TiSudan (Arabiko:السودان,as-Sūdān), opisial a tiRepublika iti Sudan[9] (Arabiko:جمهورية السودان,Jumhūrīyat as-Sūdān), ken sagpaminsan a natawtawagan a kas tiAmianan a Sudan,[10][11][12] ket maysa aArabo nga estado idiayAmianan nga Aprika (daytoy ket naipanunotan pay a kas paset tiTengnga a Daya).[13] Daytoy ket nabeddengan babaen tiEhipto iti amianan, tiBaybay Nalabbaga iti amainan a daya, tiEritrea kenEtiopia iti daya, tiAbagatan a Sudan iti abagatan, tiRepublika ti Tengnga nga Aprika iti abagatan alaud, tiChad iti laud, ken tiLibya iti amianan a laud. Ti populasion ti Sudan ket ti nagtitiponan dagiti patneng nga agtataeng itiTanap ti Nilo, ken dagiti kaputotan dagiti immalis manipud itiArabiano a Peninsula. Gapu ti pamay-an aArabisasion a kadawyan iti amin a kadagupan ti Arabo a lubong, ti Arabo a kultura ket isu tatan ti kaaduan idiay Sudan. Kaaduan ti populasion ti Sudan ket sumusurotda iti Islam. TiNilo ket bingbingayenna ti pagilian iti akindaya ken akinlaud a gugudua.[14]
Dagiti tattao ti Sudan ket addaanda iti atiddog a pakasaritaan a gumay-at manipud itikina-ugma a naidebdedan itipakasaritaan iti Ehipto. Ti Sudan ket nagsagsagaba ti sangapulo ket pito a tawtawen tisibil a gubat idi las-ud tiUmuna a Sudanes a Sibil a Gubat (1955–1972) a sinarunuan babaen dagitietniko, relihioso ken ekonomiko a suppiatan a nagbaetan dagiti Muslim nga Arabo iti Akin-amianan a Sudan ken ti kaaduanngaanimista kenKristiano aNilotes iti Abagatan a Sudan.[15][16] Daytoy ket gapuanan tiMaikadua a Sudanes a Sibil a Gubat idi 1983. Gapu kadagiti agtultuloy a politiko ken milisia a salisal, ti Sudan ket naagaw idi babaen ti awan ti natnatay akudeta babaen ni koronelOmar al-Bashir idi 1989, a kalpasan daytoy ket nangirangarang kaniana a kas tiPresidente ti Sudan.[17] Ti sibil a gubat ket nagpatingga ti panakapirma ti maysa aKomprehensibo a Tulagan ti Kappia a nangited daytoy tikaturayan ti akin-abagatan idi a rehion ti pagilian. Kalpasan ti maysa areperendum a natengngel idi Enero 2011, tiAbagatan a Sudan ket simmina idi 9 Hulio 2011 nga inpalubosan ti Sudan.[18][19]
↑Shami, Seteney Khalid; Herrera, Linda (1999).Nagbaetan ti Pagikabilan ken Teksto, "Dagiti Etiko a Narikut a Kasasaad iti Panagsukimat kadagiti Sudanes idiay Ehipto: Agpatpataud kadagiti Pannakaammo a maipanggep ti Publiko ken ti Pribado" babaen ni Anita Hausermann Fabos.Amerikano nga Unibersidad iti Cairo a Pagmalditan (Cairo). p. 100.ISBN978-977-424-548-0.
.svg)
