Սարասվատի (սանսկր. ՝रर््् - «ջրերով հարուստ»),հինդուիզմում իմաստության, գիտելիքի, արվեստի, գեղեցկության և ճարտասանությանաստվածուհին է։ Բրահմաչարինի՝Բրահմայի օգնականը տիեզերքի ստեղծման ժամանակ։ Սարասվատին իրականացնում է երկնքի և երկրի ամուսնությունը, և հենց նա է ստեղծում Երկնային ամուսնության ապարանքը՝ փրկության և հավիտենական երանության։ Ի սկզբանե, գետի աստվածուհի[1][2][3]:
Սարասվատիի որոշ անուններ հնչում են ինչպես «հնարավորություն տալ գոյություն ունենալ», «խոսքի և կյանքի տիրուհի», «բարձրագույն գիտելիք»։ Նա համարվում է բոլոր գիտելիքների՝ արվեստի, գիտության, արհեստների և հմտության մարմնավորում։
Հաճախ պատկերված է սպիտակ կարապի վրա նստած՝ որպես լույսի ուժերի խորհրդանիշ։
Սարասվատին հիշատակվում էՌիգվեդայում, նրան նվիրված են երեք օրհներգ՝ որպես մեծ գետի աստվածուհի։Վեդայական դարաշրջանում նրան երկրպագում էին որպես մաքրող, պաշտպանիչ և բուժող աստվածուհի։ Կա լեգենդ, թե ինչպես է նա երկնային բուժող Աշվինսի հետ միասին բուժում ուժը կորցրածԻնդրային։
Ինչ վերաբերում է գետին, որը ծառայում էր որպես աստվածացման նախատիպ, հնդկաբանները չեն կարողանում գալ ընդհանուր կարծիքի։ Առաջարկվում է.
- Ղագգար-Հակրան՝ սեզոնային գետՀնդկաստանում ևՊակիստանում;
- Խարխվայցի (այժմ՝Արգանդաբ), գետԱֆղանստանում, որը հիշատակվում էԱվեստայում;
- Ինդոս՝ համարվում է, որ Սարասվատին նրա սուրբ անունն էր, իսկ Սինդուն՝ աշխարհիկ;
- Սարսուտին (նախկինում՝ Սարասվատի) փոքր գետ է, որը ծառայում էր որպես արիների քաղաքակրթության բնօրրան՝ Բրահմավարտայի սուրբ երկրի սահմանին։Վեդայական դարաշրջանում այն թափվում էր օվկիանոս, այժմ այն կորում է անապատի ավազների մեջ։
Այն բանից հետո, երբ հին գետը չորացավ կամ փոխեց իր ընթացքը, Սարասվատի աստվածուհուն դադարեցին կապել գետի հետ, այսուհետ նա Բրահմայի կինն է և արվեստի ու գիտությունների հովանավորը։ Նրան են վերագրումսանսկրիտ ևԴևանագարի այբուբենների ստեղծումը։
Սարասվատին պատկերվում է որպես սպիտակ գույնի հագուստով գեղեցիկ կին։ Նա սովորաբար նստած էլոտոսի պատվանդանի (պադմա-սանա) գեղեցիկ դիրքով (լալիտասանա). մի ոտքը կախված ներքև, իսկ մյուսը՝ նրա տակ։ Ասոցացվում է սպիտակի հետ, որը խորհրդանշում է գիտելիքի մաքրությունը։ Նա չի կրում զարդեր և ոսկի, հագնված է խիստ պատշաճ՝ որպես նշան, որ նա նախընտրում է հոգևոր արժեքները, այլ ոչ նյութական։ Նրան սովորաբար պատկերում են չորս ձեռքերով։ Նրա ձեռքերում են.
- Վեդաների սուրբ գիրքը՝ գիտության խորհրդանիշ;
- սպիտակմարգարիտներցտերողորմյա՝ հոգևորի խորհրդանիշ;
- սրբազան ջրով թաս - ստեղծագործական և մաքրող ուժի խորհրդանիշ;
- վինա՝ երաժշտական գործիք, արվեստի խորհրդանիշ։
Որոշ բարձրաքանդակների վրա նաերաժշտական գործիք չի պահում իր ձեռքերում, այլ նրա ձեռքերը ծալված են աբհայ-մուդրա (պաշտպանության ժեստ) կամ վարադա-մուդրա (օրհնության ժեստ) դիրքով։ Նրա փոխադրման միջոցը կարապն է, իսկ նրա զինանշանը՝ վեցանկյունանի աստղը կամ հեքսագրամը (շատկոպա կամ սադյանտրա)։ Երբեմն նրան պատկերում են կանգնած։
- ռուսերեն
- այլ լեզուներ
- Sailen Debnath,The Meanings of Hindu Gods, Goddesses and Myths,9788129114815, Rupa & Co., New Delhi.
- Saraswati, Swami Satyananda Saraswati Puja for Children. —ISBN 1-877795-31-3
- Ankerl, Guy Global communication without universal civilization. — Geneva: INU Press, 2000. — Т. Vol.1: Coexisting contemporary civilizations : Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western. — (INU societal research). —ISBN 2-88155-004-5
