Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված ենստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)
Ինդոմետացին՝ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղ է (ՈՍՀԲԴ), հաճախ կիրառվում է որպես դեղատոմսով դուրս գրվող դեղ՝բորբոքման հետևանքով առաջացածտենդի,ցավի, կարկամության ևայտուցի նվազեցման նպատակով։ Ազդեցության մեխանիզմըպրոստագլանդինների արտադրության ընկճումն է, վերջիններս էնդոգեն ակտիվ մոլեկուլներ են, որոնք առաջացնում են վերոնշյալ ախտանիշները։ Ինդոմետացինը ընկճում է ցիկլօքսիգենազ ֆերմենտը, որը կատալիզում է պրոստագլանդինների արտադրությունը[3]։
Պատենտավորվել է 1961 թվականին և թույլատրվել բժշկական կիրառման համար 1963 թվականին[4][5]։ Այն ներառված էԱռողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) հիմնական դեղերի ցանկում՝ ամենաէֆեկտիվ և անվտանգ դեղերը առողջապահական համակարգում[6]։ 2020 թվականին այն 320-րդ հաճախ նշանակվող դեղն էրԱՄՆ-ում ՝ ավելի քան 800 հազար դուրս գրված դեղատոմս[7]։
Ինդոմետացինի կիրառումից առաջացող կողմնակի ազդեցությունները հիմնականում նման են այլ ՈՍՀԲԴ-երի կողմնակի ազդեցություններին։ Օրինակ՝ ինդոմետացինը ընկճում է ինչպես ՑՕԳ-1-ը, այնպես էլ ՑՕԳ-2-ը, ինչի արդյունքում ընկճվում է ստամոքսում և աղիներում պրոստագլանդինների արտադրությունը, որոնք պաշտպանում ենստամոքսաղիքային համակարգիլորձաթաղանթը։ Ուստի, ինդոմետացինը, ինչպես և այլ ոչ ընտրողական ՑՕԳ պաշարիչները, կարող է առաջացնել ստամոքսի խոց։ Այս խոցը հետագայում կարող է հանգեցնել լուրջ արյունահոսության կամ պերֆորացիայի, որը պահանջում է պացիենտի հոսպիտալացում։
Պեպտիկ խոցի առաջացման վտանգը նվազեցնելու համար, ինդոմետացինը պետք է նշանակվի թերապևտիկ էֆեկտի հասունացման համար անհրաժեշտ ամենացածր դեղաչափով, սովորաբար 50-200 մգ/օր։ Այն պետք է ընդունել սննդի հետ միաժամանակ։ Գրեթե բոլոր պացիենտների համար արդյունավետ է նաև գաստրոպրոտեկտիվ դեղերի կիրառումը (բարձր դեղաչափով անտացիդներ,ռանիտիդին 150 մգ քնելուց առաջ կամօմեպրազոլ 20 մգ քնելուց առաջ)։ Այլ, հաճախ հանդիպող ստամոքսաղիքային համակարգի խանգարումները, ներառյալ՝դիսպեպսիան,այրոցը ևմեղմ փորլուծությունը, քիչ վտանգավոր են և հազվադեպ են պահանջում ինդոմետացինի կիրառման դադարեցում։
Շատ ՈՍՀԲԴ-եր,հատկապես ինդոմետացինը, առաջացնում ենլիթիումի կուտակումներ՝ նվազեցնելով նրա դուրս բերումը երիկամներով։ Ուստի ինդոմետացին ընդունող պացիենտների շրջանում բարձր է լիթիումով թունավորման ռիսկը։ Այն պացիենտների շրջանում, որոնք ընդունում են լիթիում (դեպրեսիայի կամերկբևեռ աֆեկտիվ խանգարման բուժման համար), նախընտրելի է կիրառել ավելի նվազ թունավոր ՈՍՀԲԴ-եր, օր․՝սուլինդակ կամասպիրին։
Բոլոր ՈՍՀԲԴ-երը, ներառյալ ինդոմետացինը, բարձրացնում են նաև պլազմայումռենինի ակտիվությունը ևալդոստերոնի մակարդակը, ուժեղացնումնատրիումի ևկալիումի հետներծծումը։Վազոպրեսինի ակտիվությունը նույնպես ուժեղանում է։ Այս ամենը միասին կարող է հանգեցնել․
