Unsystema de operation osystema operative[1] (SO) es le systema deprogrammarios que provide al functiones essential pro le operation de uncomputator. Generalmente, le systema operative se refere a plure differente typos de programmas que functiona insimul.
Normalmente le systemas operative provide:
unnucleo, que provide le functiones basic del gerentia de memoria e deprocessos;
unbibliotheca de modulos canonic pro operationes general e frequente, assi que le programmas de application non debe «reinventar lerota»;
e uninterfacieutente, que provide le infrastructura basic de interaction inter le systema operative e leusator.
Il ha plure typos diverse de systemas operative. Systemas operative procomputatores personal includeAmigaOS,Mac OS X, eMicrosoft Windows; iste systemas son plen de bibliothecas expansive einterfacies simple pro promover le disvellopamentoprogrammari e le facilitate prousatores final. Proservitores, le systema principal esUnix (implimentate perBSD,Linux,Solaris, et cetera); systemas proservitores usualmente ha bibliothecas einterfacies minimal, usante solmente un minimo del ressurces. Protelephonos mobile, le principal systemas operative sonAndroid,iOS, eSymbian; iste systemas operative balancia ressurces minimal contra lor pauc dimensiones. In omne caso, iste categorias non son stricte.
Originalmente, devisas electronic esseva create pro provider solmente un function, como uncalculator. Ben que le prime devisa qui pote esser considerate uncomputator general, leZuse Z3, es create in maio de1941, il non habeva nulle systema de operation; cataprogramma esseva create de novo, e iste programma esseva le sol function que lecomputator pote facer usque un nove programma esseva cargate physicamente alcomputator.
Le prime programma qui pote esser nominate un systema de operation essevaGM-NAA I/O, un projecto perGeneral Motors eNorth American Aviation. Solmente usate in circa 40 installationes, iste systema de operation automaticamente initia unprocesso pendente quando unprocesso ha finite, e provideva un pauc functiones general pro interfacer con lehardware.
Unmicronucleo es un typo denucleo qui ha un pauc centro de codice, e qui delega le majoritate de operationes del systema al altere programmas e bibliothecas; versiones moderneMicrosoft Windows es unmicronucleo. Unnucleo monolithic es unnucleo qui incorpora tote le servicios del systema in le mesme memoria delnucleo. Le adjectivomonolitic es usate specialmente quando lenucleo incorpora altere functiones del systema de operation, como leinterfacieusator.Linux es unnucleo monolithic.
Le systema de operation provide uninterfacie inter unprogramma e lehardware, pro que un application pote facer actiones. Isteinterfacie etiam assecura que leprogramma sol pote facer interactiones programmate in le systema de operation. Innucleos multiprocesso, cata application es ponite in unprocesso, qui defini le ressources e memoria disponibile al application delprocesso.
Plure systemas de operation usaprocessos non solmente pro leprogrammas delusator, sed etiam pro codice como controlatores.
Interruptiones ha un rolo central in le systemas de operation. Coninterrumptiones, un pecia dehardware dedicate pote pausar le execution del programma currente, reserver le receptaculos delregistros, e saltar a un specificprocesso pro facer un action in responsa. In systemas de operation moderne,interrumptiones es maneate per le systemas de operation.
Unnucleo de un systema de operation ha a manear tote le memoria operative del systema. Illo debe assecurar que nulle programma pote intervenir con le memoria de altere programmas, e que cata programma ha bastante.
Le prime systemas de operation usava un maneamento cooperative, sed iste modello de maneamento esseva abandonate rapidemente; il es troppo facile que un error in un programma pote causar le uso de troppo de memoria. (Le violation intentional del allocation de memoria esseva e es ja usate per plureviruses. Ergo, le majoritate del systemas de operation usa alcun forma deprotection de memoria.
Systemas de operation moderne pote usarmemoria virtual, in le qual alcun parte de undisco dur o altere reservo es usate pro reservar le contentos de un area de memoria.
Uncomputator ha plure ressources physic qui pote esser usate pro le varie programmas. Per provider uninterfacie commun, le systema de operation facilita le disvellopamento del programma pro prevenir cata disveloppator que pro saper cata detalio technic de cata typo dehardware qui pote esser usate per unusator final.
Hodie, il es rar que un systema de operation pote esser create pro solmente un typo dehardware. Pro operar con plure typos dehardware, le majoritate deusatores incorpora programmas breve denominatecontrollatores. Como le systema de operation provide uninterfacie simple al programmator, lecontrollator provide uninterfacie simple al systema de operation. Generalmente, uncontrollator pote interfacer con un singule typo dehardware.
Le prime systemas de operation solmente supportava un typo de disco; usualmente, iste esseva undisco dur, o un typo dedisquette super unsystema de operation de disco. Iste primesystemas de file assi habeva limitationes notabile in su velocitate de accesso, e assi illo esseva create pro supportar solmente un systema de operation.Systemas de files moderne, comoNTFS eext3, es usate per plure systemas de operation.
