Gaius Julius Caesar Augustus (byin Gaius Octavius; nswak a̱kutat bu̱ a̱tat an hywan a̱kumbvuyring 63 BC – 19 hywan a̱nunai AD 14), ba bvo ku yei Octavian (Latin: Octavianus), a̱ yin yet a̱ntyok u a̱ yin tyyi ka̱tsan a̱gba̱dang du̱tyok ka̱byeņ Roman Empaya ni, wwon a̱ yet ka̱son a̱kwak a̱son du̱tyok ti nyyai u̱ du̱ryya 27 BC su kpang du̱kkwu nu ti u̱ du̱ryya AD 14. [a] Ya du̱tyok nu ti yin wruk bu̱ bvubvoi du̱tyok bu̱ tsswa nda (the Pax Romana or Pax Augusta) ka̱ram ka ka̱byen Roma ka ka yin sa̱ng zwang bu̱ a̱gaga ni. Du̱tyok du̱ngwak ti yin ba ka̱ram nu wwon u̱ ya ka̱son su kpang a̱gaga ncei a̱nba̱tat.
Ba̱ yin ku byin ka̱yat nsot equestrian ji sshi ka̱yat plebeian gens Octavia. Nyyai ka̱ram ka ba yin n hywat a̱wumba a̱naa nu̱ nu ni, Julius Caesar u̱ du̱ryya 44 BC, Octavian a̱mi ba yin tyyi du̱yrek nu ti na ya nbvak npfwong nu na bu̱ yet ka̱won du̱gado nu, na bvo sook nkyang a na̱ byyi ni bu̱ du̱yrek ti. Nu Mark Antony, bu̱ Marcus Lepidus nba a̱ yin yet ka̱srong a̱nba̱hwa ka a̱ yin sswa cet ba̱nyet ba a̱ yin hywat Caesar ni. Nyyai an zwang ji ba yin za ni ka̱ ya Philippi (42 BC), ba̱tat ba ni a̱ ya ka ka̱byen Roman Republic ka a̱ yya du̱tyok nka a̱n ye ba̱nyet a̱kpa̱t. Ba yin bu̱ ssha ka̱gghai rot manan ji ba yin sshi u̱ yya bu̱ ba̱yaan ni, Ku tyyi ba ta̱wai; Lepidus a̱ yin tyong a̱ nat nrang u̱ du̱rya 36 BC, wwon Antony zwang u̱ ku ya, nu a̱ yin kwan bu̱ Octavian an nzwang Actium u̱ du̱rya 31 BC. Antony bu̱ a̱na ka̱ryyi nu nu Cleopatra, nyyai Ptolemaic ka ya Ma̱sat, a̱ kkwu ssom ka̱ram ka Octavian's na̱ yin nwwa a̱ pyyem Ma̱sat na yi nwwa nbvwak Roma ni.
Ka̱ram du̱kkwu a̱mbahwa Triumvirate, Augustus a̱ brek bu̱ du̱tyok ka̱nkrang ti a̱ yet a̱sat republic, cet du̱tyok a̱ brak a̱ ba mi a̱mbvak na̱won siyasa Roman Senate, bu̱ a̱gbadang angwak kwak trwang bu̱ legislative assemblies, sa̱rei bu̱ a̱mi, a̱ tyi ka̱ryyi ntrwang ba̱nyekkwo ka̱byen ba ba ryok du̱tyok ti am bvwak nu sei du̱kkwu nu na̱ yet a̱gbadang-akwak-a̱gwam nsoja, tribune bu̱ censor.
Ka̱bruk ka̱yaan a̱n sshi u̱ tsaa a̱yiyrek nu na, yayei Princeos Civitatis 'First citizen' ambrang bu̱ sook du̱yrek Augustus ti nu na rak ba ku yei a̱gwam.