ISO 9 — საერთაშორისო სტანდარტი, რომელიც განსაზღვრავს სლავური და არასლავური ენებისკირილიცურიანბანისტრანსლიტერაციის სისტემასლათინური დამწერლობის მეშვეობით.
ISO 9-ის მთავარი უპირატესობა სხვა მსგავს სისტემებთან არის მისი მთლიანი ერთმნიშვნელობა — თითოეულ კირილიცურ ასოს შეესაბამება ლათინური დამწერლობის ერთი ასო, ან ლათინური დამწერლობის ასო გაერთიანებულია სხვადასხვადიაკრიტიკული ნიშნებთან. ეს საშუალებას იძლევა ზუსტად გადმოვცეთ კირილიცური ორიგინალი და მოვახდინოთ უკუტრანსლიტერაცია, თუნდაც ენა იყოს გაურკვეველი.
სტანდარტის (ISO/R 9:1954, ISO/R 9:1968, ISO 9:1986) ადრეული ვერსიები დაფუძნებული იყო ენათმცოდნეობის საერთაშორისო სისტემაზე (მეცნიერული ტრანსლიტერაცია) და განსხვავდებოდა ცალმხრივი ტრანსლიტერაციის გამოყენებით, ფონეტიკური წარმოდგენის სასარგებლოდ.
შემდეგ ქვეყნებში:
ISO 9 მოქმედებაში შევიდა პირდაპირ, სახელმწიფო სტანდარტГОСТ 7.79—2000 -ის სახით, რომელიც წარმოადგენს ISO 9:1995 „ინფორმაცია და დოკუმენტაცია. კირილიცური ასოების ტრანსლიტერაცია ლათინური ასოებით. სლავური და არასლავური ენები“-ის ორიგინალურ ტექსტს.
სტანდარტი ვრცელდება ტრანსლიტერაციის წესებზე ლათინური დამწერლობის ცალკეული ასოების, სიტყვების, გამოთქმების და ასევე დაკავშირებული ტექსტების საშუალებებით იმ ენებზე, რომელთა დამწერლობა ბაზირებულია კირილიცურზე. არსებული სტანდარტის წესებს იყენებენ ყველგან, სადაც საჭიროა კირილიცური ტექსტის ლათინური ასოებით ერთმნიშვნელოვანი წარდგენის უზრუნველყოფა და საწყის კირილიცურ ჩანაწერში ტექსტის ალგორითმული აღდგენის შესაძლებლობა, კერძოდ კომპიუტერული ქსელებით დოკუმენტების გადაცემისას.
სტანდარტი არ ვრცელდება ლათინური ასოებით კირილიცურად ჩაწერილი სიტყვების ხმოვანი ხასიათის გადმოცემის წესებზე.
რუკებზე ეროვნული გეოგრაფიული სახელწოდებების წარდგენის წესები განისაზღვრება შესაბამისი კარტოგრაფიული სამსახურების სახელმძღვანელო დოკუმენტებით.
დამწერლობაში ასოების გარდა არსებული ნიშნები (სასვენი ნიშნები და სხვა), ტრანსლიტერაციისას შენარჩუნებულია, როგორც წესი ცვლილებების გარეშე.
სტანდარტში მოყვანილი ცხრილები, ცალმხრივად განსაზღვრავენ კირილიცური ასოების ლათინურზე გადასვლას სლავური ენებისათვის:ბელარუსული,ბულგარული,მაკედონური,რუსული დაუკრაინული ენებისთვის, ასევე არასლავური ენებისთვის.
ბოსნიური,სერბული დამონტენეგრული ტექსტების წარდგენა ლათინური ასოებით ხორციელდება დამწერლობის ეროვნული სისტემაგაევიცას დახმარებით, რომელიც გამოიყენება ამ სლავურ ენებში, ასევე არასლავურ ენებში კირილიცასთან ერთად.
| კირილიცა | ლათინიცა | უნიკოდი | შენიშვნა | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hexadecimal | Decimal | |||||||
| А | а | A | a | |||||
| Б | б | B | b | |||||
| В | в | V | v | |||||
| Г | г | G | g | |||||
| Ѓ | ѓ | Ǵ | ǵ | G+0301 | g+0301 | G+769 | g+769 | მაკომბინირებელიაკუტი |
| Ґ | ґ | G̀ | g̀ | G+0300 | g+0300 | G+768 | g+768 | მაკომბინირებელიგრავისი |
| Д | д | D | d | |||||
| Е | е | E | e | |||||
| Ё | ё | Ë | ë | 00CB | 00EB | 203 | 235 | ლათინური ასო Eდიერეზისით |
| Є | є | Ê | ê | 00CA | 00EA | 202 | 234 | |
| Ж | ж | Ž | ž | 017D | 017E | 381 | 382 | |
| З | з | Z | z | |||||
| Ѕ | ѕ | Ẑ | ẑ | 1E90 | 1E91 | 7824 | 7825 | |
| И | и | I | i | |||||
| Й | й | J | j | |||||
| Ј | ј | J̌ | ǰ | J+030С | j+030С | J+780 | j+780 | მაკომბინირებელიკარონი |
| І | і | Ì | ì | 00CC | 00EC | 204 | 236 | |
| Ї | ї | Ï | ï | 00CF | 00EF | 207 | 239 | |
| К | к | K | k | |||||
| Ќ | ќ | Ḱ | ḱ | K+0301 | k+0301 | K+769 | k+769 | მაკომბინირებელიაკუტი |
| Л | л | L | l | |||||
| Љ | љ | L̂ | l̂ | L+0302 | l+0302 | L+770 | l+770 | მაკომბინირებელიცირკუმფლექსი |
