| Իան Թորփ | |
|---|---|
 | |
| Անձնական տեղեկություն | |
| Սեռ՝ | արական |
| Ամբողջական անուն՝ | անգլ.՝Ian James Thorpe |
| Բնօրինակ անուն | անգլ.՝Ian Thorpe |
| Մականուն(ներ) | Thorpedo |
| Մասնագիտացում | լողորդ և ինքնակենսագիր |
| Երկիր | .svg) Ավստրալիա |
| Ծննդյան ամսաթիվ | հոկտեմբերի 13,1982(1982-10-13)[1][2](43 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Սիդնեյ,Ավստրալիա |
| Հասակ՝ | 195 սանտիմետր |
| Քաշ | 95 կիլոգրամ |
Իան Ջեյմս Թորփ (անգլ.՝Ian James Thorpe,հոկտեմբերի 13,1982(1982-10-13)[1][2],Սիդնեյ,Ավստրալիա),ավստրալիացիլողորդ։ Օլիմպիական խաղերի բազմակի չեմպիոն, աշխարհի չեմպիոն և ռեկորդակիր։ Չորս անգամ ճանաչվել է աշխարհի լավագույն լողորդ ՝ 1998, 1999, 2001 և 2002 թվականներին։ 2000 թվականին ճանաչվել էԱվստրալիայի տարվա լավագույն մարզիկ։
Պարգևատրվել է Ավստրալիայի շքանշանով։
Լող մարզաձևով սկսել է զբաղել ութ տարեկանից։ Մարզվել է SLC Aquadot-ում Թրեյսի Մենիզեսի ղեկավարությամբ։ 13 տարեկանում փայլուն մրցելույթներ է ունեցել Ավստրալիայի առաջնությունում. հաղթել է ազատ ոճով լողի 200 և 400 մետր տարածություններում։ Միջազգային մրցասպարեզում իր նորամուտը նշել է 1997 թվականին Pan Pacific առաջնությունում։ 1998 թվականինՊերտում կայացած աշխարհի առաջնության մրցումներում ոսկե մեդալ է նվաճել 400 մ ազատ ոճում։ Առաջին անգամ համաշխարհային ռեկորդը գերազանցել է 1999 թվականին՝ 16 տարեկանում (400 մ ազատ ոճ ՝ 3:41,83)։
2000 թվականինՍիդնեյիօլիմպիական խաղերում նվաճել է հինգ մեդալ. երեք անգամ ոսկե մեդալի է արժանացել, ընդ որում՝ առաջինը 400 մ ազատ ոճում՝ գերազանցելով համաշխարհային ռեկորդը, ապա՝ ազատ ոճով 4 x 100 մ և 4 x 200 մ փոխանցումալողում։ Ոսկե մրցանակներին գումարվել են արծաթե պարգևները 200 մ ազատ ոճում և 4 x 100 մ խառը փոխանցումալողում։
2001 թվականինՖուկուոկայում կայացած աշխարհի առաջնությունում Թորփը դարձել է պատմության մեջ առաջին լողորդ մարզիկը, ով նվաճել է վեց ոսկե մեդալ. այն է՝ 200 մ ազատ ոճում, 400 մ ազատ ոճում և 800 մ ազատ ոճում ՝ միաժամանակ սահմանելով երեք համաշխարհային ռեկորդ, ինչպես նաև 4 x 100 մ խառը փոխանցումալողում, 4 x 100 մ և 4 x 200 մ ազատ ոճում։
2003 թվականինԲարսելոնայում կայացած աշխարհի հերթական առաջնությունում նա հաղթել է 200 մ և 400 մ ազատ ոճում, 4 × 200 մ ազատ ոճի փոխանցումալողում, ինչպես նաև արծաթե մեդալ է նվաճել 200 մ ազատ ոճում և բրոնզե մեդալ՝ 100 մ ազատ ոճում։
Աթենքի 2004 թվականի օլիմպիական խաղերը նրան ավելի շատ մեդալներ են բերել։ Ընդ որում՝ հաղթել է 200 մ և 400 մ ազատ ոճում։ Հատուկ հիշատակության է արժանի այն փաստը, որ 200 մ մրցատարածության եզրափակիչը գնահատվել է որպես դարի մրցապայքար. Թորպը, ի թիվս այլոց, հաղթել էհոլանդացիՊիտեր վան դեն Հոգենբանդին ևամերիկացիՄայքլ Ֆելփսին։ Նա նաև բրոնզե մեդալ է նվաճել 100 մ ազատ ոճում և արծաթե մեդալ՝ 4 x 200 մ ազատ ոճի փոխանցումալողում։Աթենքի խաղերից հետո նա 15 ամիս ընդմիջում է ունեցել։