Այտուցի (այտուցվածությունը պայմանավորված է հեղուկի պահմամբ)
Հազվադեպ ինդոմետացինը կարող է առաջացնել գլխացավ (10-20%), որն երբեմն ուղեկցվում է գլխապտույտով, լսողության կորստով, ականջներում խշշոցով, մշուշոտ տեսողությամբ (ցանցաթաղանթի վնասումով կամ առանց)։ Կան չհիմնավորված տեղեկություններՊարկինսոնի հիվանդության, էպիլեպսիայի և հոգեկան խանգարումների ընթացքի վատթարացման մասին։ Կյանքին սպառնացող շոկային դեպքերի (ներառյալանոթային այտուցը (անգիոէդեմա),քրտնարտադրությունը, ծանր թերճնշումը ևհաճախասրտությունը, ինչպես նաև սուր բրոնխակծկանքը), ծանր կամ մահացու հեպատիտի և ծանր ոսկրածուծի խանգարումների մասին բոլոր տեղեկությունները հրապարակվել են։ Հնարավոր կողմնակի ազդեցություններից են նաև մաշկի ռեակցիան և լուսազգայունությունը (ֆոտոսենսիբիլիզացիան)։
Ինդոմետացինի կողմնակի ազդեցությունների բազմազանությունը և հաճախականությունը, ինչպես նաև ավելի լավ տանելիությամբ այլընտրանքների առկայությունը, դարձնում են այս դեղը երկրորդ ընտրության դեղ։ Այն կիրառվում է սուր հոդատապային գրոհների ևդիսմենորեայի ժամանակ, քանի որ այս հիվանդությունների բուժումը տևում է մինչև մի քանի օր, ուստի լուրջ կողմնակի ազդեցությունների առաջացման հավանականությունը փոքր է։
Պացիենտները պետք է անցնեն կանոնավոր ֆիզիկական հետազոտություն՝ այտուցի և կենտրոնական նյարդային համակարգի կողմնակի ազդեցությունների վաղ նշաները հայտնաբերելու համար։ Արյան ճնշման մշտադիչտարկումը կհայտնաբերի գերճնշման զարգացումը։ Պետք է պարբերաբար կատարվեն շիճուկում էլեկտրոլիտների (նատրիում, կալիում, քլորիդ իոններ) չափումներ, արյան բջիջների ամբողջական հաշվարկ և լյարդի ֆերմենտների, ինչպես նաև կրեատինինի (երիկամների աշխատանք) մակարդակի գնահատում։ Սա կարևոր է հատկապես ինդոմետացինի համակցված կիրառման ժամանակ՝ԱՓՖ արգելակիչների կամ կալիում պահողմիզամուղների հետ, քանի որ այս համակցումը կարող է առաջացնել հիպերկալեմիա և/կամ սուր երիկամային անբավարարություն։ Հետազոտությունները անհրաժեշտ չեն եթե դեղը կիրառվում է տեղային (ցողացրի կամ գելի ձևով)։
Հազվադեպ դեպքեր ցույց են տվել, որ հղի կանանց մոտ ինդոմետացինի օգտագործումը կարող է ազդել պտղի սրտի վրա, ինչը կարող է հանգեցնել պտղի մահվան ՝ բոտալյան ծորանի վաղաժամ փակման պատճառով[13]։
2020 թվականի հոկտեմբերին,ԱՄՆ-ի Սննդի և դեղերի վարչությունը(FDA) պահանջեց թարմացնել բոլոր ՈՍՀԲԴ-երի պիտակները՝ նկարագրելու չծնված երեխաների մոտ երիկամների հետ կապված խնդիրների առաջացման վտանգը, ինչը հանգեցնում է պտղաջրերի ցածր մակարդակի[14][15]։ Նախընտրելի է խուսաբել ՈՍՀԲԴ-երի կիրառումիցհղի կանանց շրջանում ՝ հղիության 20-րդ շաբաթում կամ ավելի ուշ[14][15]։
