Kort sem sýnir staðsetningu AfríkuSamsett gervitunglamynd af Afríku
Afríka er önnur stærstaheimsálfajarðar á eftirAsíu og er einnig sú næstfjölmennasta.[1] Hún er um það bil 30,3 milljón ferkílómetrar aðflatarmáli (að meðtöldumeyjum) og þekur 20,3% afþurrlendi jarðar.[2] Þar búa tæplega 1,3 milljarðar manna sem er um 16% alls mannfjölda heims. Íbúar Afríku eru með þeim yngstu í heimi;[3][4]miðaldur árið 2012 var aðeins 19,7 ár borið saman við miðaldur heimsins sem er 30,4 ár.[5] Afríka býr yfir miklum og fjölbreyttumnáttúruauðlindum, en er samt fátækasta heimsálfan miðað við höfðatölu, að hluta vegna landfræðilegra takmarkana, arfleifðarnýlendustefnu Evrópuveldanna ogKalda stríðsins,[6][7][8][9][10] arðráns vestrænna ríkja og Kína, og ólýðræðislegra og skaðlegra stjórnarhátta.[11] Þrátt fyrir þessar takmarkanir hafa hagkerfi margra Afríkulanda vaxið hratt síðustu áratugi.
Afríka afmarkast afMiðjarðarhafinu í norðri,Súesskurðinum (Súeseiðinu) í norðaustri,Indlandshafi í austri,Suður-Íshafinu í suðri ogAtlantshafi í vestri.Madagaskar og nokkrir stórir eyjaklasar teljast hlutar álfunnar. Í Afríku eru 54 fullvaldaríki, átta heimastjórnarsvæði og tvö lönd sem eru sjálfstæðí raun en njóta takmarkaðrar alþjóðlegrar viðurkenningar. Stærsta land Afríku að flatarmáli erAlsír enNígería er fjölmennasta landið.Afríkusambandið er samstarfsvettvangur Afríkulanda með höfuðstöðvar íAddis Ababa.
Egyptaland var talið hluti Asíu af fornmönnum. Fyrstur til að telja það með Afríku varlandafræðingurinnPtólemajos (85–165) sem notaðiAlexandríu semnúllbaug og gerðiSúeseiðið að mörkum Asíu og Afríku. Eftir því sem Evrópumenn uppgötvuðu raunverulegt umfang álfunnar, óxinntak nafnsins með þeirri þekkingu.
Afríka var stundum nefnd „Suðurálfa“ á íslensku áður fyrr.
Helstu lífbelti Afríku.Sebrahestar og fílar í Serengeti-þjóðgarðinum.
Afríka er stærst af þeim þremur meginlöndum sem teygja sig yfir á suðurhvelið frá stærsta landflæmi jarðar,Afró-Evrasíu. Mörk álfunnar eruMiðjarðarhafið í norðri,Súesskurðurinn í norð-austri,Indlandshaf ogRauðahaf í austri,Suður-Íshafið í suðri ogAtlantshafið í vestri. Afríka og Asía tengjast umSúeseiðið, sem er 163 km breitt, og aðeins Súesskurðurinn skilur þar á milli.[22] Stundum erSínaískagi, sem tilheyrir Egyptalandi, líka talinn til Afríku.[23]
Strönd Afríku er um 26.000 km á lengd og er tiltölulega jöfn, sem sést á því að Evrópa, sem er ekki nema um þriðjungur af flatarmáli Afríku, er með 32.000 km strandlengju.[24] Heimsálfan er um 8000 km löng frá norðri til suðurs (á milli 37°21'N og 34°51'15"S) og 7400 km breið frá vestri til austurs (17°33'22"W til 51°27'52"E). Nyrsti punktur álfunnar erRas ben Sakka í Túnis, syðsti punkturinn erAgúlhashöfði íSuður-Afríku.[25] Vestasti punkturinn erAlmadihöfði áGrænhöfðaeyjum og sá austasti erRaas Hafun-höfði íSómalíu.[24] Stærsta ríki Afríku erAlsír, en það minnsta eruSeychelles-eyjar undan austurströndinni.[26] Minnsta ríkið á meginlandinu erGambía.
