ՅուԹյուբ (անգլերեն՝ YouTube, «you» —դու/դուք և «tube» —ալիք,ԴուԱլիք կամԴուքԱլիք), տեսանախագծայինկայքհամացանցում, որի օգտատերերը և այցելուները կարող են հրապարակել, դիտել տեսանյութեր և կիսվել դրանցով։ ՅուԹուբի գրասենյակը գտնվում էՍան Բրունոյում և ստեղծվել է2005 թվականիփետրվարին։2006 թվականինոյեմբեր 13-ին ՅուԹյուբը 1,6 միլիարդԱՄՆ դոլարով գնվել էԳուգլի կողմից։
Չգրանցված այցելուները (ոչ օգտատերերը) կարող են դիտել կայքի տեսահոլովակների մեծ մասը։ Գրանցված մասնակիցները կարող են շատ ավելի մեծ քանակի տեսանյութեր դիտել, այդ թվում՝ 18 տարեկան և բարձր տարիքի համար թույլատրելի տեսանյութեր։ Պոռնոգրաֆիա կամ մերկ տեսարաններ պարունակող տեսանյութ բեռնել ՅուԹուբում արգելված է։ Իսկ այդպիսի բնույթ կրող տեսանյութերը ստանում են զգուշացում, որին չհետևելու դեպքում ալիքը հնարավոր է ժամանակավոր կամ ընդմիշտ փակվել կամ զրկվել մի քանի հնարավորություններից։
Ըստ2006 թվականիհուլիսի վիճակագրական տվյալների՝ օրական դիտվել է 100 միլիոն տեսանյութ, և վերբեռնվել՝ 65.000։
ՅուԹյուբում օրական ընդհանուր առմամբ դիտվում է 140 միլիոն տեսանյութ
2020 թվականիՄայիսին ՅուԹյուբն[5] ունեցել է 41,9 միլիոն ալիք և ընդհանուր առմամբ 5 միլիարդ տեսանյութ։ Հարկավոր կլինի ավելի քան 1000 տարի, որպեսզի հնարավոր լինի դիտել ՅուԹուբի բոլոր հոլովակները։
ՅուԹուբի հոլովակներ դիտելու համար համակարգչում պահանջվում էAdobe Flash Player ծրագրի առկայությունը[6]։
2010 թվականին ՅուԹուբը գործարկում է կայքի փորձարարական տարբերակը, որը, աջակցելովHTML5 ստանդարտը, օգտագործում էր մուլտիմեդիայի համար ներկառուցված ունակությունները[7]։ Սա հնարավորություն էր ընձեռում դիտելու հոլովակները առանցAdobe Flash Player կամ նմանատիպ այլ ծրագրի առկայության[8][9]։ Կայքը ունի համապատասխան էջ, որը հնարավորություն է տալիս աջակցվող դիտարկիչների միջոցով օգտագործելHTML5 նվագարկիչը։HTML5 հոլովակները հնարավոր է դիտել միայն աջակցվող դիտարկիչներով ևH.264 կամWebM ֆորմատների առկայության դեպքում։ Հարկ է նշել, որ կայքի ոչ բոլոր հոլովակներն են հասանելի այս ֆորմատով[10][11]։
ՅուԹուբը փորձեր է արելHTTP պրոտոկոլի միջոցով դինամիկ հարմարվող հոսքի օգտագործման ուղղությամբ։ Սա առկա ցանցի արագությանը և որակին համապատասխանHTTP հոսքով հարմարվող բիթրեյթի օգտագործում է[13] Ներկայումս նրանք օգտագործում ենAdobe Dynamic Streaming for Flash[14]։
ՅուԹուբի բոլոր օգտագործողները կարող են վերբեռնել տեսանյութեր՝ յուրաքանչյուրը մինչև 15 րոպե տևողությամբ։ Այն անձինք, ովքեր կայքի համայնքի ուղեցույցներին համապատասխան լավ պատմություն ունեն, կարող են թույլտվություն ստանալ` վերբեռնելու մինչև 12 ժամ տևողությամբ տեսանյութեր, ինչը պահանջում է հաստատված հաշիվ (սովորաբարբջջային հեռախոսի միջոցով)[15]։ Երբ2005 թվականին ՅուԹուբը գործարկվեց, հնարավոր էր բեռնել երկար տեսանյութեր, բայց2006 թվականին թույլատրելի տևողությունը կրճատվեց՝ հասցվելով 10 րոպեի։ Այս որոշման հիմնական պատճառը ՅուԹուբում 10 րոպեն գերազանցող տեսանյութերի շրջանում տեղ գտած հեռուստատեսային ծրագրերի և ֆիլմերի չարտոնագրված ձայնագրություններն էին[16][17]։ 2010 թվականի հուլիսին նախկին թույլատրելի 10 րոպեն դարձվեց 15 րոպե[18]։ Բրաուզերի ամենանոր տարբերակն օգտագործելու դեպքում կարելի է վերբեռնել 20 GB-ից ավելի ծավալով տեսանյութ[19]։
ՅուԹուբը թույլ է տալիս վերբեռնել տեսանյութեր առկա մեդիա ֆորմատների գերակշռող տարբերակներով, որոնցից են՝container formats,.AVI,.MKV,.MOV,.MP4,DivX,.FLV,.ogg և.ogv։ Վիդեո ֆորմատների շարքում ենMPEG-4,MPEG,VOB և.WMV ֆորմատները։ Կայքը աջակցում է նաև3GP ֆորմատը՝ այսպիսով թույլատրելով բջջային հեռախոսներից վերբեռնումները[20]։ Կայքում հնարավոր է վերբեռնել և՛ պրոգրեսիվ, և՛ միջարկված սկանավորումով տեսանյութեր, սակայն լավագույն որակ ստանալու համար ՅուԹուբը մինչև վերբեռնումը խորհուրդ է տալիս միջարկված տեսանյութերը վերափոխել։ ՅուԹուբի բոլոր վիդեո ֆորմատները օգտագործում են պրոգրեսիվ սկանավորում[21]։
ՅուԹուբը, օգտագործելովSorenson Spark կոդեկը, սկզբնապես առաջարկում էր տեսանյութերի որակի միայն մեկ աստիճան՝ 320x240 պիքսել կետայնությամբ[22][23] with mono MP3 audio.[24]։ 2007 թվականի հունիսին ՅուԹուբն ավելացրեց հեռախոսներով 3GP ֆորմատով տեսանյութեր դիտելու հնարավորություն[25]։ 2008 թվականի մարտին ավելացվել է բարձր որակի ռեժիմը, ինչը տեսանյութերի կետայնությունը բարձրացրեց մինչև 480x360 պիքսել խտության[26]։
2008 թվականի նոյեմբերին ավելացվել է 720p բարձր կետայնությամբ HD տեսանյութերի աջակցություն։ 720p ռեժիմի գործակման ժամանակ ՅուԹուբի նվագարկիչների կողմերի հարաբերությունը 4։3-ից փոխվեց լայնէկրան 16։9 ֆորմատով[27]։ Այս նորամուծությունով ՅուԹուբը որպես իր վիդեո սեղմման լռելյայն ֆորմատ սկսեց օգտագործելH.264/MPEG-4 AVC ֆորմատը։ 2009 թվականի նոյեմբերին ավելացվեց 1080p HD ֆորմատը։ 2010 թվականի հուլիսին ՅուԹուբը հայտարարեց, որ գործարկել է 4K թույլատվությամբ տեսանյութերի մի շարք ֆորմատներ, որոնք հնարավորություն են տալիս վերբեռնելու տեսանյութերը մինչև 4096x3072 պիքսել կետայնությամբ[28][29]։ Հետագայում ՅուԹուբը առավելագույն կետայնությունը նվազեցրել է 3840x2160 պիքսելի, ինչը 1080p ֆորմատի հետ համեմատությամբ երկու կողմերից էլ կրկնակի մեծ է[30]։
2014 թվականին ՅուԹուբը հզոր գրաֆիկական քարտեր պահանջող վիդեո խաղերի ավելի լավ նվագարկման համար ներկայացրեց 60 կադր վայրկյանում նվագարկման հնարավորությունը[31][32]։ Տեսանյութերը հնարավոր է նվագարկել 720p կամ բարձր խտություններով[33]։
Ներկայումս ՅուԹուբի տեսանյութերը հասանելի են որակի մի շարք աստիճաններով։ Նախկին «ստանդարտ որակ» (SQ), բարձր որակ (HQ) և բարձր հստակություն (HD) աստիճանները փոխարինվեցին թվային համարժեքներով, որոնք իրենցից ներկայացնում են տեսանյութի ուղղահայաց կետայնության թիվը։ Տեսանյութերի լռելյայն հոսքը կոդավորվում էVP9 ֆորմատով ևOpus ստերեո ֆորմատով, իսկ եթեVP9/WebM ֆորմատը չի աջակցվում դիտարչի/սարքի կողմից, ապա օգտագործվում էH.264/MPEG-4 AVC վիդեո ֆորմատը ևAAC աուդիո ֆորմատը[34]։