Ինդոմետացինը, ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղ է և ունի նույն ազդեցության մեխանիզմը ինչ այս խմբի այլ դեղերը։ Այն ցիկլօքսիգենազ (ՑՕԳ) 1 և 2-ի ոչ ընտրողական արգելակիչ է, այս ֆերմենտները մասնակցում ենարախիդոնաթթվից պրոստագլանդինների սինթեզին։ Պրոստագլանդիններըհորմոնների նման մոլեկուլներ են, որոնք նորմալ ֆիզիոլոգիական պայմաններում օրգանիզմում ունեն բազմապիսի ազդեցութուններ, որոնցից են մասնակցությունը ցավի, տենդի և բորբոքման առաջացմանը։ Ընկճելով պրոստագլանդինների սինթեզը՝ ինդոմետացինը կարող է նվազեցնել ցավը, տենդը և բորբոքումը[8]։ Ինդոմետացինի ազդեցության մեխանիզմը, մի շարք այլ ՑՕԳ պաշարիչ ՈՍՀԲԴ-երի հետ նկարագրվել է 1971 թվականին[16]։
Բացի այդ, վերջերս հայտնաբերվել է նաև ինդոմետացինի դրական ալոստերիկ կարգավորիչ ազդեցությունըCB1 կանաբինոիդային ընկալիչների վրա։ Բարելավելով էնդոգեն կանաբինոիդների, ինչպիսին է անանդամիդը, կապումը և ազդակի հաղորդումը, դրական ալոստերիկ կարգավորիչները կարող են առաջացնել կանաբինոիդային ազդակների ակտիվություն հյուսվածք-ընտրողական ձևով, դրանով իսկ նվազեցնելով հոգեակտիվ կողմնակի ազդեցությունների առաջացման հաճախականությունը՝ պահպանելով որոշ ցավազրկող ազդեցություն[17]։
Ինդոմետացինի թթվի դիսոցման հաստատունը՝ pKa-ն 3-4,5-ի սահմաններում է։ Քանի որ նորմալ ֆիզիոլոգիական պայմաններում օրգանզիմի pH-ը բարձր է ինդոմետացինի pKa-ի արժեքից, ինդոմետացինի մոլեկուլների մեծ մասը գտնվում է իոնիզացված վիճակում, արդյունքում բջջաթաղանթը ներթափանցող ոչ իոնիզացված մոլեկուլների քանակը նվազում է։ Եթե բջջաթաղանթի մյուս կողմում pH-ը բարձր է, ապա ինդոմետացինի մոլեկուլները կկուտակվեն բջջաթաղանթի այն կողմում, որտեղ pH-ը բարձր է։ Այս երևույթը կոչվում է «իոնների զավթում»։ Այս երևույթը հատկապես բնորոշ է ստամոքսին, քանի որ ստամքսի լորձաթաղանթում pH-ը շատ թթվային է, մինչդեռ պարիետալ թաղանթը ավելի հիմնային է։ Այդ պատճառով ինդոմետացինի մոլեկուլները իոնիզացված ձևով զավթվում են պարիետալ բջիջների կողմից, վնասում են ստամոքսի բջիջները՝ առաջացնելով ստամքսի պատի գռգռում։ Այս ազդեցությունը ստամոքսի վրա կարելի է նվազեցնել, եթե ստամքսի թթվային pH-ը նվազած է[8]։
Ինդոմետացինի դերը գլխացավերի բուժման մեջ յուրահատուկ է ի համեմատ այլ ՈՍՀԲԴ-երի։ Բացի ՑՕԳ պաշարիչ ազդեցությունից կան նաև ապացույցներ, որ ինդոմետացինը նվազեցնում է ուղեղի արյան հոսքը, ինչպես ազոտի օքսիդի ազդեցության կարգավորմամբ, այնպես էլ ներգանգային նախամազանոթային անոթակծկման միջոցով[18]։ Ինդոմետացինի ազդեցությունը ուղեղի արյան հոսքի վրա օգտակար է ներգանգային բարձր ճնշման բուժման համար։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ինդոմետացինի ներերակային բոլուսային դեղաչափը՝ 2 ժամ անդադար ներմուծման պայմաններում, կարող է 10-15 րոպեում նվազեցնել ներգանգային ճնշումը 37%-ով և միաժամանակ 30%-ով բարձրացնել ցերեբրալ պերֆուզիոն ճնշումը[8]։ Այս ցերեբրալ ճնշման անկումն էլ կարող է պայմանավորել դեղի արդյունավետությունը ասպես կոչված «ինդոմետացին-զգայուն գլխացավերի» բուժման համար,դրանցից են առաջնային ծակող գլխացավը, քրոնիկ պարոքսիզմալ հեմիկրանիան և լարվածության գլխացավը[19]։ Մեկ այլ կողմից ուղեղաբնում վերին թքարտադրության կորիզի ակտիվությունը նպաստում է տրիգեմինալ վեգետատիվ ռեֆլեքսի ակտիվացմանը, որն էլ առաջացնում է տրիգեմինալ վեգետատիվ ցեֆալգիա կոչվող գլխացավ։ Ինդոմետացինը ընկճում է վերին թքարտադրության կորիզի ակտիվությունը, դրանով իսկ նվազեցնելով այս տիպի գլխացավը[8]։
Պրոստագլանդինները նաև առաջացնում ենարգանդի կծկում հղի կանանց մոտ։ Ինդոմետացինը արդյունավետ տոկոլիտիկ միջոց է, ունակ է երկարաձգել վաղաժամ ծննդաբերությունը՝ իջեցնելով արգանդամկանի լարվածությունը։ Այս ազդեցությունը պայմանավորված է արգանդում պրոստագլանդինների սինթեզի ընկճմամբ, հնարավոր մեխանիզմներից է կալցիումական մղանցքների պաշարումը[20]։
Ինդոմետացինը հեշտությամբ ներթափանցում էընկերքային պատնեշի միջոցով, նվազեցնում է պտղի միզարտադրությունը՝ամնիոնի գերջրակալումը կանխելու միջոցով։ Այս ազդեցությունը պայմանավորված է երիկամների արյունամատակարարման նվազմամբ և երիկամային անոթների դիմադրության բարձրացմամբ, ինչը հնարավոր է կապված է վազոպրեսինի ազդեցության ուժեղացումով պտղի երիկամների վրա։
Ինդոմետացինի այլ ազդեցություններն են՝
Կոլխիցինի նման բազմակորիզ լեյկոցիտների շարժի ընկճում,
Սալիցիլատների նման օքսիդատիվ ֆոսֆորիլացման փեղեքում աճառային ( և լյարդի) միտոքոնդրիումներում
Հայտնաբերվել է, որ այն ընտրողական ընկճում է MRP (բազմադեղորայքակայուն սպիտակուցներ) սպիտակուցները մկան և մարդու բջիջներում[21]։
↑Brayfield A, ed. (2014 թ․ հունվարի 14).«Indometacin».Martindale: The Complete Drug Reference. London, UK: Pharmaceutical Press. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 22-ին.
↑World Health Organization (2021).World Health Organization model list of essential medicines: 22nd list (2021). Geneva: World Health Organization.hdl:10665/345533. WHO/MHP/HPS/EML/2021.02.
↑Enzensberger C, Wienhard J, Weichert J, Kawecki A, Degenhardt J, Vogel M, Axt-Fliedner R (2012 թ․ օգոստոս). «Idiopathic constriction of the fetal ductus arteriosus: three cases and review of the literature».Journal of Ultrasound in Medicine.31 (8): 1285–91.doi:10.7863/jum.2012.31.8.1285.PMID22837295.S2CID6798504.(չաշխատող հղում)
↑Ferreira SH, Moncada S, Vane JR (1971 թ․ հունիս). «Indomethacin and aspirin abolish prostaglandin release from the spleen».Nature.231 (25): 237–9.doi:10.1038/newbio231237a0.PMID5284362.
↑Dowd FJ, Johnson B, Mariotti A. «Chapter 23, Drugs for Treating Orofacial Pain Syndromes.».Pharmacology and Therapeutics for Dentistry-E-Book. Elsevier Health Sciences; 2016 Sep 3. էջեր 384–5.
↑Giles W, Bisits A (2007 թ․ հոկտեմբեր). «Preterm labour. The present and future of tocolysis».Best Practice & Research. Clinical Obstetrics & Gynaecology.21 (5): 857–68.doi:10.1016/j.bpobgyn.2007.03.011.PMID17459777.