Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Kontentke ótiw
Qaraqalpaqsha WikipediaQaraqalpaqsha Erkin Enciklopediya
Izlew

Afrika

Wikipedia — erkin enciklopediya
Dúnya kartasında Afrika

Afriká úlkenligi boyınsha ekinshimaterik bolıp, ol dúnya júzi jeriniń besten bir bólimine jaqın kóbirek jerdi iyeleydi hám ol úlken kólemde suw menen qorshalǵan. Ol 61 mámleketten ibarat hám ol jerde dúnya júzi xalqınıń 14% i jasaydı. Ol adamzat jasaǵan eń birinshi materik esaplanadı.

Ol basqa kontinentler menen tómendegi shegaralarǵa iye:

Geografiya

[redaktorlaw |derekti redaktorlaw]

Afrikada jasawshı adamlardıń kópshiligi jarlı hám olar awıllıq jerlerde jasaydı[1].

Arqa yamasa Saxara Afrikası

[redaktorlaw |derekti redaktorlaw]
Bul súwretFevral hámAvgustta (jazdan aldın hám keyin) ósimlikler qay jerde eń kóp ekenligin kórsetedi

Arqa Afrikanıń kópshilik bólimin Saxara shólistanlıǵı iyelegeni ushın ol jerler qurǵaq hám jıllı hám jawınlı máwsim bolmaydı. Saxara Afrikasındadárya yamasa basqa suw ózekleri júda az. Bunıń jıllı hám qurǵaq bolıwınıń sebebi, materik júdá keń yaǵnıy jawın hám samal alıp keliwshi okeannan alısta jaylasqan. Bulaq sıyaqlı jer astı suw ózekleri shólde júdá áhmiyetli. Bular ádette oazislerdi payda etedi. Oazis bul shól ortasındaǵı jasıl (ósimlikli) jer.

Saxara shólistanlıǵınıń arqasında jaylasqan mámleketlerde shólistanlıqtıń qurǵaq samalınıń tásiri kúshli.

Afrikanıń jıllı bolıwınıń sebebi ol eki tropikalıq arasında jaylasıwında:

  • Cancer tropikası
  • Capricorn tropikası

Tropikler júdá jıllı jerler esaplanıp, onıń orayındaekvator jaylasqan (oń tárepte qızıl sızıq penen kórsetilgen). Bul sızıqlar haqıyqatında joq, olar tek adamlar tárepinen quyashtıń nurları qay jerde eń kúshli ekenligin kórsetiw ushın qollanıladı.

Bul ósimliklerge bay oazisLiviyada jaylasqan.

Alıs arqadaǵı ellerdiń hawa-rayı salqınraq hámJer orta teńizi boyındaǵıEvropa mámleketlerindegi hawa-rayına jaqın.

Qubla yamasa Kishi Saxara Afrikası

[redaktorlaw |derekti redaktorlaw]

Bul bólim Afrika kontinentiniń qublası haqqında, alQubla Afrika mámleketi haqqında emes.

Qubla Afrikada Arqaǵa qaraǵanda jawın kóbirek. Qubla jaǵa boylap tawlı jerler de az. Bul samaldıń bultlardı ákeliwin ańsatlastıradı hám nátiyjede jawın-shashın kóp boladı. Qubla Afrika Arqa Afrikaday keń emes. Qubla Afrikada bir neshe tropikalıq ıǵal toǵaylar bar.

Jasıl jer ıǵal toǵaylardı kórsetedi.

Afrika haywanlarǵa bay. Ol jerde haywanlardıń túrleri kóp. Máselengepard,pil,arıslan,jılan,jiraf hám kóplegen basqa haywanlar. Afrikakól hámdáryalarındabalıqtıń 2,000 nan aslam túri jasaydı.

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw |derekti redaktorlaw]

Basqa web-saytlar

[redaktorlaw |derekti redaktorlaw]


Afrikadaǵımámleketler

Aljir ·Angola ·Benin ·Botsvana ·Burkina-Faso ·Burundi ·Efiopiya ·Qubla Afrika ·Qubla Sudan ·Djibuti ·Chad ·Ekvatorlıq Gvineya ·Eritreya ·Kot-dIvuar ·Gabon ·Gambiya ·Gvineya ·Gvineya-Bisau ·Gana ·Kabo-Verde ·Kamerun ·Keniya ·Komor Atawları ·Kongo Respublikası ·Kongo DR ·Lesoto ·Liberiya ·Liviya ·Madagaskar ·Marokko ·Malavi ·Mali ·Mavrikiy ·Orayliq Afrika ·Mısır1 ·Mozambik ·Mavritaniya ·Namibiya ·Niger ·Nigeriya ·Ruanda ·San-Tome hám Prinsipi ·Senegal ·Seyshel Atawları ·Somali ·Sudan ·Svaziland ·Syerra-Leone ·Tanzaniya ·Togo ·Tunis ·Uganda ·Zambiya ·Zimbabve

Negizi ǵárezsiz, biraq tanılmaǵan hám yarım tanılǵan mámleketler:
Azavad ·Batıs Saxara ·Somaliland
1. Azlaǵan bólimiAziyada
Sırtqı siltemelerBunı Wikimaǵlıwmatlarda redaktorlaw
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Afrika&oldid=176536» saytınan alınǵan
Kategoriyalar:
Jasırın kategoriyalar:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp