Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Fara í innihald
WikipediaFrjálsa alfræðiritið
Leit

Utah

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Utah
Fáni Utah
Fáni
Opinbert innsigli Utah
Innsigli
Viðurnefni: 
  • Beehive State (opinbert)
  • The Mormon State
  • Deseret
Kjörorð: 
Industry
Utah merkt inn á kort af Bandaríkjunum
Staðsetning Utah í Bandaríkjunum
Land Bandaríkin
Varð opinbert fylki29. desember 1845;fyrir 180árum (1845-12-29) (28. fylkið)
Höfuðborg
(og stærsta borg)
Salt Lake City
StærstasýslaSalt Lake
Stjórnarfar
  FylkisstjóriSpencer Cox (R)
  VarafylkisstjóriDeidre Henderson (R)
Þingmenn
öldungadeildar
Þingmenn
fulltrúadeildar
  • 4 Repúblikanar
Flatarmál
  Samtals219.887 km2
  Land212.761 km2
  Vatn7.136 km2 (3,25%)
  Sæti13. sæti
Stærð
  Lengd560 km
  Breidd435 km
Hæð yfir sjávarmáli
1.860 m
Hæsti punktur

(Kings Peak)
4.120,3 m
Lægsti punktur

(Beaver Dam Wash)
664,4 m
Mannfjöldi
 (2023)[1]
  Samtals3.417.734
  Sæti30. sæti
  Þéttleiki14,12/km2
   Sæti41. sæti
Heiti íbúa
  • Utahn
  • Utahan
Tungumál
  Opinbert tungumálEnska
TímabeltiUTC−07:00 (MST)
  SumartímiUTC−06:00 (MDT)
Póstnúmer
UT
ISO 3166 kóðiUS-UT
StyttingUt.
Breiddargráða37°Ntil 42°N
Lengdargráða109°3'Vtil 114°3'V
Vefsíðautah.gov

Utah erfylki íBandaríkjunum. Nafn fylkisins kemur frá Ute ættbálki frumbyggja. Utah liggur aðIdaho ogWyoming í norðri,Colorado í austri,Arizona í suðri ogNevada í vestri. Utah ogNýja-Mexíkó eru einnig horn í horn í suðaustri frá Utah. Flatarmál Utah er 219.887ferkílómetrar.

Landsvæði

[breyta |breyta frumkóða]
Kort af Utah.

Þrjú landfræðileg svæði eru meginhlutar fylkisins:Klettafjöll,Lægðin mikla (the Great Basin) ogColorado sléttan. Vesturhluti fylkisins er aðallega eyðimörk. Vindur og vatn hafa mótaðsandstein og skapað fögur fjöll og gljúfur.Stóra-Saltvatn er stærsta vatn Bandaríkjanna utan Vatnanna miklu og er sérstakt vegna efnasamsetningar sinnar. Hæsti punktur Utah er Kings Peak (4,123 metrar).

Ríkið á 70% lands í Utah. Þjóðgarðar eru fimm:Arches-þjóðgarðurinn,Bryce Canyon-þjóðgarðurinn,Canyonlands-þjóðgarðurinn,Capitol Reef-þjóðgarðurinn ogZion-þjóðgarðurinn. Ferðaþjónusta er stór atvinnugrein og námavinnsla er enn mikilvæg.

Monument valley hefur verið kvikmyndaður í mörgum vestrum.
Colob-gljúfur í Zion National Park.

Samfélag

[breyta |breyta frumkóða]

Höfuðborg Utah heitirSalt Lake City og það er einnig stærsta borg fylkisins. Um 3,4 milljónir manns búa í Utah (2023) og flestir í kringum höfuðborgina á svæði sem heitir Wasatch Front. Í Utah liggur borginSpanish Fork sem er elsta íslenska samfélagið í Bandaríkjunum.

81.4% íbúanna teljast vera hvítir, 13% latinos/spænskumælandi, 1% svartir og 1% frumbyggjar. Um 62% íbúa Utah teljast tilmormónatrúar. Íbúar hneigjast tilRepúblikanaflokksins og hafa kosið hann í meirihluta í síðan 1964. Þrátt fyrir að vera íhaldssamt ríki varhjónaband samkynhneigðra leyft árið 2013.

Áfengi og tóbak lúta ströngum reglum í fylkinu og ríkið rekur áfengisbúðir. Fjárhættuspil eru bönnuð og er Utah þar eina fylkið ásamtHawaii til að banna þau.

Söguágrip

[breyta |breyta frumkóða]

Þúsundum ára áður en Evrópubúar komu til svæðisins sem telst til Utah voru þar ættbálkar sem kenndir eru við Pueblo og Fremont. Pueblo frumbyggjar grófu híbýli sín í kletta en Fremont frumbyggjar byggju stráhús. Spánverjar könnuðu suður-Utah á 16 öld og næstu tvær aldir fóru þeir um svæðið en ekki var áhugi fyrir landnámi þar vegna eyðimerkurlandslags.Navajo, Ute, Shoshone og aðrir frumbyggjar fluttust inn á svæðið á 18. öld. Árið 1821 fékkMexíkó sjálfsstæði fráSpáni og þá varð Utah hluti þess eða af Alta California (Há-Kalifornía). Veiðimenn af evrópskum uppruna sóttu í auknum mæli á svæðið á 19. öld og námavinnsla hófst. Um miðja öldina fluttust mormónar búferlum meðal annars fráIllinois til Utah vegna deilna þar. Salt Lake City stækkaði af þeim völdum. EftirStríð Mexíkó og Bandaríkjanna náðu Bandaríkin yfirráðum á svæðinu árið 1848 og úr varðUtah territory sem einnig innihéltNevada og hlutaWyoming ogColorado. Ríkisstjórn Bandaríkjanna átti í átökum við mormóna og frumbyggja á svæðinu. Ríkinu var í nöp viðfjölkvæni sem átti sér stað eðal mormóna. Árið 1896 varð Utah 45. fylki Bandaríkjanna.

Á 20. öld bötnuðu samgöngur og varð eyðimerkurlandslag fylkisins vinsælt í vestra-kvikmyndum. Árið 1957 voru fyrstu þjóðgarðar (state parks) stofnaðir. Fólki fjölgaði mjög á 8. áratug aldarinnar.Vetrarólympíuleikarnir 2002 voru haldnir í Salt Lake City.

Tilvísanir

[breyta |breyta frumkóða]
  1. „Annual Estimates of the Resident Population for the United States“.census.gov. 12. desember 2023. Sótt 21 febrúar 2024.

Heimildir

[breyta |breyta frumkóða]

Tenglar

[breyta |breyta frumkóða]
Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengistUtah.
Fylki
Alríkissvæði
Hjálendur
  ÞessiBandaríkja-tengdagrein erstubbur. Þú getur hjálpað til með því aðbæta við greinina.
Sótt frá „https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Utah&oldid=1873322
Flokkar:
Falinn flokkur:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp