Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


შინაარსზე გადასვლა
ვიკიპედიათავისუფალი ენციკლოპედია
ძიება

სირია

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
სირია
არაბ. سُورِيَا
სირია
სირიის
დროშაგერბი
დედაქალაქი
და
დამასკო
33°30′ ჩ. გ.36°18′ ა. გ. / 33.500° ჩ. გ. 36.300° ა. გ. /33.500; 36.300
ოფიციალური ენაარაბული
აღიარებული ეროვნული ენებიქურთული[1][2]
მთავრობასაპრეზიდენტო რესპუბლიკა
 - პრეზიდენტიაჰმედ ალ-შარაა
 - პრემიერ მინისტრიმუჰამად ალ-ბაშირი
ფართობი
 - სულ186 475 კმ2 (89-ე)
 - წყალი (%)1,1
მოსახლეობა
 - 2012 შეფასება22 530 746[3] (54-ე)
 - სიმჭიდროვე118,3 კაცი/კმ2 (101-ე)
მშპ (მუპ)2012 შეფასება
 - სულ$107.831 მილიარდი[3]
 - ერთ სულ მოსახლეზე$5100[3]
აგი (2013)0.648[4]
საშუალო ·116-ე
ვალუტასირიული ფუნტი (SYP)
სასაათო სარტყელიUTC+02:00
 - ზაფხული (DST)UTC+03:00 (UTC)
თარიღის ფორმატიდდ/თთ/წწწწ
სატელეფონო კოდი+963
ISO 3166 კოდიSYR
ინტერნეტ-დომენი.sy

სირია (არაბ. سورية;სირიული: ܣܘܪܝܐ) — ქვეყანადასავლეთ აზიაში.დასავლეთიდან ესაზღვრებალიბანი დახმელთაშუა ზღვა,ჩრდილოეთიდანთურქეთი,აღმოსავლეთიდანერაყი,სამხრეთიდანიორდანია და სამხრეთ-დასავლეთიდანისრაელი.

თანამედროვე სირიის სახელმწიფოებრიობა დაიწყო 70 წლის წინ, ხოლო ცივილიზაცია ჩაისახა ჯერ კიდევძვ. წ. IV ათასწლეულში. დედაქალაქიადამასკო, ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ხანგრძლივად დასახლებული ქალაქი მსოფლიოში; გარდა ამისა,დამასკო დღევანდელ მსოფლიოს დედაქალაქებს შორის ყველაზე ძველი დასახლებაა[5].

2015 წლის მონაცემებით სირიის მოსახლეობა შეადგენს 18,5 მლნ ადამიანს. მოსახლეობის 70 %-ზე მეტისუნიტია[6][7]. სირიაში ასევე ცხოვრობენალავიტები - 16 % დაქრისტიანები - 10 %. სახელმწიფო ენაა -არაბული.

1963 წლიდან2024 წლამდე რესპუბლიკას მართავდა პარტიაბაასი და მისი მოკავშირეები.2011 წლიდან სირიაში მიმდინარეობსსამოქალაქო ომი ერთი მხრივ ქვეყნის ხელისუფლებას, ხოლო მეორე მხრივ შეიარაღებულ ოპოზიციას,ქურთების დაჯგუფებებსა და2014 წლიდანისლამურ სახელმწიფოს შორის. კონფლიქტის ყველა მხარე მნიშვნელოვან დახმარებას იღებს საზღვარგარეთის ქვეყნებიდან.

ისტორია

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]
სახელგნთქმული ქალაქპალმირას ნანგრევები, რომელიც სირიის უდაბნოში I და II საუკუნეებში აღორძინდა.

1946 წელს მოიპოვა სრული დამოუკიდებლობასაფრანგეთისაგან.1958-61 წლებშიეგვიპტესთან ერთად შედიოდა არაბთა გაერთიანებულ რესპუბლიკაში. ექვსდღიანი ომის შედეგად (1967) დაკარგაგოლანის მაღლობები, რომელსაც ახლაცისრაელი აკონტროლებს.1981-82 წლებში ჰქონდა სამხედრო კონფლიქტილიბანთან.1991 წელსსპარსეთის ყურის ომში მონაწილეობდაერაყის წინააღმდეგ.ჰაფეზ ასადის გარდაცვალების შემდეგ ადამიანის უფლებების დაცვის მხრივ სირიაში მდგომარეობა ოდნავ გაუმჯობესდა.

გეოგრაფია

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]
სირიის რუკა

სირია მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში,ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე. ეს არის ნაყოფიერი ველების,მთებისა დაუდაბნოების ქვეყანა. სირიის მოსაზღვრე ქვეყნებია:თურქეთი,ერაყი,იორდანია,ისრაელი,ლიბანი. ფართობი შეადგენს 185 180 კვ. კმ-ს.

სახელმწიფო

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]
  • სახელმწიფო სისტემა - რესპუბლიკა.
  • სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი.
  • საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (250 წევრი).
  • ადმინისტრაციული დაყოფა - 14მუჰაფაზა (mufazah).

