Ye la2ma di januaro, la mutaco VOC-202012/01 de lavirusoCOVID-19, deskovrita unesmafoye en l'Unionita Rejio, ja deskovrabis en 33 altra landi en tota mondo, inkluzite Pakistan, Sud-Korea, Suisia, Taiwan, Norvegia, Japonia, India, Kanada, Dania, Francia, Germania, Islando e Popul-Republiko Chinia.[1] Ca mutaco esas plu kontagioza kam l'originala viruso, tamen on deskovris ke la vacini qui komencis uzesar dum la fino di 2020 ank esas efikiva kontre ol. Usa, Israel, Popul-Republiko Chinia ed altra landi komencabis vacinizar lia habitanti en decembro 2020. Ye la 12ma di februaro 2021, entote216 170 000 homi, o 0,94% ek tota habitantaro mondala, ja vacinizabis per 10 diferanta vacini. Tamen, la procento di vacinizo varias segun la quanto di habitanti di singla lando, exemple: til la 12ma di februaroUnionita Araba Emirii vacinizabis 50,9% ek lua habitantaro,Israel vacinizabis 42,55%, eBolivia,Equador,Egiptia ed altri vacinizabis min kam 0,01% ek lua habitantaro.
Ye la17ma di aprilo, la morto-statistiko pro COVID-19 superiras 3 milion personi en tota mondo.[2] Ye la29ma di aprilo, la quanto di personi kontaminita dal koronaviruso superiris 150 milioni en tota mondo.[3]
L'unesmavacini kontre COVID-19 komencis developesar ja en 2020, ed en decembro ca yaro l'unesma dozi ja aplikabis en Usa, Rusia ed en altra landi. Un yaro pose, en decembro 2021,239 274 656 personi, o 72,1% de la habitantaro di Usa, ja recevabis la du dozi di vacini.[4] En tota mondo, 56,1% del individui ja recevabis adminime 1 dozo di vacino kontre COVID-19 en decembro, 8,51 miliardi dozi ja uzabis, e 36,5 milion individui esis vacinizita omnadie.[5] De la komenco di lapandemio til la 14ma di decembro 2021,271 232 200 individui infektesis per COVID-19, di qui5 331 866 mortis.[6] En novembro deskovresis nova mutaco dilviruso, qua baptesis komomicron. L'unesma kazi deskovresis enSudafrika, e rapide deskovresis ke ol esas plu kontagiiva kam antea mutaci.[7] En Germania, pro l'expanso di la mutacoomicron, riadoptesis plu intensa restrikti, exemple kancelar la celebri por la Nov-Yaro en publika loki, e la devo pri uzo di maskili en butiki ed en publika transporti.[8]
Segun artiklo publikigita ye la 25ma di januaro da jurnaloThe Cryosphere,Tero perdabis 28 bilioni di tuni diglacio de 1994 til 2017, e to augmentis marala nivelo per 34,6 ±3,1 milimetri.[9] Ye la7ma di aprilo, Usan agenterio NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) informis ke la koncentri dikarbobioxo cheatmosfero esis plu alta kam irgatempe de la pasinta 3,6 milion yari, to esas, dePlioceno, kandemarala nivelo esis 24 milimetri plu alta kam nun. Segun la sama raporto, la mezavaloratemperaturo di la planeto esas 4°C plu alta kam la mezavalora temperaturi di la planeto anteIndustriala Revoluciono.[10]
Ye la14ma di julio komencis serio di violentoza inundadi enEuropa, nome enGermania,Luxemburgia,Belgia,Nederlando ed ankeSuisia, pos rekordo di pluvego. Adminime 70 personi mortis, di qui 58 en Germania. Ye la 15ma di julio, 200 mil habitanti diLiège mustis evakuesar, nam existis risko pri rupto di digo che rivero Maas.[11] ProximLimburg, Maas atingis lua maxim alta nivelo en plu kam 100 yari. Entote, plu kam 200 personi mortis pro l'inundadi.
Ye la21ma di julio enPopul-Republiko Chinia eventis la maxim intensa pluvegi en 60-yara historio. Segun la nacionala meteorologiala servado Chiniana, che urboZhengzhou falis 617,7 milimetri di pluvo en 24 hori. La pluvegi efektigis inundadi qui produktis adminime 12 morti en la urbo, ed en laprovinco Henan plu kam 10 mil personi mustis evakuesar de lia domi.[12] Ank existas risko pri rupto dil aquofalo Yihetan, ye la sama regiono.[12] Che statoMaharashtra, enIndia, la pluvegi komencis ye la22ma di julio, e divenis la maxim intensa pluvego en 40 yari.[13] Til la28ma di julio li produktis 251 morti e cirkume 100 plusa homi desaparinta.
Altralatere, chebiomo*Pantanal, enBrazilia, segun previdado da meteorologiisti, lasikeso dum la vintro di 2021 (junio til septembro) esos plu intensa kam en2020, lor la maxim intensa sikeso en 47-yara historio. On kredas ke fairi povos produktar plua destrukturo kam l'antea yaro.[14] La maxim granda sikeso en preske 1 yarcento en multa stati de sud-estala e centro-westala regioni minacis la produktado di elektro en Brazilia,[15][16] nam preske 2/3 delelektro produktata en la lando havas hidroelektrala origino.
Alta temperaturi en julio ed agosto efektigis granda incendii en sudal Europa, nome enPortugal,Hispania,Norda Macedonia eGrekia, ed ank enTurkia.[17] Segun Turka guvernerio, l'incendii en forestala proximMediteraneo esas la maxim mala de la historio di la lando.[18] EnGrekia, la regioni maxim afektata esas Atika, Olimpia, Mesenia, e l'insuloEuboea, ube fairego minacas lokala monakeyo.[19]
EnBrazilia, pluvegi komencinta ye la 7ma di decembro frapis diversa municipi en la nordo dil statoMinas Gerais e sudo dil statoBahia. Multa municipi dekretis urjanteso-situaciono pro la granda quanto di personi qui perdis lia domi, e pro destrukto di chosei, izolinta diversa loki.[20] En Minas Gerais, la pluvegi komencis en oktobro, e til la 12ma di decembro 5 personi mortis, 1979 personi perdis komplete lia domi e plusa9 565 personi ne povis retroirar a lia domi.[21] En Bahia, segun statistiki publikigita ye la 30ma di decembro ja esis 25 morti, 517 plusa homi vundita, 163 urbi afektita, di qui 151 esis en urjanta situaciono. Adminime643 068 personi afektesis da inundadi, di qui91 806 mustis abandonar lia domi, e37 035 personi perdis komplete lia habiteyi.[22]
Ye la 2ma di marto 2023, Usana jurnaloScience publikigis artiklo montranta ke incendii en boreala foresti - qui ordinare reprezentas 10% del emiso globala diCO2 - reprezentis 23% de globala emisi di ca polutanto en 2021. To esis la maxim alta chifro depos la yaro 2000.[23]
"Vivala-statistiki di la planeto", segun publikigo daUnionita Nacioni ye la 31ma di decembro 2021. 
.jpg)
_IMGP8025.jpg)
_(2).jpg)
_(4).jpg)
.jpg)
.jpeg)
.jpg)
_(headshot).jpg)