Լողի մրցասպարեզ է վերադարձել 2006 թվականին։ Սակայն որոշ ժամանակ անց հիվանդացել էմոնոնուկլեոզով, կոտրել է ձեռքը, ինչը խանգարել է նրան վերադառնալու պրոֆեսիոնալ սպորտ[4]։ 2006 թվականի նոյեմբերի 21-ին Իան Թորփը հայտարարել է իր մարզական կարիերան ավարտելու մասին. պատճառը մարզվելու մոտիվացիայի բացակայությունն էր[5]։
2007 թվականի մարտինֆրանսիացիլրագրող Դամիեն Ռեսիոն L'Equipe թերթում հոդված է հրապարակել 2006 թվականին Թորպից վերցված փորձանմուշում տեստոստերոնի և լյուտեին հորմոնի մակարդակի բարձր լինելու մասին։ 2007 թվականի նոյեմբերին ՖԻՆԱ-ն անհիմն է հայտարարել Իանին ներկայացված դոպինգային մեղադրանքը[6]։
2011 թվականի փետրվարին նա վերադարձել էլողի մրցասպարեզ[7]։
| Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Արդյունքը | Մինչև երբ է պահպանվել |
|---|---|---|---|---|
| 23 օգոստոսի, 1999 թ | {{{2}}}</img>Սիդնեյ | 200 մ ազատ ոճ | 1:46.34 րոպե | մինչև 1999 թվականի օգոստոսի 24-ը |
| 24 օգոստոսի 1999 թ | {{{2}}}</img>Սիդնեյ | 200 մ ազատ ոճ | 1:46.00 ր | մինչև 2000 թվականի մայիսի 14-ը |
| 14 մայիսի 2000 թ | {{{2}}}</img>Սիդնեյ | 200 մ ազատ ոճ | 1:45,69 րոպե | մայիսի 15-ը, 2000 թ |
| մայիսի 15, 2000 թ | {{{2}}}</img>Սիդնեյ | 200 մ ազատ ոճ | 1:45.51 ր | մինչև 2000 թվականի սեպտեմբերի 17-ը </br>{{{2}}}</img>Պիտեր վան դեն Հուգենբանդ |
| 27 մարտի, 2001 թ | {{{2}}}</img>Հոբարտ | 200 մ ազատ ոճ | 1:44,69 րոպե | հուլիսի 25-ը, 2001 թ |
| 25 հուլիսի, 2001 թ | {{{2}}}</img>Ֆուկուոկա | 200 մ ազատ ոճ | 1:44.06 րոպե | մինչև 2007 թվականի մարտի 27-ը </br>  </img>Մայքլ Ֆելփս |
| 22 օգոստոսի, 1999 թ | {{{2}}}</img>Սիդնեյ | 400 մ ազատ ոճ | 3:41.83 րոպե | մինչև 2000 թվականի մայիսի 13-ը |
| մայիսի 13, 2000 թ | {{{2}}}</img>Սիդնեյ | 400 մ ազատ ոճ | 3:41.33 րոպե | մինչև 2000 թվականի սեպտեմբերի 16-ը |
| 16 սեպտեմբերի, 2000 թ | {{{2}}}</img>Սիդնեյ | 400 մ ազատ ոճ | 3:40.59 րոպե | մինչև 2001 թվականի հուլիսի 22-ը |
| 22 հուլիսի, 2001 թ | {{{2}}}</img>Ֆուկուոկա | 400 մ ազատ ոճ | 3:40.17 րոպե | մինչև 2002 թվականի հուլիսի 30-ը |
| 30 հուլիսի 2002 թ | {{{2}}}</img>Մանչեսթեր | 400 մ ազատ ոճ | 3:40.08 ր | մինչև 2009 թվականի հուլիսի 26-ը </br>{{{2}}}</img>Փոլ Բիդերման |
| 26 մարտի, 2001 թ | {{{2}}}</img>Հոբարտ | 800 մ ազատ ոճ | 7:41.59 րոպե | մինչև 2001 թվականի հուլիսի 24-ը |
| 24 հուլիսի, 2001 թ | {{{2}}}</img>Ֆուկուոկա | 800 մ ազատ ոճ | 7:39.16 րոպե | մինչև 2005 թվականի հուլիսի 27-ը </br>{{{2}}}</img> Գրանտ Հեքեթ |
Իան ԹորփըՄադրիդի «Ռեալի» երկրպագու է[8]։
2008 թվականին Թորփը ընդունվել էՍիդնեյի Մաքքուարի համալսարանի մագիստրատուրա[9]։
2010 թվականի հունիսին նա հայտնվել էՍիդնեյի օպերային թատրոնում «Մի գիշեր զմրուխտե քաղաքում» բեմադրությունում։ Թորփը խաղացել է սերիական մարդասպանի դեր[10]։ 2011 թվականի ապրիլի 29-ին նա մասնակցել էարքայազն Ուիլյամի հարսանիքին[11]։ 2014 թվականի հուլիսի 13-ին Network Ten-ի թղթակից Մայքլ Պարկինսոնին տված հարցազրույցում նա խոստովանել է, որ միասեռական է[12]։
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են«Իան Թորփ» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||||||
