Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Irez a kontenajo
WikipedioLa Libera Enciklopedio
Serchuro

Singapur

De Wikipedio
Singapur
Republik Singapura
新加坡共和国
Republic of Singapore
சிங்கப்பூர் குடியரசு
Standardo di SingapurBlazono di Singapur
Nacionala himno:
Majulah Singapura
Urbi:
Chefurbo:Singapur
Lingui:
Oficala lingui:Malaya,Angla,chiniana,tamil
Tipo:Republiko
·Prezidanto:Tharman Shanmugaratnam
·Chefministro:Lee Hsien Loong
Surfaco:(189ma maxim granda)
· Totala:722,5[1] km²
· Aquo:1,4 %
Habitanti:(113ma maxim granda)
· Totala:5 638 700[2] (2018)
·Denseso di habitantaro:7 804 hab./km²
Plusa informi:
Valuto:Dolaro di Singapur
Veho-latero:sinistre
ISO:SG
SGP
702
Reto-domeno:.sg
Precipuareligio:Budismo (33,2%),Kristanismo (18,8%),Islamo (14%),Taoismo (10%) eHinduismo (5%)

Singapur esas mikra urbo-stato edinsulo jacanta an sud-estalAzia, sude de lapeninsulo Malaya. Ol havas nura urbo, Singapur.

Bazala fakti pri Singapur.

Historio

[redaktar |redaktar fonto]
 Precipua artiklo:Historio di Singapur

L'unesma mencioni skribita pri Singapur evas de la2ma yarcento. Dum la13ma yarcento ol esis importanta urbo en Malaya. La nomoSingapur devenas delSanskrita-vortisinga (leono) epura (urbo). Dum la16ma yarcento Singapur esis parto di laSultanio di Johor. En1613Portugalani atakis e brulis l'urbeto an la rivo dil fluvio Singapur.

GeneraloWilliam Farquhar

La recenta historio di Singapur komencis en1819, kandeBritaniana politikistoThomas Stamford Raffles okupis l'insulo. Singapur esis strategiala loko porBritanianakomerco. Britaniana generaloWilliam Farquhar divenis l'unesma "rezidento" e guvernisto di Singapur, ed asumis la guvernerio ye la6ma di februaro1819.

Til1824 Singapur kontrolesis dal Malaya sultano, ma ye la2ma di agosto1824 ol divenis oficale Britaniana kolonio. En1826 ol unionesis kun altra Britaniana kolonii en la regiono por formacar laKolonieti dil Stretajo (Straits Settlements).

Cirkum la yaro 1860 plua kam 80 mil personi habitis la kolonio, di qui plu kam la duimo esis Chiniani. Multa enmigranti arivis por laborar en la plantacerii dikauchukofigieri, e pos la yari 1870a l'urbo divenis granda centro por l'exportacajo dikauchuko.

Pos l'unesma mondomilito l'urbo divenis importanta navala bazo. En 1935 lietnanto-generalo William Dobbie asumis kom generala komandero di Britaniana trupi en la regiono. Il alarmis pri la riski di ataki kontre Singapur dal Japoniani, ma lua sucii recevis poka atenco.

Vinkoza Japoniana trupi paradas en Singapur en 1942.

Japoniani okupis Singapur ye la15ma di februaro1942 dum laDuesma mondomilito pos 6-dia batalio. Pos l'okupeso, Japoniana trupi masakris de 5 mil til 25 milChiniani qui vivis en la kolonio[3]. Japoniani rinomizis l'insuloShōnantō, qua signifikas "insulo an la sudo sudo okupita dum l'epoko Showa". Britaniani riokupis Singapur ye la12ma di septembro1945, pos ke Japonia perdis la milito.

Pos la fino dil Duesma mondomilito, l'Unionita Rejio permisis Singapur havar sua unesma general elekto, en1955. La kandidato favoroza a la nedependo,David Saul Marshall, vinkis, e divenis l'unesma chefministro dil insulo. Pose il arivis en London e demandis kompleta autonomeso por Singapur, ma London ne atencis ilu. Marshall renuncis, eLim Yew Hock sucedis ilu. Singapur recevis kompleta autonomeso, ecepte pri defenso ed exteral aferi.

StradoSouth Bridge en Singapur, 1965.

Singapur deklaris nedependo delUnionita Rejio ye la31ma di agosto1963 e decidis unionar su kunMalaya Federuro,Sabah eSarawak por formacar nedependantaMalaizia ye la16ma di septembro sam yaro. Singapurana chefi decidis unionar kun Malaizia por diversa motivi. Unesme, li pensis keUnionita Rejio ne aceptus la nedependo di mikra lando. Duesme, li pensis ke lando kun mikra teritorio, poka aquo e naturala moyeni, e sen merkato por lua produkturi ne esis viviva. E fine, li deziris la helpo di Malaizia por kombatar lokalakomunisti. Tamen, eventis ideologiala konflikti kun Malaiziana guvernerio Pos la nedependantesko. Malaizia privilejizis Malaya Singapurani, e samatempe suspektis pri la Singapurani kun Chinian origino, e timis ke l'ekonomiala povo dil urbo stimulis transferar la politikala centro di la lando deKuala Lumpur vers Singapur. Trubli komencis en Singapur en1964, ed en1965 Singapurana parlamento votis pri la nedependo per 162 voti "yes" kontre zero "no".

