Tonga (áður þekkt sem „Vináttueyjar“), opinberlegaKonungsríkið Tonga (tongska:Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga), erpólýnesískt land ogeyjaklasi sem nær yfir169 eyjar, þar af 36 byggðar.[1] Samanlögð stærð eyjanna er um það bil 750 ferkílómetrar og þær dreifast um 700.000 ferkílómetra hafsvæði íSuður-Kyrrahafi. Árið 2021 voru íbúar Tonga 104.494 talsins.[2] 70% þeirra búa á eyjunniTongatapu.
Frá 1900 til 1970 var Tongabreskt verndarríki. Bretar sáu um utanríkismál Tongverja samkvæmt vináttusamningi, en Tonga létfullveldi sitt aldrei af hendi. Árið 2010 tók stjórn Tonga skref í átt frá hefðbundnueinveldi aðþingbundinni konungsstjórn, eftir lagabreytingar sem leiddu til fyrstu þingkosninga landsins.
Árið 2022 varð gríðarstórt eldgos íHunga Tonga-eldstöðinni sem myndaði flóð og höggbylgju út um allan heim.
Á mörgumpólýnesískum málum, þar á meðal tongsku, er orðiðtonga dregið affakatonga sem merkir „suðurátt“. Eyjaklasinn er nefndur svo af því hann er syðsti eyjaklasinn í miðhlutaPólýnesíu.[3] Orðiðtonga er skylthavaíska orðinukona sem merkir „hléborðs“ og kemur fyrir í nafniKonaumdæmis.[4]
Tonga varð þekkt á Vesturlöndum sem „Vináttueyjar“ af því skipstjórinnJames Cook hlaut vinsamlegar viðtökur þegar hann kom þangað fyrst árið 1773. Þegar hann kom stóð hin árlegainasi-hátíð yfir sem gengur út á að gefa konungi eyjanna,Tu'i Tonga,fyrstu ávextina, svo Cook fékk boð um að mæta á hátíðina. Samkvæmt rithöfundinumWilliam Mariner hugðust leiðtogar eyjarskeggja raunar drepa Cook á hátíðinni, en hættu við því þeir gátu ekki sammælst um hernaðaráætlun.[5]
Rúbbí er þjóðaríþrótt Tongabúa og hefur landslið Tonga sex sinnum komist í úrslitakeppni heimsmeistaramótsins í greininni frá árinu 1987. Bestur var árangurinn árin 2007 og 2011 þegar Tonga vann tvær af fjórum viðureignum sínum í riðlakeppninni en komst í hvorugt skiptið áfram.
Greinar sem sverja sig í ætt við rúbbí njóta margar hverjar vinsælda á Tonga. Má þar nefna ástralskan fótbolta, ellefu manna rúbbí (rugby league) ogbandarískan ruðning, en íþróttamenn frá Tonga hafa keppt íNFL-deildinni.
Tonga sendi fyrst keppendur á Ólympíuleikana íLos Angeles 1984 og hefur tekið þátt síðan. ÍAtlanta 1996 vann landið til sinna fyrstu og einu verðlauna þegar hnefaleikakappinn Paea Wolfgramm fékk silfurverðlaun í hnefaleikum. Hann hóf í kjölfarið atvinnumannaferil með takmörkuðum árangri. Á vetrarólympíuleikunum 2014 og 2018 tefldi Tonga fram einum keppanda, í sleðabruni. Þátttaka hans varð harðlega gagnrýnd, þar sem hann breytti nafni sínu íBruno Banani fyrir leikana í samræmi við nafn aðalstyrktaraðila hans, nærfataframleiðanda fráÞýskalandi.
↑Mariner, William ogMartin, John (1817).An account of the natives of the Tonga islands in the south Pacific Ocean: With an original grammar and vocabulary of their language. Compiled and arranged from the extensive communications of Mr. William Mariner, several years' resident in those islands, Volume 2,pp. 64–65Geymt 12 apríl 2016 íWayback Machine. Sótt 3. nóvember 2010.
.svg)
