Neil Alden Armstrong (hywan a̱nunai ka̱tuk apfwon, du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak ntat (5/8/1930) – hywan a̱nunai ka̱tuk nswak nhwa bu̱ a̱pfwon 25, cci kop swa bu̱ swak bu̱ a̱hwa (25/8/2012). A̱ yin yet a̱ntyok Amerika nu a̱ gyak nkyang sshi a̱ta̱ntai a̱ntazwa ni. Nu a̱ yin yet a̱kwak a̱son nu a̱ wwat du̱wat ti ba̱nyet ba a̱ yin sshi ka̱yat ka̱ccet du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱kutat bu̱̱ a̱ku̱mbvuyring (1969) a̱nyyi Apollo swak bu̱ a̱yring 11 u̱ ni, nu a̱ yin yet ka̱tsu̱tsrang a̱nyeyyu ka a̱ sak tak an hywan ni. A̱ bvo yin yya pfwong ruk kyang ncci nta̱zwa n yyi ba̱nyet nzwang ba̱shekkwot bu̱ a̱gba̱dang a̱gyugyak a univasti.
Ba yin byin a̱ bvo gho Armstrong shu̱shrek bu̱ ka̱nkrang Wapakoneta, Ohio. A̱ yin nwwa a̱gba̱dang Ka̱kpri du̱twang a̱n yyi Purdue, a̱ twang yya bvwo jji njirgi ntazwa wwon ka̱bvwa npfwong ba̱nyet nzwang ba̱shekkwot Amerika nba a̱ yin trang krum du̱twang ji a̱ta̱hwa Holloway Plan. A̱ yin ssha du̱ a̱gba̱dang anini a̱yring (midshipman) a du̱rya cci kop jring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱ku̱mbvuyring (1949) bu̱ yet a̱kwak jirgi ntazwa du̱rya ti n tsuup ni. A̱ yin krak ka̱ssu nzwang ka̱ram nzwang a̱gaga bu̱ Koriya, na ruk Grumman F9F Panther nyyai a a̱gba̱dang jirgi bashekkwot a̱nyyi USS Essex. Ka̱ram ka zwang ji zu bu̱ n tyak ni, na tyak du̱twang nu ti ka̱ ya Purdue wwon a̱ yet a̱ntyok ruk jirgi tazwa a̱ brang ba̱nyet a̱ta̱hwa National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) High-Speed Flight Station at Edwards Air Force Base in California. Nu a̱ yin yet a̱ntyok ruk jirgi nu u ka̱ccet a̱nyyi ba̱nyet nzwang Century Series wwom a̱ bvo ruk X-15 anyyi Amerika nu nkrang a̱tuyring. A̱ yin yet a̱yring ka̱yat ba̱nyet ba a̱ yin yya a̱nzzup U.S. Air Force Man in Space Soonest bu̱ X-20 Dyna-Soar human spaceflight programs.
katuk swak nhwa an hywan a̱tuyring, cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱kumbvuyring (20/7/1969), Armstrong bu̱ Apollo 11 Lunar Module (LM) pilot Buzz Aldrin nba a̱ yin yet banyet ka̱tsu̱tsrang ba a̱yin kyrek a̱ tyyi kpum ka̱yat hywan ni, ka̱ntson tat ka ba̱ sook ka̱ram tswam swa bu̱ kpit a̱ta̱sa Lunar Module Eagle spacecraft wwo̱n Michael Collins na swat ka̱yat ntsaap Apollo Command Module Columbia. Ka̱ram ka Armstrong na sak tak ka̱tsu̱tsrang an hywan na̱ ni, a̱ hywa: "ka ba ci̱ncong du̱nyya a̱nyyi a̱nyeyyu wwon Nrop hruk du̱ banyeyyu. "[1][2][3][4] A̱nyeyyu nu a̰rau milion cci tsswon bu̱ n swak ntat (530 milion) sarei ka̱sa ka a̱yin ccang ba cicrak ka̱ram ka nan taza ni. Apollo swak bu̱ a̱yring (11) a̱yin yet a̱gba̱dang ya ka̱son a̱ ka̱nkrang Amerika U.S. an tsaab ntswam ccong a̱ntazwa hywan ni (victory in the Space Race), rot ba yya kyang a sshi a̱npfwa ba ni ndu̱rya ti yet cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ swak a̱kutat bu̱ a̱yring (1961) ka̱ram President John F. Kennedy bu̱ tom a̱yeyyu na nat a̱tazwa hywan a̱bvo brak a̱ba N ka̱sa ka ba̱kunkra̱ng ("of landing a man on the Moon and returning him safely to the Earth") an gbom decade nu. Ndu̱ng bu̱ Collins bu̱ Aldrin, Armstrong a̱yin san Presidential Medal of Freedom a̱nbvwak President Richard Nixon N brang bu̱ 1969 (cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak a̱ kutat bu̱ a̱ku̱mbvuyring) Collier Trophy. President Jimmy Carter a̱ku ryak a Congressional Space Medal of Honor a̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak a̱tuyring bu̱ a̱nunai (1978), ba bvo ku krung a̱tyyi ka̱yat the National Aviation Hall of Fame a̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ swak atuyring bu̱ a̱ku̱mbvuyring (1979). Nu bu̱ ba̱kpadang pfwong nu ba a̱bvo san the Congressional Gold Medal a̱ durya cci kop bu̱ swak bu̱ a̱ku̱mbbuyring 2009.Ka̱ram ka̱ na bu̱ nwwon pfwong a bu̱ NASA u du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak a̱tu̱yring bu̱ a̱yring (1971), Armstrong a zza̱k bu̱ sot banyet jji njirgi ntazwa a a̱gba̱dang ka̱bvwa du̱twang anyyi Cincinnati u du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak a̱tu̱yring bu̱ a̱ku̱mbvuyring (1979). A̱ yin yet a̱yrin̵g ka̱yat ba̱nyet ba a̱ yin zop du̱kpak Apollo swak bu̱ a̱tat ni 13 bu̱ Rogers Commission nu a̱ yin zop ka̱bvung ka ba yin ssha a̱ jirgi gyak nkyang sshi a̱ntazwa a̱tantai ni. U̱ du̱rya cci kop swa bu̱ swak bu̱ a̱hwa (2012), Armstrong a̱ yin kkwu nyai an hyyu bvu-rya, ba yin ku yya pfwong na̱ yet a̱rya nswak a̱nunai bu̱ a̱hwa 82.
KATSU̱TSRANG SWATKASA BU̱ DU̱TWANGPFWONG BU̱ BANYET NZWANG BASHEKKWOTNavy serviceMammwuk nu na tyyei ka̱bashong ayin ạ̱ryya swak nhwa 20. A jikna̱ssu na a̱ tyyi nbvuk yak a̱za̱gak. Bu a̱cat du̱ccu na ba ntyi tat ni anbvuk yak. A̱ kup batro npfwong ba̱kkwot ba̱pyyi mamwuk ngugwai ankim ka̱hok ka. Bu̱ grwang a ku ya a̱ssu bu̱ jujok ka̱ta̱ngwat bu̱ rang. A kup a̱sai a̱tro bu̱ a̱du̱ndying nwwang a ba n hwun pfwa ni.Bu̱ du̱jem Armstrong ka̱tuk swak nhwa bu̱ atat 23, an hywan pfwon u̱ durya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak npfwon bu̱ a̱hwa (1952).Armstrong a̱ yin ssha yei naat Navy ka̱tuk swak nhwa bu̱ aku̱tat 26, cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱ku̱mbvuyring 1949, ba ku cat na ba a bu̱ report a asitashon Pensakola anyyi a̱kkwot ba̱pyyi bashekwot i Florida myyam ruk jirgi tazwa a ka̱kpri a̱pfwon su nat nswak nnaai bu̱ a̱ku̱mbvuyring (class 5-49). Na yya ka̱me byyi du̱ku̱nkra̱ng ni, na ssha du̱gba̱dang yet midshipman ka̱tuk February swak hwa bu̱ anaai 24, cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱ku̱mbvuyring 1949. [24] Ba ku Myyam tyong jirgi Ntazwa a North American SNJ trainer, a̱wwon na myyam tyong a ba̱duyi̱n an hywan a̱ku̱mbvuyring September ka̱tuk a̱ku̱mbvuyring 9, cci kop jring cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱ku̱mbvuyring (1949). [25] Ahywan tat March katuk ahwa 2, cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak npfwon (1950), nan yya ka̱tsu̱tsrang tyong a̱ su kra̱k a USS Cabot, ya ka̱son na ni ku ryyi da̱ ni ka̱tsu̱tsrang nwwa tyong ba̱du̱yin ka.[25] Ya ka̱son na ni a̱tyi ba ku wat a̱ta a Naval Air Station Corpus Christi a̱ Texas na bvo myyam tyong a̱ Grumman F8F Bearcat, na nvo tywong jirgi tazwa a su kya̱k ka̱byen USS Wright. Ȧ̱ hywan anunai ka̱tuk swak bu̱ a̱kutat a du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak npfwon (16, 1950), ba tom Armstrong bu̱ a̱wasika a̱ku̱tyei du̱ a̱yet a̱ngwak a̱kkwot ba̱pyyi bashekwot tyong jirgi tazwa (fully qualified naval aviator). A̱nna byin nu̱ bu̱ a̱shishii a̱nab nu a̱yin sshi ka̱tuk du̱yywa tyak myyam ruk jirgi ta̱zwa a̱hywan a̱nunai ka̱tuk nswak nhwa bu̱ a̱tat, du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ swak npfwon (23/8/1950)