Singapur nedependanteskis de Malaizia ye la9ma di agosto1965. Omna personi prizenta en Singapur ta dio povis selektar se deziris havar o ne la Singapurana civitaneso.Yusof bin Ishak divenis l'unesma prezidanto di la lando, eLee Kuan Yew lua unesma chefministro. En1967 Singapur helpis fondar l'Asociuro di Nacioni de Sud-Estal Azia (ASEAN).

En1990Goh Chok Tong divenis chefministro di la lando. Dum lua guvernisteso eventis laKrizo Financala di Azia di 1997, e l'epidemio diSARS en2003.

Politiko

[redaktar |redaktar fonto]
Istana, prezidantala palaco di Singapur.
Parlamento di Singapur.

Singapur esasparlamentalarepubliko. Ante1991 la parlamento indikis la prezidanto. Pos reformo di lakonstituco en 1991, ilu elektesas dal populo por 6-yara periodo.

La parlamento havas unika chambro kun 94 membri, di qui 84 elektesas direte dal populo por 5-yara mandato, admaxime, dum ke l'altra 10 membri ne elektesas direte.

La legaro di Singapur uzas Britaniana komuna lego, quankam kun lokala diferi. L'uzo di judicii per jurio abolisesis en1970, e la verdikti decidesas da singla judiciisto. Singapur punisas kelka krimini, exemple sexuala violaco, partopreno en sedicii e vandaleso per korpala punisi, kun frapado per bastono kontre la kriminanto.Mortopuniso uzesas kontrehomocido e kontre la komerco didrogi.

Geografio

[redaktar |redaktar fonto]
Mapo di Singapur.
Centro por aprentiseso dil armeo di Singapur, an l'insulo Pulau Tekong.

Singapur esas mikra insulo-stato sude deMalaizia, qua konsitas ek 63 insuli ed insuleti, di qui la maxim granda esas Singapur. L'insulo Pulau Tekong, kun 24,43 km², esas la duesma maxim granda di la lando. Ol jacas plu proxima de Johor, enMalaizia, kam del insulo Singapur.

Existas du terala konekti kun la teritorioMalaiziana, ambe konstruktita dal homo: norde jacas la choseo Johor-Singapor, longa de 1.056 metri, e weste jacas la pontoLaluan Kedua Malaysia-Singapura, longa de 1.920 metri. Lua maxim alta naturala monto esas Bukit Timah, kun 166 metri dialtitudo.

Singapur perdis 95% ek lua originala vejetantaro.[4] Nun, la vejetantaro ed animalaro originala del insulo existas nur en rezerveyi, exemple la Naturala Rezerveyo di Bukit Timah e la Marsha Rezerveyo Sungei Buloh, qui reprezentas nur 0,25% de la surfaco di la lando. Anke ne existas importanta fluvii qui povus furnisaraquo por la bezoni del habitantaro. Do la lando dessalizas, ricikligas e kaptas aquo pluvala por provizar ol por omna habitanti e diminutar la bezoni pri importacar aquo de Malaizia.

Laklimato di Singapur esastropikala ed on ne povas distingar la sezoni. La relativa humideso varias de 79% dum la matino til 73% dum la posdimezo. La mezvaloratemperaturo varias de 22 °C til 34 °C dum la yaro. Mayo ed junio esas la maxim varma monati, e denovembro tiljanuaro eventas lamusono. La mezvalorapluvo-quanto yarala esas2 342,5 mm.

Ekonomio

[redaktar |redaktar fonto]
 Precipua artiklo:Ekonomio di Singapur

Singapur esas un ek la 4 surnomizita,Aziana Tigri, kuneSud-Korea,Hong Kong eTaiwan. Ol esas importantaindustriala,komercala efinancala centro en sud-estal Azia. Ol havas la 4ma maxim grandaTNP per persono del mondo.

Demografio

[redaktar |redaktar fonto]
Personi en la kompro-centroVivoCity.
Malaya familio dum mariajo Mohamedana.

Segun statistiki del yaro 2017, Singapur havis5 612 300 habitanti.[5] La maxim multa (61%%) esas Singapurana civitani. L'altra 39% esis permananta rezidanti (527 700 personi) o stranjera studenti/laboristi o lia dependanti (1 632 300 personi).[5] Segun lademografiala kontado di 2010, cirkume 43% de la habitantaro Singapur naskis en altra landi.[6] La precipua grupo di stranjeri esas Malaya Chiniani, e pose Chiniani dePopul-Republiko Chinia,Indiani,Bangladeshani,Filipiniani, ed altri. Singapur havas la duesma maxim grandadenseso di habitantaro del mondo, posMonako[7].

L'oficala lingui di la lando esasAngla,Malaya,Chiniana eTamil.

