Meteoritler - tiykarınan tastan,temir, tas-temirden hám bazı bir muzdan ibarat boladı.tariyx adamlar bir neshe ret aspan denelerinińJer «qıdırıp kelgen» «wákili» niń muzdan ibarat bolǵanlıǵın kórgen. Jerdiń betine túsip atırǵan meteorittiń aspanda qaldırǵan izi -bolid.Bazda aspannıń tasları bir qansha úlken bolıp Jeratmosfera qatlamınan ótip baratırǵanda janıp úlgermeydi hám bolid túrinde Jerdiń betine túsedi. Olarmeteoritler degen at penen ataladı. Birinshi bolıp aspannan tastıń túsiwiniń múmkin ekenligin Peterburg Ilimler akademiyasınıń xabarshı aǵzasıXladniy óziniń1794-jılı basılıp shıqqan «Pallas tárepinen tabılǵan temir bóleginiń kelip shıǵıwı hám ol menen baylanıslı tábiyat qubılısları haqqında» shıǵarmasında ilimiy jaqtan tiykarladı. E.F.XladniyKrasnoyarsk úlkesine túsken temir meteoritti uzaq waqıt úyrenip, onıń aspannan túskenligine tolıq isenim payda etti hám joqarıda tilge alınǵan ilimiy shıǵarmanı jazıw menenmeteoritika birinshi bolıp tiykar saldı.
Meteoritlerdiń basqa da atları bar bolıp: aerolitler, siderolitler, uranoliti, meteorilitler, betiller (baituloi), aspnlıq,hawa, atmosferalıq yaki meteorlıq taslar dep te ataydı.
Planetamızda tabılǵan iri meteoritler ishindegi eń irisi túslik-batısAfrika «ókpelew qádem»in qılǵan bolıp, bul temir meteorittińboy hámuzınlıq shama menen 3metr, eni bolsa 1 metrden artıq. Bulgigant temir «miyman»nıń awırlıǵı 60 tonna. AlımGordon anıqlawı boyınsha meteorit Jer atmosferasına kirmesten aldın 100 tonna shıǵatuǵın bolǵan.
Ullı Karl zamanındaǵı qol jazbalardıń birinde bolsa aspannan úlkenligi sál kem úydey keletuǵın muz bóleginiń túskenligi haqqında jazıladı.1908-jılıSibir taygasına «miyman» bolǵan basqa bir aspan denesiniń neden ibarat bolǵanlıǵın anıqlaw alımlar arasında on jıllap sozılǵan talıqlawlarǵa sebep bolıp, házirge shekem óz sırın saqlamaqta.