| М | м | M | m | |||||
| Н | н | N | n | |||||
| Њ | њ | N̂ | n̂ | N+0302 | n+0302 | N+770 | n+770 | მაკომბინირებელიცირკუმფლექსი |
| О | о | O | o | |||||
| П | п | P | p | |||||
| Р | р | R | r | |||||
| С | с | S | s | |||||
| Т | т | T | t | |||||
| У | у | U | u | |||||
| Ў | ў | Ǔ | ǔ | 01D3 | 01D4 | 467 | 468 | |
| Ф | ф | F | f | |||||
| Х | х | H | h | |||||
| Ц | ц | C | c | |||||
| Ч | ч | Č | č | 010C | 010D | 268 | 269 | |
| Џ | џ | D̂ | d̂ | D+0302 | d+0302 | D+770 | d+770 | მაკომბინირებელიცირკუმფლექსი |
| Ш | ш | Š | š | 0160 | 0161 | 352 | 353 | |
| Щ | щ | Ŝ | ŝ | 015C | 015D | 348 | 349 | |
| Ъ | ъ | ʺ | 02BA | 698 | მამოდიფიცირებელი 2-ე შტრიხი | |||
| Ы | ы | Y | y | |||||
| Ь | ь | ʹ | 02B9 | 697 | მამოდიფიცირებელი 1-ლი შტრიხი (პრიმი) | |||
| Э | э | È | è | 00C8 | 00E8 | 200 | 232 | |
| Ю | ю | Û | û | 00DB | 00FB | 219 | 251 | |
| Я | я | Â | â | 00C2 | 00E2 | 194 | 226 | |
| ʼ | ʼ | 02BC | 700 | მამოდიფიცირებელიაპოსტროფი | ||||
| Ѣ | ѣ | Ě | ě | 011A | 011B | 282 | 283 | |
| Ѫ | ѫ | Ǎ | ǎ | 01CD | 01CE | 461 | 462 | |
| Ѳ | ѳ | F̀ | f̀ | F+0300 | f+0300 | F+768 | f+768 | მაკომბინირებელიგრავისი |
| Ѵ | ѵ | Ỳ | ỳ | 1EF2 | 1EF3 | 7922 | 7923 | |
| კირილიცა | ტრანსლიტერაცია ენებში (ლატინიცა) | შენიშვნა | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| რუსულში | ბელარუსულში | უკრაინულში | ბულგარულში | მაკედონურში | ||
| А | a | a | a | a | a | |
| Б | b | b | b | b | b | |
| В | v | v | v | v | v | |
| Г | g | h | h | g | g | |
| Ѓ | g` | |||||
| Ґ | g` | |||||
| Д | d | d | d | d | d | |
| Е | e | e | e | e | e | |
| Ё | yo | yo | ||||
| Є | ye | |||||
| Ж | zh | zh | zh | zh | zh | |
| З | z | z | z | z | z | |
| S | z` | |||||
| И | i | y` | i | i | ||
| Й | j | j | j | j | ||
| J | j | |||||
| I | i, i` | i | i | i, i` | i` მხოლოდ თანხმოვნის წინ ძველ რუსულში და ბულგარულში | |
| Ї | yi | |||||
| К | k | k | k | k | k | |
| Ќ | k` | |||||
| Л | l | l | l | l | l | |
| Љ | l` | |||||
| М | m | m | m | m | m | |
| Н | n | n | n | n | п | |
| Њ | n` | |||||
| О | o | o | o | o | o | |
| П | p | p | p | p | p | |
| Р | r | r | r | r | r | |
| С | s | s | s | s | s | |
| Т | t | t | t | t | t | |
| У | u | u | u | u | u | |
| Ў | u` | |||||
| Ф | f | f | f | f | f | |
| Х | x | x | x | x | x | |
| Ц | cz, c | cz, c | cz, c | cz, c | cz, c | С ასო რეკომენდებულია გამოვიყენოთ I, Е, Y, Jასოების წინ; დანარჩენ შემთხვევებში CZ |
| Ч | ch | ch | ch | ch | ch | |
| Џ | dh | |||||
| Ш | sh | sh | sh | sh | sh | |
| Щ | shh | shh | sth | |||
| Ъ | `` | a` | რუსული ენისათვის — 2 გრავისი | |||
| Ы | y` | y` | ||||
| Ь | ` | ` | ` | ` | გრავისი | |
| Э | e` | e` | ||||
| Ю | yu | yu | yu | yu | ||
| Я | ya | ya | ya | ya | ||
| ’ | ' | ' | ' | ' | ' | აპოსტროფი |
| Ѣ | ye | ye | იატი | |||
| Ѳ | fh | fh | ფიტა | |||
| Ѵ | yh | yh | იჟიცა | |||
| Ѫ | о` | იუსი | ||||
| № | # | # | # | # | # | |
| ნიშნის გამოსახულება | ნიშნის სახელწოდება |
|---|---|
| . | წერტილი |
| , | მძიმე |
| ; | წერტილ-მძიმე |
| : | ორი წერტილი |
| … | მრავალწერტილი |
| - | დეფისი |
| — | ტირე |
| ? | კითხვის ნიშანი |
| ! | ძახილის ნიშანი |
| ” | სტროფზედა ბრჭყალები |
| „ | სტროფქვედა ბრჭყალები |
| « | გამხსნელი სტროფის ბრჭყალები |
| » | ჩამკეტი სტროფის ბრჭყალები |
| ( | გამხსნელი ფრჩხილი |
| ) | ჩამკეტი ფრჩხილი |
| § | პარაგრაფი |
| № | ნომერი |
| ’ | აპოსტროფი |