^[1]itag -ը ՅուԹուբի ներքին չփաստաթղթավորված պարամետրն է, որը որակական պրոֆիլների միջև տարբերակում է մտցնում։ Մինչև 2010 թվականի դեկտեմբեր ամիսը կար նաև URL պարամետր, որը itag կոդերով հնարավորություն էր տալիս օգտագործողին ստիպել օգտագործելու այլ պրոֆիլ, հայտնի էր որպեսfmt։
^[2] Ստատիստիկական տվյլաների վրա հիմնված մոտավոր տվյալներ։ Իրական որակը կարող է ավելի բարձր կամ ավելի ցածր լինել՝ տարբեր կոդավորման թողունակություններից ելնելով։
2009 թվականիհուլիսի 21-ին տեղադրված տեսանյութում[39] ՅուԹյուբի ծրագրային ինժեներՓիթեր Բրեդշոուն հայտարարեց, որ ՅուԹյուբի օգտագործողները արդեն կարող են վերբեռնել3D տեսանյութեր։ Տեսանյութերը հնարավոր է դիտել մի քանի եղանակով՝ պարզանագլիֆի (փիրուզագույն/կարմիր ոսպնյակներ) մեթոդը, որը3D էֆեկտ ստանալու համար օգտագործողից պահանջում է հատուկ ակնոցների կիրառում[40][41][42]։ ՅուԹյուբիֆլեշ նվագարկիչը կարող է ցուցադրել տարածացուցական կոնտենտ՝ միջարկված տողերով, սյունակներով կամ շախմատի խաղատախտակի ձևով, կողք-կողքի կամ անագլիֆ տարբերակներով՝ օգտագործելով կարմիր/փիրուզագույն, կանաչ/ծիրանագույն, կապույտ/դեղին համադրությունները։2011 թվականիմայիսին ՅուԹյուբի նվագարկչիHTML5 տարբերակը սկսեց աջակցել «կողք կողքի»3D տեսանյութեր, որոնք համատեղելի էինNvidia 3D Vision-ի հետ[43]։
ՅուԹյուբն օգտագործողներին առաջարկում է տեսանյութերի դիտում իր կայքից դուրս։ Յուրաքանչյուր տեսանյութ ուղեկցվում էHTML գրառման մի մասնիկի հետ, որը կարող է օգտագործվել տեսանյութը ցանկացած կայքում տեղադրելու համար[44]։ Այս գործիքը հաճախ օգտագործվում է ՅուԹուբի տեսանյութերը սոցիալական ցանցերի էջերում կամ բլոգներում տեղադրելու համար։ Օգտագործողները ցանկանում են տեղադրել վիդեո քննարկումներ, մեկ այլ օգտագործողի տեսանյութից ոգեշնչված կամ դրան վերաբերող «պատասխան» տեսանյութ պատրաստել։2013 թվականիօգոստոսի 27-ին ՅուԹուբը հայտարարեց, որ հեռացվելու են վիդեո պատասխանները, քանի որ այն սխալ օգտագործվող ֆունկցիա է համարվում[45]։ Տեսանյութերի տեղադրումը, գնահատումը, մեկնաբանությունները և պատասխանները կարող են արգելափակվել տեսանյութի սեփականատիրոջ կողմից (տվյալ դեպքում տեսանյութը բեռնող օգտագործողի)[46]։
ՅուԹուբը որպես կանոն իր տեսանյութերը բեռնելու համար հղումներ չի ներկայացնում և նախատեսում է դրանց դիտումը միայն կայքի միջերեսով[47]։ Տեսանյութերի մի փոքր մաս, ինչպես օրինակ նախագահական ուղերձները, որպեսMP4 ֆայլեր կարող են բեռնվել[48]։ Մի շարք այլ կայքեր, ծրագրեր և դիտարկիչների լրացումներ հնարավորություն են ընձեռում բեռնելու ՅուԹուբի տեսանյութեր[49]։ 2009 թվականի փետրվարին ՅուԹուբը ներկայացրեց փորձնական ծառայություն, որը որոշ գործընկերների թույլ է տալիս տեսանյութերի անվճար և վճարովի բեռնումներGoogle Checkout ծառայության միջոցով[50]։ 2012 թվականի հունիսին Գուգլը մի շարք կայքերի, որոնք ՅուԹուբ կայքից հնարավորություն են տալիս բեռնելու տեսանյութեր, գրավոր նամակներ է ուղարկել՝ զգուշացնելով օրենքով պատասխանատվության ենթարկելու մասին[51]։ Ի պատասխան Գուգլի այս նամակների՝Zamzar կայքը հեռացրել է ՅուԹուբյան տեսանյութերի բեռնման հնարավորությունը[52]։ ՅուԹուբում տեսանյութեր բեռնելու լռելյայն կարգավորումները տվյալ տեսանյութի հեղինակային իրավունքները վերագրում էր նյութը վերբեռնողին, սակայն սկսած2012 թվականից հնարավորություն ստեղծվեց ընտրելուCreative Commons լիցենզիան, որը հնարավորություն է տալիս այլ օգտագործողների վերօգտագործել տեսանյութը, եթե այն հեղինակային իրավունքներից ազատ է[53]։
Ժամանակակից սմարթֆոնների մեծ մասը ունակ են նվագարկելու ՅուԹուբի տեսանյութեր կամ ծրագրի, կամ հարմարեցված կայքի միջոցով։YouTube Mobile բջջային տարբերակը գործարկվել է2007 թվականիհունիսին։ Այն տեսանյութերի նվագարկման համար օգտագործում էRTSP հոսքեր[54]։ ՅուԹուբի ոչ բոլոր տեսանյութերն են հասանելի կայքի բջջային տարբերակի համար[55]։
Սկսած2007 թվականի հունիսից՝ ՅուԹուբի տեսանյութերը հնարավոր էր նվագարկելԷփլ ընկերության սարքերի մեծ մասի վրա։ Նվագարկման համար պահանջվում է, որ ՅուԹուբի կոնտենտը կոդավորվի Apple ընկերության նախընտրածH.264 վիդեո ստանդարտով, ինչը իրագործելու համար պահանջվել է մի քանի ամիս։ ՅուԹուբի տեսանյութերը կարող են նվագարկվելApple TV,iPod Touch,iPhone,iPad սարքերով[56]։2010 թվականի հուլիսին կայքի բջջային տարբերակը վերաթողարկվեց՝ ապահովելով սենսորային էկրաններով սարքերով օգտվելու հարմարավետությունը, ինչպես նաևHTML5 ստանդարտը, որը հնարավորություն տվեց խուսափելուAdobe Flash Player հավելումը օգտագործելուց[57]։ Բջջային տարբերակը նաև հասանելի է որպես բջջային ծրագիրAndroid ևiOS հարթակների վրա[58][59]։ 2012 թվականի սեպտեմբերին ՅուԹուբը թողարկեց iPhone բջջային հեռախոսի համար նախատեսված առաջին ծրագիրը[60]։ ՀամաձայնGlobalWebIndex-ի,2013 թվականի ապրիլից հունիս ընկած ժամանակահատվածում YouTube ծրագիրը օգտագործվել է սմարթֆոններ օգտագործողների 35%-ի կողմից՝ այսպիսով դառնալով երրորդ ամենաօգտագործվող ծրագիրը[61]։
TiVo թարմացումը2008 թվականի հուլիսին թույլատրեց համակարգին փնտրել և նվագարկել ՅուԹուբի տեսանյութերը[62]։ 2009 թվականին ՅուԹուբը գործարկեց "YouTube for TV" ծառայությունը, որը իրենից ներկայացնում էր կայքի ձևափոխված տարբերակը՝ հեռուստատեսային ընդունիչ սարքերի և հեռուստատեսային այլ մեդիա սարքերում վեբ դիտարկիչով տեսանյութեր դիտելու թույլտվությամբ։ Այսպիսով մեխանիկորենPlayStation 3 ևWii խաղային կոնսոլները ստացան տեսանյութեր դիտելու հնարավորությունը ևս[63][64]։
2009 թվականի հունիսին գործարկվել է YouTube XL-ը, որը իրենից ներկայացնում է ավելի պարզ միջերես՝ հեռուստացույցների էկրանների համար[65]։ ՅուԹուբը ունի ծրագիրXbox Live-ի համար[66]։ 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ին Գուգլը թողարկել էWii կոնսոլի համար նախատեսված պաշտոնական ծրագիրը՝ այդպիսով հնարավորություն տալով դիտելու ՅուԹուբի տեսանյութերը Wii ալիքից[67]։ Պաշտոնական ծրագիրը հասանելի է նաևWii U ևNintendo 3DS կոնսոլների համար, տեսանյութերը կարող են նվագարկվելWii U ինտերնետային դիտարկչի միջոցով՝ օգտագործելով HTML5.[68] Գուգլը ՅուԹուբը հասանելի է դարձրել նաևRoku նվագարկչի վրա2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ից[69]։SonyPlayStation 4 կոնսոլի համար ծրագիրը հասանելի է2014 թվականի հոկտեմբերից[70]։
