Insulo San-Tome deskovresis dalPortugalani João de Santarém e Pêro Escobar ye la21ma di decembro1471, dio di Santa Tomaso. L'unesma kolonieto establisesis sucese en1493, da Portugalano Álvaro Caminha. Insulo Príncipe deskovresis en1472, e lua koloniigo komencis en1500, lor kun individui "nedezirinda" en Portugal, exemplejudi. Dum ta epoko komencis kultivo disukrokano en la fertila suli de originovolkanala.
Por kultivar sukrokano bezonesis multalaboro-povo, e balde komencis importaco disklavi de Afrikana kontinento. Cirkume la duimo dil 16ma yarcento, l'insuli divenis granda exportaceri disukro. Tamen, divenis desfacila kontrolar la granda quanto di sklavi, ed eventis revolti en 1590 e 1595. En 1641,Nederlandi kaptis l'insuli, destruktis fabrikerii di sukro, e kontrolis li dum 7 yari.
Dum la komenco dil 19ma yarcento, du altra kultivi komencis en l'insuli:kafeo ekakao. La richa suli dil insuli faciligesis la kultivo, e rapide establisesis granda plantacerii. Granda entraprezi e richa individui de Portugal qui ne rezidis en l'insuli esis proprietanti di la maxim multa tereni. En 1908, San-Tome divenis la maxim granda produktero di kakao de la mondo.
Monumento homajanta mortinti dum la masakro di Batepá, en 1953.
La sistemo di laboro en la plantacerii esis exhaustiva por la laboristi, qui ofte subisis violento. Malgre kesklaveso oficale abolisesis en 1876, la koaktiva laborado duris. La situaciono laborala plumaleskis dum l'ekonomiala krizego di 1929, e la nekontenteso kreskis dum la 20ma yarcento til ke eventis serio di sedicii en 1953, qui rezultis centi di laboristi mortinta, en konfronto qua divenis konocata kom "masakro di Batepá". Ante, en 1951, San-Tome e Principe divenis transmara provinco di Portugal.
Dum la fino dilyari 1950a, mikra grupo di Santomeani kreis la "Movado pri Liberigo di San-Tome e Principe" (MLSTP), qua establisis su enGabon. Dum lamilito di Biafra, l'insuli uzesis kom bazo por sendar humanala sokurso a Biafrani. La movado pri nedependo kreskis dum la yari 1960a, e rapide evolucionis pos la revoko diMarcelo Caetano en 1974 en Portugal. En novembro ca yaro, reprezentanti del partiso MLSTP kunvenis kun la nova reprezentanti de la nova guvernerio di Portugal, qua decidabis dissolvar la transmara kolonii.
San-Tome e Principe nedependanteskis de Portugal ye la12ma di julio1975. L'unesma prezidanto di la lando esisManuel Pinto da Costa, qua guvernis unesmafoye til 1991, kande eventis l'unesma demokratial elekto di la lando, e lua opozantoMiguel Trovoada elektesis prezidanto.
Sideyo di parlamento (Assembleia Nacional).Prezidantala palaco en San-Tome.
San-Tome e Principe esasparlamentalarepubliko. La chefo di stato esas la prezidanto, qua elektesas direte dal populo per sekreta votado, por 5-yara mandato. La chefo di guverno esas lachefministro, qua indikesas dal prezidanto. La chefministro indikas l'altra 14 ministri.
Lalegifala povo konsistas ek sigla chambraparlamento, nomizitaAssembléia Nacional ("Nacional Asemblo"), qua havas 55 membri, qui elektesas dal populo por 5 yari. Depos 1990, pos modifiko en la konstituco, permisesis la kreado di opozanta partisi. L'insulo Principe havas politikal autonomeso e regionala guverno.
Lajudiciala povo esas nedependanta del altra du povi. La maxim alta korto esas la Supra korto, konsistanta ek 5 judiciisti, qui indikesas dal Parlamento.
La nunakonstituco di San-Tome e Principe promulgesis ye la 25ma di januaro 2003 ed efikeskis ye la 29ma di januaro sam yaro. Ol konsistas ek 160 artikli.[2] L'unesma konstituco, adoptita en 1975 pos la nedependo, havis 49 artikli.