Lareligio kun maxim granda nombro di adepti esasBudismo (33,2%), poseKristanismo (18,8%),Islamo (14%),Taoismo (10%) eHinduismo (5%). Altra religii esis 0,6%, dum ke 18,5% deklaris ne havar religio.

En2010 la totala fertileso esis 1.1puero permuliero, la 3ma min granda del mondo.

Kulturo

[redaktar |redaktar fonto]
TemploSri Mariamman, de1843, esas la maxim grandaHindua templo di Singapur.
MoskeoMasjid Sultan, un ek la maxim importanta moskei de Singapur.

La kulturo di Singapur mixas Malaya, Chiniana, Indiana ed Arabian influi. Anke existas importantaEurazian influo. Pro to, Singapur esas l'unika lando ube laGregoriala Nov-yaro, laChiniala Nov-yaro, la Vesak-dio (naskodio diBudo), la dio di Eid al-Fitr (la fino diRamadan, por laMohamedani) e laDiwali (Hindua festo) judikesas kom publika libera dii.

Omna komunitati di Singapur (Chiniana, Malaya, Tamil) konservas liamuzikala tradicioni. La klasika muziko dil Ocidento anke esas studiata e praktikata che orkestri quale la Simfoniala Orkestro di Singapur. La moderna jenripop,rock epunk esas populara por la yunaro. Kelka populara artisti esasStefanie Sun,JJ Lin, Taufik Batisah e Dick Lee.

La precipua linguo parolata en Singapur esas l'Angla, kunBritanian achento. Tamen, segun la demografiala kontado di 2010 cirkume 20% de la habitantaro (od 1 ek 5 personi) ne savas lektar o skribar la Angla, malgre ke to esis plu bone kam en 2010, kande 40% de la habitantaro ne savis lektar o skribar en la Angla.[8][9]

La precipuareligii esasBudismo,Kristanismo edIslamo. La guvernerio stimulas la respekto ad individuala religii e kredaji.

La maxim populalasporti esasfutbalo,basketbalo,kriketo,natado,segliro,tabloteniso ebadmintono*. Multa personi vivas en publika rezidal arei tote apudapublika balnobaseni ogimnastikeyi.

Merkato en Singapur.

Koqu-arto mixas Chiniana, Malaya, Indiana e Tamil influi. Exemple on povas trovar en la sama merkati, e kelkafoyi en la sama baraki, nutrajihalal (preparita segunIslamala reguli) e tradicionala nutraji Tamil. Kelka baraki qui vendas Chiniana nutrivi povas preparar li kun Malaya ingredienti.

Quale en Chinia,rizo esas importanta nutrivo en Singapur. Altra importanta nutrivi esaskrabi,kalmari edostri. Un ek ca dishi esas rostitarayo preparita en folio dibanano e spicizita kunpipro.

Referi

[redaktar |redaktar fonto]
Commons
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:
  1. Environment -Publikigita da Base. URL vidita ye 13ma di oktobro 2018. 
  2. Population and Population Structure -Publikigita da Department of Statistics Singapore. URL vidita ye 5ma di agosto 2018. 
  3. Singapore Library of Congress Country Studies]
  4. Brook, Barry W.:Catastrophic extinctions follow deforestation in Singapore Dato di publikigo: 24 July 2003. 
  5. 12Population and Population Structure -Publikigita da Department of Statistics Singapore. URL vidita ye 5ma di agosto 2018. 
  6. Census of population (pages 13 to 16 of the pdf file) -Publikigita da Singapore Department of Statistics. 
  7. List of countries and dependences by population density
  8. Findings -Publikigita da Singapore Statistics. Dato di publikigo: 20ma di februaro 2011. 
  9. Literacy and language -Publikigita da Singapore Statistics. Dato di publikigo: 5ma di mayo 2010. URL vidita ye 27ma di oktobro 2011. 
v · d · m
Nedependanta e dependanta teritorii enAzia
Suverena statiAfganistanAzerbaijanBahrainBangladeshBruneiBhutanChiniaEstal TimorFilipiniIndiaIndoneziaIranIrakIsraelJaponiaJordaniaKambodjaKazakstanKirgizistanKuwaitLaosLibanoMalaiziaMaldiviMyanmarMongoliaNepalNord-KoreaOmanPakistanKatarSaudi-ArabiaSingapurSiriaSri LankaSud-KoreaTajikistanTailandoTaiwanTurkmenistanTurkiaUnionita Araba EmiriiUzbekistanVietnamYemen
Stati kun restriktita agnoskoAbkhaziaRepubliko ArcahTurka republiko di Norda ChiproSud-OsetiaTaiwan
Nesuverena teritorii, inkluzite
regioni kun specala stando en Chinia
Australia:Insulo ChristmasInsuli Cocos (Keeling)
P R Chinia:Hong KongMakau
Unionita Rejio:Akrotiri e DhekeliaBritaniana teritorio che Indiana Oceano
Obtenita de "https://io.wikipedia.org/w/index.php?title=Singapur&oldid=1104700"
Kategorio:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp