Haumea  |
|---|
 |
| Enmys shallidagh | 2003 EL61 |
|---|
| Sorçh | planaid crivassanagh,cubewano , ascorys kianglt rish ym-hayrn |
|---|
| Possan myn-phlanaidyn | red tessen-Neptioonagh |
|---|
| Feddynit magh lesh | Pablo Santos-Sanz[1] José Luis Ortiz Moreno[2] Michael E. Brown[2] |
|---|
| Date feddyn magh | Jerrey Souree 25, 2005[3], Mayrnt 7, 2003[5] , as Mee ny Nollick 28, 2004[6],Reayrtlann Sierra Nevada[8] , asReayrtlann Eddyr-Americaanagh Cerro Tololo[9] |
|---|
| Epennym | Haumea[10] |
|---|
| Moir-red | y Ghrian |
|---|
| Red lhiennoo | |
|---|
| Fysserree ishigagh |
|---|
| Jeeagh er y stayd roie |
| Apoapsis | 51.42578 AU[11] |
|---|
| Periapsis | 34.49611 AU (arg (ω): 240.97485)[11] |
|---|
| Essylys lieh-vooara | 42.96094562 AU[12] |
|---|
| Corride | 0.1970356028[13] |
|---|
| Amm cruinlaghP | 281.59111696 a[14] |
|---|
| Mean-amreiltaghM | 221.56789 °[11] |
|---|
| Cleayni | 28.2083462416 °[15] |
|---|
| Foddid y noad ardjeeaghΩ | 121.825359899 °[16] |
|---|
| Troyn fishigagh as rollageagh meadragh |
|---|
| Craue raadeeoil | 780 km(approximately(en) )[17] |
|---|
| Crantessen | 1,595 km[18] 798 km[19] |
|---|
| Glout | 4.006 Zg[20] |
|---|
| Thummid | 1,980,000,000 km³[17] |
|---|
| Mean-ghlooaght | 2.018 g/cm³[17] |
|---|
| Amm çhyndaaee | 3.91531 h[21] |
|---|
| Kiart-irree (α) | 18h 50m 24s[22] |
|---|
| Jee-chleayney (δ) | -13° 0′ -0″ |
|---|
| Albedo | 0.51 (albedo towse-oaylleeagh)[19] 0.33 (albedo Bond)[23] |
|---|
| Daah | daah B-V= 0.64 daah V-R= 0.33 R-I colour(en) = 0.34 R-J colour(en) = 0.88 J-Hs colour(en) = −0.6 |
|---|
| Çhiassid eaghtyragh | |
|---|
| Ayrn jeh | kynney Haumea |
|---|
| Catalogyn rollageydagh |
|---|
| Enneyder JPL | 2136108 |
|---|
| Straih |
|---|
« (136107) 2003 EY58 • (136109) 2003 FA22 » |
TaHaumea (enmyssey myn-phlanaid:136108 Haumea) çheet erplanaid crivassanagh ta soitçheu hoal jeh cruinlaghNeptioon. V'eh feddynit magh ayns 2004 liorish fwirran fo stiureyMike Brown assCaltech ecReayrtlann Palomar aynsny Steatyn Unnaneysit as foddee ayns 2005 liorish fwirran fo stiureyJosé Luis Ortiz Moreno ecReayrtlann Sierra Nevada 'sySpaainey, ga dy vel yn aggyrtys shen fo arganeys. Er 17 Mean Fouyir 2008 v'eh enmyssit assHaumea, ben-jee Hawaiiagh y çhingys clienney, fo doghys ynUnnaneys Rollageydagh Eddyrashoonagh (IAU) dy nee planaid crivassanagh vees ayn. Ta oolaghyn ennymagh gra dy nee eshyn yy trass corpane tessen-Neptioonagh smoo, lurgEris asPluto, as mysh mooadys cheddin eayst UraanusTitania.
Ta glout Haumea mysh un trass jeh gloutPluto, as mysh 1/1400 jeh glout nyCruinney. Ga nagh ren peiagh erbee jeeaghyn dy jeeragh er e chummey, ta co-earrooyn ass elhoob sollysh cohassooagh rish cummeyeelipsoyd Jacobi (y cummey vees echey my vees eh ny phlanaid crivassanagh), as eessylys mooar daa cheayrt ny s'liurey na'n essylys beg. Ayns Jerrey Fouyir 2017, ren rollageyderyn fogrey magh feddynyscorys fainey mygeayrt, y chied chorys fainey ve feddynit magh mygeayrt corpane tessen-Neptioonagh. V'eh goll er credjal dy row dy liooarym-hayrn ec Haumea dys eh dy ve soit ayns cormid ushtey-hassooagh, agh nish cha nel eh leayr. T'eh er credjal dy nee eiyrtyssyncovuilley mooar cummey lhiurit Haumea chammah's y çhyndaa, ny fainaghyn, as ynalbedo ard (voish eaghtyr rio ushtey crystallagh) echey, daag Haumea myr yn oltey smoo jehkynney covuillee ta goaill stiagh ram nheeghyn tessen-Neptioonagh as y daa eayst echey,Hiʻiaka and Namaka.
Ta tooilley mean ayns Wikimedia Commons bentyn rish:
136108 Haumea.