San-Tome e Príncipe.Plajo Boi, en San-Tome e Príncipe.
San-Tome e Principe esas la min granda lando di Afrika. L'insuli esas parto di submara montaro di extingitavolkani, qua inkluzas insuloAnnobón, sud-este, eBioko, nord-este, qui apartenas adEquatorala Guinea. Príncipe distas 250 km e San-Tome distas 300 km weste de la litoro diGabon.
San-Tome esas longa de 50 kilometri e larja de 32 kilometri, ed esas la maxim montoza ek la du insuli. La maxim alta monto di lando havas 2024 metri dialtitudo. Insulo Principe esas longa de 16 kilometri e larja de 6 kilometri. Inter la du existas insuleti, exemple insulo Rolas, Tinhosa Pequena e Tinhosa Grande.
Luaklimato esasequatorala en la litoro, kun intensapluvo-quanto. La precipua fluvio di la lando, jacanta en San-Tome, esas Ió Grande. La fluvio Papagaio esas la maxim longa de Principe.[3] Existas multa altra rivereti, ma nulo esas navigebla, pro la mikreso di la lando.
Habitantaro di San-Tome e Principe, 1961 til 2003Adulti e pueri proxim skolo, en San-Tome.
Segun statistiki deThe World Factbook por 2023, San-Tome e Principe havis220 372 habitanti. L'etniala grupi esas: mestici,Angolares (decendanti deAngolana sklavi),forros (decendanti de sklavi liberigita), decendanti de libera laboristi de Angola, Mozambik e Kabo Verda, Europani (nome Portugalani) ed Aziani (nome Chiniani).[1]
La linguo oficala esasPortugalana, parolata da 98,4% de la habitantaro. Altra lingui parolata esasForro, parolata da 36,2%, kreola linguo de Kabo Verda (8,5%),Franca (6,8%),Angolar (6,6%), Angla (4,9%), Lunguie (1%), e 2,4% parolas altra lingui.[1] La maxim multa habitanti parolas plu kam 1 linguo. Preske 96% de la habitantaro rezidas en San-Tome.
La procento di habitantaro segunreligio esas: katolikismo (55,7%), Adventisti (4,1%), Asemblo di Deo (3,4%), Nov Apostoliki (2,9%),Maná (2,3%), Universal Eklezio dil Rejio di Deo (2%),Testi di Jehova 1,2%, altri (6,2%), sen informo (1%), e 21,2% praktikas nula religio.[1] Existas mikra, ma kreskanta, komunitato di Mohamedani.
Lakulturo di San-Tome e Príncipe mixas Afrikana e Portugalana influi. La chefa nutrivi konsumata esas fisho ed altra marala nutrivi,fazeolo,maizo e koquitabanano. Tropikala frukti, nomeananaso,avokado,banano e multapipro ank uzesas.Kafeo esas multe konsumata.
Lamuziko di San-Tome e Principe recevis influiPortugalana edAfrikana. La maxim konocata lokala ritmi de San-Tome esasússua esocopé, kontre ke en Principe la maxim konocata esasdêxa.Tchiloli oSan-Lourenso esas muzikala e dansala spektaklo simila a PortugalanaAutos de Floripes, qua rakontas historio pri rejuloKarolus la Granda e la markezo de Mantova, qua originis dum PortugalanaRenesanco.
Laliteraturo di San-Tome e Principe skribesas precipue per Portugalana linguo. Exempli pri Santomeana skriptisti esas Caetano da Costa Alegre,Olinda Beja, Sara Pinto Coelho, Manuela Margarido, Alda do Espírito Santo eConceição Lima.
Nacionala stadio di San-Tome e Príncipe.
Futbalo esas la maxim popularasporto en San-Tome e Príncipe. Lua nacionala futbalo-esquado, kreita en 1976, esas membro di la Kunfederuro Afrikana pri Futbalo e diFIFA. Ol esas un ek la maxim febla futbalo-esquadi Afrikana, e 2003 til 2011 ol mem cesis existar.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