2007 թվականի հունիսի 19-ին Գուգլի տնօրենԷրիկ Շմիդտը Փարիզում էր՝ գործարկելու միջազգայնացման և տեղայնացման համակարգ[71] Կայքի միջերեսը հասանելի է 75 լեզուներով, մեկ տարածաշրջանային (Հոնկ Կոնգ) և մեկ համաշխարհային տարբերակ[72]։
Կայքի միջերեսը առաջարկում է օգտագործել կայքի տեղական տարբերակը՝ հիմքը ընդունելով այցելուիIP հասցեն։ Երբեմն հնարավոր է տեսնել «պարունակությունը հասանելի չէ Ձեր երկրում» (անգլ.՝ "This video is not available in your country") հաղորդագրությունը, ինչը կարող է հայտնվել հեղինակային իրավունքների սահմանափակումների կամ ոչ պատշաճ պարունակության պատճառով[111]։
Կայքը հասանելի է 76 լեզուներով, որոնցից որոշները տեղական ալիքներ չունեն։
Ամբողջ նախընտրական շրջանում կայքը ակտիվ օգտագործվում էրԼևոն Տեր-Պետրոսյանի աջակցողների և հակառակորդների կողմից։ Արգելափակման ընթացքում տեսահոլովակները երկու կողմից էլ տեղադրվում էին բազմաթիվ այլ նմանատիպ կայքերում։
Թուրքիայում ՅուԹուբը պարբերաբար արգելափակվում է, որպես կանոն տխրահռչակ301-րդ հոդվածի պատճառով,Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքին ևթուրք ժողովրդին վիրավորող տեսահոլովակների առկայության պատճառով։ Երբեմն արգելափակվում էին միայն կոնկրետ տեսահոլովակներ պարունակող էջեր։
2009 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, անվտանգության նկատառումներից ելնելով, ՅուԹուբը արգելափակվել էԹուրքմենստանում երկրում միակ ինտերնետ-պրովայդերի՝ «Թուրքմենտելեկոմի» կողմից։
Հյուսիսային Կորեայում ՅուԹուբը արգելափակված է ինտերնետի և դրա հասանելիության հետ կապված երկրի օրենքների պատճառով։ Այն ամբողջությամբ արգելափակված է 2016 թվականի ապրիլից, և Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը նախազգուշացրել է, որ ցանկացած ոք, ով կփորձի մուտք գործել դրան, ենթակա է պատժի։
ՅուԹուբը առաջին անգամ արգելափակվել էՉինաստանում ավելի քան հինգ ամսով՝ 2007 թվականի հոկտեմբերի 16-ից մինչև 2008 թվականի մարտի 22-ը։ Այն կրկին արգելափակվեց 2009 թվականի մարտի 24-ից, և այդ ժամանակվանից ՅուԹուբը անհասանելի էր մայրցամաքային Չինաստանից։ Այնուամենայնիվ, ՅուԹուբը դեռ կարելի է մուտք գործելՀոնկոնգից,Մակաոյից, Շանհայի ազատ առևտրի գոտուց, հատուկ հյուրանոցներից և VPN-ի միջոցով։
↑Tinic Uro (2005 թ․ օգոստոսի 13).«The quest for a new video codec in Flash 8». Արխիվացված էօրիգինալից 2009 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 27-ին. «We went this route before with Sorenson Spark which is an incomplete implementation of H.263 and it bit us badly when trying to implement certain solutions.»
↑"YouTube launches local portal in Senegal", Jubr>^[3] itag 120 is for live streaming and has metadata referring to "Elemental Technologies Live".July 16, 2012. Retrieved July 25, 2012.
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