დემოგრაფია

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]

ადმინისტრაციული მოწყობა

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]
მთავარი სტატია: სირიის მუჰაფაზები.
სირიის მუჰაფაზები

სირია იყოფა 14მუჰაფაზად (არაბ. مُحافظة). მათ შორის მუჰაფაზის სტატუსი გააჩნია დედაქალაქდამასკოსაც. ოლქები იყოფა 65 მინტაკად (არაბ. منطقة), ხოლო მინტაკები თავის მხრივ იყოფა 206 ნაჰიად (არაბ. ناحية).

ალ-კუნეიტრის მუჰაფაზა1973-1981 წლებში ოკუპირებული იყოისრაელის მხრიდან. ამჟამად მუჰაფაზის ნაწილი დემილიტარიზებული ზონაა და იმყოფებაგაეროს მანდატის ქვეშ.

2007 წლიდან სირიაში მოითვლიან 83 დიდ ქალაქსა 6432 დასახლებას (მცირე ქალაქსა და სოფელს).

ნომერიმუჰაფაზა (ქართ.)მუჰაფაზა (არაბ.)ადმ. ცენტრიფართობი კმ²მოსახლეობა ად. (2011 წ.)სიმჭიდროვე ად./კმ²სურათირუკა
1დამასკოს მუჰაფაზაمُحافظة دمشقდამასკო1181 754 00014 864,41
2დარის მუჰაფაზაمُحافظة درعاდარა37301 027 000275,34
3დაირ-ელ-ზავრის მუჰაფაზაمُحافظة دير الزورდაირ-ელ-ზავრი33 0601 239 00037,48
4ალეპოს მუჰაფაზაمُحافظة حلبალეპო18 4984 868 000263,16
5ჰამის მუჰაფაზაمُحافظة حماهჰამა10 1631 628 000160,19
6ელ-ჰასაქის მუჰაფაზაمُحافظة الحسكةელ-ჰასაქა23 3341 512 00064,80
7ჰომსის მუჰაფაზაمُحافظة حمصჰომსი40 9401 803 00044,04
8იდლიბის მუჰაფაზაمُحافظة ادلبიდლიბი60971 501 000246,19
9ელ-კუნეიტრის მუჰაფაზაمُحافظة قنيطرةელ-კუნეიტრა186190 00048,36
10ლატაკიის მუჰაფაზაمُحافظة اللاذقيةლატაკია22971 008 000438,83
11რაკის მუჰაფაზაمُحافظة الرقةრაკა19 618944 00048,12
12რიფ-დიმაშკის მუჰაფაზაمُحافظة ريف دمشقდუმა18 0362 836 000160
13ელ-სუვაიდის მუჰაფაზაمُحافظة السويداءელ-სუვაიდა5550370 00066,67
14ტარტუსის მუჰაფაზაمُحافظة طرطوسტარტუსი1896797 000420,36

ეკონომიკა

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]

მემკვიდრეობა

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება |წყაროს რედაქტირება]
  1. Syria's Sharaa declares Kurdish a national language, recognizes Nowruz - AL-Monitor: The Middle East's leading independent news source since 2012 en. ციტირების თარიღი: 2026-01-16
  2. President al-Sharaa issues decree that confirms Kurds as basic part of Syrian people (16 January 2026). ციტირების თარიღი: 16 January 2026
  3. 3.03.13.23.3Syria. International Monetary Fund. ციტირების თარიღი: 22 April 2012.
  4. Human Development Index and its components. Human Development Report 2011 (PDF). ციტირების თარიღი: 2013-01-25.
  5. Дамаск — самая древняя живая столица в мире | Архив | Аргументы и Факты
  6. The World Factbook. დაარქივებულიაორიგინალიდან — 2018-12-25. ციტირების თარიღი: 2017-01-09.
  7. Syria Demographics Profile 2014
    

დამოკიდებული და სხვა ტერიტორიებისთვის, იხ.დამოკიდებული ტერიტორია დაარცნობილი ქვეყნების სია.

1 ნაწილობრივევროპაშია2 ტაივანი ოფიციალურად არ არის ცნობილიგაეროს მიერ; იხ.ტაივანის პოლიტიკური სტატუსი.
3 ნაწილობრივაფრიკაშია4 ნაწილობრივ ან მთლიანად ეკუთვნისოკეანიას.5 არაბული ქვეყნების ლიგის წევრი; აღიარებულია რამდენიმე ქვეყნის მიერ 

    
    
Middle East (Southwest Asia)
    
არაბულენოვანი ქვეყნები

1 არაბულ ენას აქვს ოფიციალური ენის სტატუსი სხვა ენასთან ან ენებთან ერთად. 
2 არაბული ქვეყნების ლიგის წევრი; აღიარებულია რამდენიმე ქვეყნის მიერ 

მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=სირია&oldid=5078973“-დან
კატეგორია:
დამალული კატეგორია:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp