Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardoutawa racaké disingkat karoFrancisco Franco Bahamonde (lair ingFerrol,Spanyol,4 Dhésèmber1892–pati20 Novèmber1975 ing umur 82 taun) ya iku pempimpin de factoSpanyol saka taun1939 nganti tekan taun1975.[1]
Dhèwèké ya iku putra nomer loro saka kulawarga angkatan laut kelas menengah kang lair nalika tanggal4 Dhésèmber1892.[1] Franco lumebu ana in akademi militèr ingToledo nalika umuré nembé 14 taun.[1] Sawisé tamat 3 taun, dhèwèké banjur dadi sukarelawan dinas aktif ana ing koloni Spanyol ingMaroko.[1] Pangkate undak nalika dhèwèké dadi komandan Legiun Asing, banjur Brigadir Jenderal nalika umuré 34 lan pungkasane direputasikake dadi direktur Akademi Militer Umum kang nembé diwangun.[1]
Prastawa kang dramatis nalika taun1931 ngubah cara uripé Franco, Raja SpanyolAlfonso XIII lengser keprabon lan diguwang menyang pengasingan.[2] Papréntahan républik anyar, didominasi déning kaum kiwa, kaum tengen kang ndelok militèr dadi ancaman banjur mbubarake Akademi, lan ngirimake jenderal enom menyang laladan terpencil ana ingKepulowan Balearik.[2] Telung taun sawisé iku pulitik ana ing Spanyol dimajukake manèh ana ing panguwasane papréntahan konservatif kang singkat pya iku nalika taun 1933-1934) lan ana geger manèh sawisé sayap kiri /kiwa menang ana ing Popular Front nalika 1936.[2] Ana ing kana dhèwèké nemu awake dhéwé punjul nagara iki, ana ing kakuwasaanGubernurKapuloan Canary.[2] Nanging iki dudu yang pungkasan ana ing wektu kang suwé.[2] Revolusi kang dipikirake déning angkatan bersenjata lan nalika pemberontakan dibiwara marang Popular Front nalikaJuli1936 Franco ngerti yem dhèwèké kudu mbela sing ndi.[2] Dhèwèké lunga menyangMaroko kanthi numpak montor mabur kanggo ngontrol pasukane lan bali menyangLiberia. Junta militèr mbentuk papréntahan NasionalisSpanyol (diakuni kanthi banter déning FasisItalia kang dipandhegani déningMussolini lanJermanNazi kang dipandhegani déningAdolf Hitler) lan Franco dinyatakake generalissimo. Telung taun sawisé iku anainternicine war kang kedadenyane nganti tekan perang bubar-kanthi kemenangan nasionalis kanthi rewangan gratis saka Nazi lan Italia marang kaum kiwaning Républikan kang sapérangan dijurung déningRuslan, lan sukarelawan sakaIngrris, Perancis, lanMeksiko nalika tanggal1 April1939. Sasuwene jaman iki, dhèwèké lan pasukane wis matèni wong akèh. Minangka tandha matur nuwun menyang Hitler, Franco mènèhi bebungah wujud désa, kang digunakaké Hitler kanggo nguji sanjata-sanjatane.
Nuevo Estado diadegaké miturut jalur désa fasisme, sanadyan Spanyol tumindake nétral sajeroningPerang Dunia kang kelakon ingÉropa mung limang sasi. Sanadyan mangkono, Franco nglakoni balas jasa marang rewangane Nazi lan Fasis Italia, ing antarané ya iku kanthi ngirimake 47,000 wadyabala kang perang saliyané wadyabala Jerman Nazi ing Front Ruslan. Banjur Nazi-Italia wiwit kalah perang. Hitler lan Mussolini ora saguh mbujuk supaya mèlu mudhun ing perang. Kelihaian Franco iki ana apike ya iku Spanyol ora dirusuhisekuthu.
Sanadyan pungkasane rusaking sakabehe saka laladan Spanyol nurahake nagarafasis banjur Perang Dunia kapindho lan sanadyan pisanane diadohi papréntahan anyar Franco kanthi bertahap ngatur rehabilitasi kerukunan karoVatikan. Perjanjian bantuan karoAmérikah Sarékat kanthi kunjunganPrésidhèn Eisenhower kanggo nggoleki sekuthu supaya nglawanUni Soviet lan lumebu ingPBB keri ing taun1955. Wong-wong fasis padha kelangan cekelan ing Spanyol, sanadyan telat banget sasuwéné taun1950-an lan1960-an, kanthi pernyataan ing taun1969 sakaRaja Juan Carlos, putune mantan raja minangka gantine Franco. Kaanan lelara kang meksa ngendhegake Franco minangka nayakotama ing taun1973 (sanadyan dhèwèké isih dadi kepala nagara lan kepala angkatan bersenjata) sasuwéné taun1974 weruh pemogokan ing sakabehing nagara lan protes universitas sansaya amba ing sakabehing nagara. Sedane ing tanggal20 November1975 ndadèkaké leganing para warga lan ananing owah-owahan radikal. Kanthi gantining raja kang anyar kanthi rikat kang mbalikakemesin nagara fasis lan sasuwéné telung taun Spanyol nganakake pamilian kang ndadèkaké periode sarat pluralitas.
Sasuwene mrentah, kauripan nagara Spanyol iki ayem tentrem, kaya antenge kauripan ing kunjara.
