИорданиялықтарИрактықтарИрулаИтелмендерИфугаоИцзуИшкашымдықтарЙемендіктерКадазанКайелдерКалингаКанканайКаннараКапаукуКарендерКатарлықтарКатуларКачарларКачиндерКашмирліктерКаяларКаянКейКелабиттерКемактарКеринчилерКеттерКлемантанКодагуКонкандарКорейлерКоркуКоряктарКотаКубуКуиКукиКүрдтерКурумбаКусундаКхамтиКхангКхасилерКхмерлерКхмуКхоларКхондаларҚажарларҚазақтарҚалмақтарҚарақалпақтарҚытайларҚырғыздарЛадактарЛактарЛамахолоттарЛаметтерЛаоЛатиЛахаларЛахуЛепчаЛетийлерЛиЛимбуЛиоЛисуЛобаЛоинангЛубуЛурларЛыМаМааньянМагарларМагинданаоМадурларМакасарМалайларМалаялилерМалерМазендерандарМальдивтерМамакМангМанггараиМангианМандайяМандарМанипуриМанобоМансилерМануселаМаньчжурларМаонаньМаранаоМаратхиМарокколықтарМаринд-АнимМароненеМеланауМентавайларМесхет түріктеріМизоМикирлерМинангкабауМинахасМнонгМоғолдарМоңғолдарМонгорларМондарМориМороМулаоМунаМундаМунжандарМыонгМэньбаМяоНагаНагеНанайларНасиНгадаНгаджуНганасандарНдауНеварларНегидалдарНенецтерНепалдықтарНиастарНивхтарНикобарларНуНунгНұрыстандықтарОйраттарОмандықтарОниндерОраондарОрияларОроктарОрочтарОрочондарОтданумӨзбектерПалавеньоПалаунгПлестиналықтарПамир халқыПампанганПангасинандарПенджабдықтарПарсыларПасемахПахарилерПашаиПумиПунандарРеюньондарРотиларСавараСаларларСамальСамбалСангирлерСанзиуСанталдарСантяйСарыұйғырларСасактарСаудиялықтарСахаларСахурларСолтүстік Халмахер халықтарыСедангСелькуптарСемангтарСеноиларСентинельдіктерСибоСиккаСикхиСимулеСингалдарСиндхтарСиньмунСириялықтарСрэСтиенгСуайСубанонСуиСулаСулуСумбавтарСумбандарСунварларСундтарТагакаолоТагалдарТагбануаТәжіктерТайТаймандарТалыштарТамангтарТамилдерТаойларТаттарТеймуриТеленгиттерТелеуіттерТелугулерТенггерлерТернатандарТетумдерТёроТибеттіктерТидорлықтарТингианТрипураТобелоТогутилТодаТоминиТораджаТорғұттарТофаларТулуТубаларТуцзяТүріктерТүрікмендерТхайТхакалиТхаруТхоТываларТьытТямУдиндерҮзімшіндерУралиҰйғырларҮдегейлерФилиппиндіктерФирузкухтерХавуХазарейлерХакастарХалхаХамнигандарХаниХанттарХелонгХиндустандықтарХоХотогойттарХошуттарХрэХуэйХиналугтарЦзиноЦзяжунЦянЧакмаЧантельЧараймактарЧахарларЧепангЧжуанЧинЧувандарЧукчаларЧуруларШалқандарШанШахсевендерШерпаларШинаШорларШугнандарШуйШұлымдарШэЭвенкілерЭвендерЭдеЭйнуЭнггандарЭндеЭнецЮанЮкагирлерЯвалықтарЯгнобилерЯзгулямдарЯо

Бұл {{Әлем халықтары}} үлгісінің бір бөлігі
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Мэньба_(Монпа)&oldid=3407308» бетінен алынған
Санаттар:
Жасырын санат:

[8]ページ先頭

©2009-2025 Movatter.jp