Miðbaugur liggur í gegnum álfuna og mestur hluti hennar er því íhitabeltinu. Það er mikið umeyðimerkur og óbyggðir og þurrkar og úrhellisrigning gera búsetu á ýmsum svæðum erfiða. Í kringum miðbaug eru stórirregnskógar sem fara minnkandi vegnaskógeyðingar.[27] Á gresjum Afríku lifa margir stórir stofnar villtra dýra og þar búa langflestar tegundirstórdýra, þar sem álfan varð fyrir minnstum áhrifum affjöldaútdauðanum við lok kvartertímabilsins, þegar margar tegundir stórdýra sem lifðu ápleistósen dóu út. Í Afríku eru yfir 3000verndarsvæði, en ýmsar ógnir steðja að líffjölbreytni í Álfunni. Loftslag í Afríku er mjög fjölbreytt, allt fráhitabeltisloftslagi aðkaldtempruðu loftslagi í hæstu fjöllum.
Kort sem sýnir dreifingu afrísku málaættanna og nokkur aðalmál. Níger-Kongómálaættinni er skipt til að sýna útbreiðslu Bantúmálanna, sem eru undirflokkur Níger-Kongómálaættarinnar.
Í Afríku eru töluð yfir þúsund tungumál (um tvö þúsund samkvæmtUNESCO).[29] Flesta málanna eru af afrískum uppruna, þótt sum þeirra hafi borist frá Evrópu eða Asíu.Fjöltyngi er útbreitt í Afríku og algengt að íbúar tali fleiri en eitt Afríkumál reiprennandi, auk einhvers Evrópumáls. Í álfunni eru fjórar aðalættir tungumála upprunnar:
Níger-Kongómál eru töluð í mestallri Afríku fyrir sunnan Saharaeyðimörkina. Þetta er sennilega stærsta tungumálaætt heims ef talinn er fjöldi tungumála sem tilheyra henni. Hluti þessara tungumála eruBantúmál sem eru töluð íMið- ogSuður-Afríku.
Khoisan-mál telja um 50 tungumál sem eru töluð í suðurhluta Afríku. Um 400 þúsund manns tala Khoisanmál.[30] Mörg málanna eiga á hættu að deyja út.Koikoiar ogSanfólk eru talin vera frumbyggjar sunnanverðrar Afríku.
Þegar nýlendutímanum lauk í Afríku, tóku nær öll Afríkuríkin upp eitthvert Evrópumál semríkismál, þótt innlend tungumál fengju opinbera stöðu innan nokkurra þeirra (til dæmissvahílí,jórúba,igbó oghása).Enska ogfranska eru mjög víða notuð í opinberri þjónustu, menntakerfinu og fjölmiðlum. Að auki tala milljónir Afríkubúaarabísku,portúgölsku,spænsku ogafríkönsku.Ítalska ogþýska eru sums staðar töluð í fyrrum nýlendum þessara ríkja.
↑Fwatshak, S. U. (2014). „The Cold War and the Emergence of Economic Divergences: Africa and Asia Compared“.Contemporary Africa. Springer. bls.89–125.doi:10.1057/9781137444134_5.ISBN978-1-349-49413-2.
↑Schneider, S.H.; og fleiri (2007). „19.3.3 Regional vulnerabilities“. Í Parry, M.L.; og fleiri (ritstjórar).Chapter 19: Assessing Key Vulnerabilities and the Risk from Climate Change. Climate change 2007: impacts, adaptation, and vulnerability: contribution of Working Group II to the fourth assessment report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Cambridge University Press (CUP): Cambridge, UK: Print version: CUP. This version: IPCC website.ISBN978-0-521-88010-7. Afrit afupprunalegu geymt þann 12. mars 2013. Sótt 15. september 2011.
↑Niang, I., O.C. Ruppel, M.A. Abdrabo, A. Essel, C. Lennard, J. Padgham, and P. Urquhart, 2014: Africa. In: Climate Change 2014: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Part B: Regional Aspects. Contribution of Working Group II to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Barros, V.R., C.B. Field, D.J. Dokken et al. (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 1199–1265.https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap22_FINAL.pdfGeymt 19 júní 2020 íWayback Machine
.svg)
.svg)