Ensign Neil Armstrong a hywan pfwon katuk swak nhwa bu a̰tat, durya cci kop jring cci a̰kumbvuyring bu swak pfwon bu a̰hwa (May 23, 1952
Kpa yei Armstrong na nwa fwong soja bashekkwot yin ba a hywan yring katuk swak nhwa bu a̱kutat durya cci kop jring cci a̰kumbvuyring bu swak naai bu a̰kumbvuyring (January 26, 1949), U ku cat na nat Naval Air Station Pensacola i kankrang Florida myam ruk jirgi tazwa an klass a̰pfwon su nat swak npfwon bu a̰kumbvuyring 5-49. Ba̰ yin kṵ mai asibiti a̰ ku shya bu hywak ba, a̰ yin shya yet midshipman a hywan hwa katuk swak nhwwa bu a̰naai durya cci kop jring cci a̰kumbvuyring bu swak naai bu a̰kumbvuyring (February 24, 1949). Sfn Hansen 2005 pp=68–69 Ayin myam ruk jirgi tazwa na̰ a North American T-6 Texan|North American SNJ trainer, ka̰ yemi na bvo ruk jigi tazwa na di duccu nu, a hywan a̰kumbvuyring katuk a̰kumbvuyring, durya cci kop jring cci a̰kumbvuyring bu swak naai bu a̰kumbvuyring (September 9, 1949). Kpa Sfn Hansen durya cci kop sswa bu a̰pfwon 2005 p=71 a hywan tat katuk a̰hwa durya cci kop jring cci a̰kumbvuyring bu swak npfwon (March 2, 1950) ã̄ hywa a̰mi, a̰ shya katsutsrang bvwo ruk jirgi di duccu nu a si krek i fili jirgi USS Cabot CVL-28|6, ku kuryi da ni katsutsrang ruk jirgi tazwa di bvwak nu ni. da ni kpa Hansen|2005|p=71 kun jem ni. Ba ku tṵn a̰ nat i Naval Air Station Corpus Christi u Texas myam ruk jirgi Grumman F8F Bearcat, a̰vo shya kpa bvwo ruk si krek a USS Wright CVL-49|6 . A hywan a̰nunai katuk swak bu a̰kutat durya cci kop jring cci a̰kumbvuyring bu swak npfwon (On August 16, 1950), Armstrong ayin san kpa nyai United States Naval Aviator an yyi tyak myam ruk jirgi tazwa. Ana nu bu awumba anab nu ni ayin shii katuk graduation ceremony ka a hywan anunai August 23, 1950 da ni kpa Hansen 2005 pp=76–79 kun hywa ni.
Ba̰ yin tyi Armstrong na yya pfwong nu na a Fleet Aircraft Service Squadron Nbsp 7 FASRON 7 u Naval Air Station North Island|NAS San Diego (azi ka pffuun ka ba yei NAS North Island). A hywan swak ba ayring katuk swak nhwa bu atuyring durya cci kop jring cci ã̄kumbvuyring bu swak npfwon cicrak (On November 27, 1950), ba ku ryi ruk jirgi VF-51, Na yet squadeon an yyi njirgi tazwa ba yei Jet ni ni sarei (an all-jet squadron), a yet ka ba cicong hwung officer i Jigi Jet i ya, bu katsutsrang ruk jirdi tazwa Jet Grumman F9F Panther, katuk apfwon hywan yring a durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu nswak pfwon bu a̱yring (on January 5, 1951. Ba kṵ nbrang dupkadang ti a̱nat di Ensign katuk a̱pfwon hywan a̱kutat durya cci kop jrong cci a̱kumbvuyring bu nswak pf̀on bu a̱yring(on June 5, 1951), Na shya ruk a̱gbadang jirgi kwok njirji Jet i kankrang USS Essex CV-9|6 nom nhwa a̱ syak. A hywan a̱kutat katuk nswak hwa bu a̱nunai, durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu nswak hwa bu a̱yring(On June 28, 1951),Essex had set sail for Korea, with VF-51 aboard to act asground-attack aircraft. VF-51 flew ahead toNaval Air Station Barbers Point in Hawaii, where it conducted fighter-bomber training before rejoining the ship at the end of July. Sfn|Hansen|2005|pp=79–85