La maxim anciena restaji pri homala habitado en Peru evas de 11000 aK. Plu multa kulturi (Chavín, Paracas,Mochica, Nazca, Wari e Chimu) prosperis en la regiono. Dum la14ma yarcento l'Inkai aparis kom povoza stato e formacis la maxim vasta imperio diAmerika ante l'arivo diCristoforo Colombo.
Dum l'epoko dil vice-rejio, revolti ofte eventis. Cirkume1656, Pedro Bohórquez kronizis su kom "inkao" (imperiestro) ed instigis indijeni a revolto. En1742 eventis revolto kontre la Hispana dominaco, komandita daJuan Santos Atahualpa, ed en1780 eventis altra revolto, komandita daTupac Amaru la 2ma.
Pos la milito kontre Chili, Peru facis extraordinara esforco por rikonstruktar su. En1894Nicolás de Piérola organizismiliteto, revokisAndrés Avelino Cáceres e riasumis la povo en1895. Il finis sua duesma guvernisteso en1899 e komencis fiskala, armeala, religiala e civila reformi. Dum la guvernisteso diAugusto B. LeguíaUsana kapitalo recevis facilesi, e la borgezaro favoresis.
Dum layari 1980a Peru subisis desquieteso pro altaextera debo, altainflaciono, kresko di komerco di drogi, e kresko di la violento.[2] Dum l'administrado diAlberto Fujimori, Peru komencis rekuperar sua antea stando, ma akuzi prikorupto, autokratismo e violaco dihomala yuri koaktis Fujimori renuncar en2000. Pos la fino dil rejimo di Fujimori, Peru esforcis kombatarkorupto e mantenar ekonomiala kresko[3].
Prezidantala palaco di Peru.Legifala palaco di Peru.
De sua nedependantesko til nun, Peru sempre esabasrepubliko. La prezidanto esas ambechefo di stato echefo di guvernerio, ed elektesas dal populo por 5-yara periodo. Lu indikas lachefo di la ministraro, qua ne esas exakte "chefministro" por ne esar chefo di la guvernerio.
Segun la nunakonstituco adoptita ye la31ma di decembro1993, la parlamento (Congreso de la República) havas unika chambro kun 120 membri, qui elektesas por 5-yara periodo. Antee, segun la konstituco di 1979, ol havis du chambri e 240 membri.
Lajudiciala povo konsistas ek korti di unesma instanco, korti di paco, supera judiciala korti e, super omni altra, la Supera Korto di la Republiko, konsistanta ek 3 sektori: civila sektoro, kriminala sektoro e konstitucala e sociala sektoro.
La montaroAndi trairas la lando de nordo til sudo paralele al litoro e dividas Peru en 3 regioni. Lacosta (rivo) en la westo esas vasta ed arida planajo, precipue en la sudo (Arequipa,Tacna). En lasierra (montaro) stacas la maxim alta monto di la lando:Huascarán, kunaltitudode6 768 metri. En la esto jacas la 3ma regiono:selva (Amazoniana junglo), qua kovras preske 60% dil teritorio.
Quankam ol jacas proximEquatoro, Peru ne havas klimato nurequatorala, pro l'influi daAndi eHumbolt-aquofluo, qui multe variigas laklimato. La litoro havas moderematemperaturi, pokapluvi e granda humideso. En la Andina regiono, la pluvo esas intensa dum somero, e la temperaturi e humideso diminutas ye granda altitudi. En la regiono di junglo la pluvi esas intensa e la temperaturi esas alta, ecepte en la sudo, qua havas kolda vintri[4]. La mezavalora yaralapluvo-quanto varias de 200 mm en la norda litoro, 150 mm en la suda litoro, min kam 500 mm en la zonoyungas, 700 mm en la kolda zono (altitudi de 3.000 til 4.000 metri), til 2.000 mm omnayare en laforestoAmazonana.
La chef-urbo e maxim granda urbo di la lando esasLima. Altra importanta urbi esasArequipa,Trujillo eCallao.
Peruanekonomio kreskis mezvalore 6.4 omnayare depos2002 e mantenas preske stabilakurso di kambio e basainflaciono[5]. Tamen, segun informo de2010, cirkume 31,3% di lua habitantaro esas povra, inkluzite 9,8% judikata kom extreme povra.
Habitantaro di Peru segun regioni, 2007.Indijenini en Peru.
Havanta 29,5 milion habitanti, Peru esas la 4ma maxim populoza lando deSud-Amerika. Granda parto di lua habitantaro koncentresas en laprovinco Lima ed enCallao. Cirkume 32% esasindijeni, 47% esas mestici, 18.5% esas blanka (precipue deHispana origino), 2% esas nigra e 0.5% decendas de Est-Aziani[7].
Segun lakonstituco adoptita en1993, l'oficala lingui di Peru esas laHispana, parolata da plu kam 83% di lua habitantaro, ed Amerindiana lingui (precipueQuechua edAymara).
Segundemografiala kontado en2007 81.3% dil adulta habitantaro (evanta plu kam 12 yari) deklaris su komkatoliki, 12.5% esis evangeliala, 3.3% esis de altra religii, e 2.9% deklaris ne havar religio[8].
En2007 on kalkulis ke 92,9% del adulti savis lektar e skribar, ma ca procento en rurala zoni esis nur 80,3%, kontre 96,3% en urbala zoni[9].
La Peruanakulturo mixas Hispana edindijena influi[10] ma ankeAfrikana edAziana ed altra Europan influi. LaInkai facis arkitekturala prodaji, quale la konstrukto diMachu Picchu. Dum la Hispana koloniala periodo, labaroko dominacis la kolonial arto, quankam ol recevis influi de indijena kulturo.
Luamuziko havas Andiana, Afrikana ed Hispan influi. Exempli pri kompozisti e kantisti di tale nomizita "música criolla y afroperuana" esasFelipe Pinglo Alva, Manuel Acosta Ojeda,Chabuca Granda,Augusto Polo Campos, Jesús Vásquez, Arturo "Zambo" Cavero, ed Óscar Avilés.Folklorala dansi inkluzasmarinera,tondero ehuayno. Ladiablada puneña dansesas en ladepartmento Puno okazione festi por honorizar kelka katolika santi, exemple Santa Mikaelo Arkianjelo, ye la 29ma di septembro. Ladiablada reprezentas la lukto di la bono kontre la malo.
.svg)
