Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Fara í innihald
WikipediaFrjálsa alfræðiritið
Leit

Daniel Defoe

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Daniel Defoe. Málverk eftir óþekktan listamann íNational Maritime Museum í London.

Daniel Defoe (166024. apríl1731) varenskurrithöfundur ogblaðamaður, einna frægastur fyrir skáldsögunaRóbinson Krúsó. Defoe er almennt álitinn upphafsmaðurensku skáldsögunnar, þótt deilt sé um þá fullyrðingu.

Æviágrip

[breyta |breyta frumkóða]

Daniel Defoe hét upphaflega Daniel Foe (hann bætti síðar 'De' sem skrauti fyrir framan ættarnafnið um1703) og fæddist íStoke Newington íLondon. Foreldrar hans voruutankirkjufólk íöldungakirkjunni og hann hlaut menntun í utankirkjuskóla í Stoke Newington þar sem faðir hans vildi að hann gerðist prestur. Hann gaf það upp á bátinn og fór út í viðskipti. Hann giftist árið1684 Mary Tuffley, dóttur ríks kaupmanns, og átti með henni sjö börn.

Stjórnmál og viðskipti

[breyta |breyta frumkóða]

Hann tók þátt íMonmouthuppreisninni gegn hinumkaþólskaJakobi II1685. Hann gerðist stuðningsmaðurVilhjálms af Óraníu og gekk í her hans1688.

Hann hóf kaupmennsku sem gekk illa og hann varðgjaldþrota1692 en tókst að reisa sig við með stjórnmálaráðgjöf og skrifum og að síðustu1696 með stöðu framkvæmdastjóra í þakflísaverksmiðju íTilbury (sem fór á hausinn1703). Í skrifum sínum mælti hann með stofnunseðlabanka (sem gerðist1694),tryggingarfélaga,sparisjóða,eftirlauna og nýjum lögum um gjaldþrot.

Blaðamennska og njósnir

[breyta |breyta frumkóða]

Frægur háðsbæklingur Defoes,The shortest way with the dissenters, þar sem hann apaði málflutning breskra íhaldsmanna gegn utankirkjufólki varð til þess að hann var handtekinn og settur ígapastokk31. júlí1703. Af því tilefni gaf hann út óð til gapastokksinsHymn to the Pillory. Eftir þrjá daga var hann settur íNewgatefangelsi enRobert Harley, jarl af Oxford og Mortimer samdi um lausn hans gegn því að hann gerðist njósnari. Hann stofnaðitímaritiðA Review of the Affairs of France1704 sem studdi stjórn Harleys og kom út á þriggja vikna fresti. Tímaritið kom út til1713. Þegar Harley sagði af sér1708 skrifaði Defoe til stuðningsGodolphin og síðan aftur til stuðnings Harley ogíhaldsmönnum.

Þegar íhaldsmenn féllu frá völdum við látÖnnu Bretadrottningar hélt Defoe áfram njósnum fyrirviggana. Hann gerðist þannig uppljóstrari stjórnarinnar við vikublaðjakobíta. Upp um hann komst1722 og hann neyddist til að hætta blaðamennsku.

1715 hafði hann gefið út heilræðakveriðThe Family Instructor, en frægasta skáldsaga hans,Róbinson Krúsó, kom út1719 og segir frá manni sem verður skipreika á eyðieyju. Hugsanlega byggði hann söguna á reynslusögusjóræningjansAlexanders Selkirk sem varð skipreika á eyjaklasanumJuan Fernández viðChile, og kom út1712.

1720 skrifaði hannCaptain Singleton og frásögn afPlágunni miklu íBretlandi1665.

1722 kom skáldsaganMoll Flanders út, frásögn í fyrstu persónu um fall og endurlausn konu í Englandi17. aldar.1724 kom svo útRoxana, The Fortunate Mistress, önnur skáldsaga þar sem kona er söguhetjan.

Eftirmæli

[breyta |breyta frumkóða]

Auk skáldsagna og blaðaskrifa skrifaði Defoe ævisögur frægra glæpamanna. Öll skrif hans beindust fyrst og fremst að nýlæsu alþýðufólki þess tíma. Blaðaskrif hans hafa aflað honum þess heiðurs að vera af sumum talinn faðirgulu pressunnar.

Það er þó einkum fyrir skáldsögunaRóbinson Krúsó sem Defoe er minnst, en hún var lengi vel talin fyrsta skáldsagan rituð á enska tungu. Síðan hafa ýmsir orðið til að benda á eldri skáldsagnahöfunda.

Daniel var einn af boðberumupplýsingarinnar.

Verk

[breyta |breyta frumkóða]

Tenglar

[breyta |breyta frumkóða]
ÁWikiheimild er að finna texta sem tengist
Sótt frá „https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Daniel_Defoe&oldid=1897354
Flokkar:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp