Pauly–Wissowa,The Nuttall Encyclopædia,Meyers Konversations-Lexikon, 4. Auflage (1885–1890),Ottův slovník naučný,Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary,Small Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary,Explanatory Dictionary of the Living Great Russian Language,Encyclopædia Britannica Ninth Edition,The New Student's Reference Work,Ullı Sovet Enciklopediyası (1926–1947)
Aprel, Brevarium Grimani, fol. 5v (Flamandsha)Sońǵı on jıllıqlarda Aprel ayındaǵı jıllı temperatura rekordları sanı Jer júziniń barǵan sayın keńeyip barátırǵan bóliminde suwıq temperatura rekordlarınan asıp ketti[1].
Rimlikler bul ayǵalatınshaAprilis atın bergen[2], biraq bul attıń kelip shıǵıwı anıq emes. Dástúriy etimologiya boyınsha ol terekler hám gúllerdiń «ashıla» baslaytuǵın máwsimine belgi beriwshiaperire («ashıw») feyiline barıp taqaladı, bul bolsa báhár ushınάνοιξη (ánixi) (ashılıw) sózin qollanatuǵın házirgi grek tili menen salıstırǵanda tastıyıqlanadı. Ayırım Rim ayları qudaylardıń húrmetine atalǵanlıǵı sebepli hám Aprel quday hayalVenera ushın muqaddas bolǵanlıqtan (onıńVeneraliya bayramı aydıń birinshi kúninde ótkeriletuǵın edi),Aprilis dáslep onıń ayı —Aphrilis bolǵan degen boljam bar. Bul at onıń grekshe ekvivalenti bolǵanAfrodita (Aphros) yamasaetruskshaApru atınan kelip shıqqan bolıwı múmkin.Yakob Grimm bolsa gipotetikalıq quday yamasa qaharman —Aper yamasaAprustıń atın usınıs etedi[3].
Aprel eń dáslepkiRim kalendarınıń ekinshi ayı bolǵan[4], b.e.sh. 700-jılları patshaNuma Pompiliy tárepinenIanuarius hámFebruarius qosılǵanǵa shekem. Ol b.e.sh. 450-jıllarıdecemvirler dáwirinde kalendar jılınıń (on eki ay tártip penen kórsetilgen jıl) tórtinshi ayı boldı hám sol waqıtta 29 kúnnen ibarat edi. 30-kún b.e.sh. 40-jıllardıń ortalarındaYuliy Cezar tárepinen ámelge asırılǵan hám Yuliy kalendarın payda etken reforma waqıtında qaytadan qosıldı.
Anglo-sakslar Apreldiēastre-monaþ dep ataǵan.Ardaqlı Bede óziniń«Waqıttı esaplaw» (The Reckoning of Time) shıǵarmasında bulēastre ayıPasxa (Easter) sóziniń túp-tamırı ekenligin aytadı. Ol sonday-aq, bul ay bayramı usı ayda ótkeriletuǵınEostre qudayınıń atı menen atalǵanlıǵın kórsetedi. Bul maǵlıwmatEynxardtıń«Ullı Karldıń ómiri» (Vita Karoli Magni) miynetinde de tastıyıqlanadı.
Qıtayda imperator hám shahzadalar tárepinen jer aydawdıń simvollıq dástúri olardıń úshinshi ayında ótkeriledi, bul jiyi Aprel ayına tuwra keledi[4]. Fin tilinde Aprel —huhtikuu, bul«qırqıw hám jaǵıw ayı» degen mánini bildiredi, sebebi bul waqıtta egin maydanların ashıw ushınashıq tuqımlılar kesilip, jaǵılatunǵın edi.
↑«Mean Monthly Temperature Records Across the Globe». National Centers for Environmental Information (NCEI) of the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). Link is an example for one month; for other months, change the "202501" in the preceding URL toyyyymm, whereyyyy is the four-digit year andmm is the two-digit month (01=January through 12=December)
.jpg)
