Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Saltar ao contido
Wikipediaa Wikipedia en galego
Procura

Xamaica

Coord.:18°11′N77°24′O / 18.18,-77.4
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Modelo:Xeografía políticaXamaica
Jamaica (en)
Xaymaca (tnq)
Yamaye (tnq)
Jumieka (jam)Editar o valor en Wikidata
Imaxe

HimnoJamaica, Land We LoveEditar o valor en Wikidata

Lema«Out of Many, One People»
«От множеството - един народ»
«Allan o lawer, un bobl»Editar o valor en Wikidata
Localización
Editar o valor en WikidataMapa
 18°11′N77°24′O / 18.18,-77.4
CapitalKingstonEditar o valor en Wikidata
Contén a división administrativa
Poboación
Poboación2.697.983(2011)Editar o valor en Wikidata (245,45hab./km²)
Lingua oficiallingua inglesa
Patois xamaicanoEditar o valor en Wikidata
Xeografía
Parte de
Superficie10.991,90954 km²Editar o valor en Wikidata
Bañado porMar CaribeEditar o valor en Wikidata
Punto máis altoPico Blue Mountain(pt)Traducir (2.256 m)Editar o valor en Wikidata
Punto máis baixoMar Caribe (0 m)Editar o valor en Wikidata
Comparte fronteira con
Datos históricos
Precedido por
Creación1962Editar o valor en Wikidata
Organización política
• MonarcaEditar o valor en WikidataCarlos III do Reino Unido(2022–)Editar o valor en Wikidata
Órgano executivoGoberno de XamaicaEditar o valor en Wikidata
• Primeiro-ministro da Jamaica(pt)TraducirEditar o valor en WikidataAndrew HolnessEditar o valor en Wikidata
Órgano lexislativoParlamento de Xamaica ,(Escano: 84)Editar o valor en Wikidata
Membro de
PIB nominal14.657.586.359 $ (2021)Editar o valor en Wikidata
MoedaDólar xamaicanoEditar o valor en Wikidata
Identificador descritivo
Fuso horario
Dominio de primeiro nivel.jmEditar o valor en Wikidata
Prefixo telefónico+1876Editar o valor en Wikidata
Teléfono de emerxencia110,112,911 e119Editar o valor en Wikidata
Código de paísJMEditar o valor en Wikidata

Sitio webgov.jmEditar o valor en Wikidata
Facebook: ジャマイカ政府観光局-160549250671605BNE: XX451826Editar o valor en Wikidata

Xamaica[1] (Escoitari/əˈmkə/; eninglés e oficialmenteJamaica) é unpaís insular situado nomar Caribe. Cunha extensión de 10 990 km², 240km de longo e un máximo de 80 km de ancho, é a terceira illa máis grande dasGrandes Antillas e do Caribe (despois deCuba eA Española).[2] Xamaica atópase a 630 km do continentecentroamericano, a uns 145 km. ao sur de Cuba e a 191 km ao oeste da Española (a illa que contén os países deHaití e daRepública Dominicana); oTerritorio Británico de Ultramar dasIllas Caimán atópase uns 215 km. ao noroeste.[2]

Orixinalmente habitada polos pobos indíxenasTaínos, a illa pasou baixo o dominioespañol tras a chegada deCristovo Colón en 1494. Moitos dos indíxenas morreron na conquista ou morreron de enfermidades, despois os españois levaron un gran número de escravos africanos a Xamaica como traballadores.[2] ChamadaSantiago polos españois, a illa permaneceu en posesión de España ata 1655, candoInglaterra (máis tardeGran Bretaña) conquistouno, renomeándoa comoXamaica. Baixo oDominio colonial británico Xamaica converteuse nun gran exportador de azucre, cunha economía de plantaciónsdependente dos escravos africanos e máis tarde dos seus descendentes. Osbritánicos emanciparon por completo a todos os escravos en 1838, e moitos libertos optaron por tergranxas de subsistencia no canto de traballar nas plantacións. A partir da década de 1840, os británicos comezaron a utilizar man de obra chinesa e indiacontratada para traballar nas plantacións. A illaalcanzou a súa independencia do Reino Unido o 6 de agosto de 1962.[2]

Con 2,8 millóns de habitantes Xamaica é o terceiropaís anglófono máis poboado dasAméricas (despois dos Estados Unidos e o Canadá), e o cuarto país máis poboado do Caribe.Kingston é a capital e cidade máis grande do país. A maioría dos xamaicanos son de ascendenciaÁfrica subsahariana, con importantes minorías deeuropeos,asiáticos orientais (principalmentechineses),indios,libaneses e minorías de raza mestiza.[2] Debido a unha alta taxa de emigración por motivos de traballo desde a década de 1960 , hai unha grandiáspora xamaicana, particularmente enCanadá, oReino Unido e osEstados Unidos. O país ten unha influencia global que desmente o seu pequeno tamaño, foi o lugar de nacemento da relixiónRastafari, a músicareggae (e xéneros asociados comodub,ska edancehall), e é internacionalmente destacada nos deportes, sobre todocrícket,sprinters eatletismo.[3][4][5] Xamaica considérase a miúdo asuperpotencia cultural menos poboada do mundo.[6][7]

Xamaica é un país de ingresos medios-altos[5] cunha economía moi dependente doturismo, ten unha media de 4,3 millóns de turistas ao ano.[8] Xamaica ten un rendemento favorable en medicións daliberdade de prensa e degobernanza democrática. Ocupou o primeiro lugar do Caribe noInforme sobre a felicidade no mundo de 2021.[9] Non obstante, está peor para osdereitos civís das persoas LGBT, ocupando o último lugar no hemisferio occidental.[10] Politicamente é unreino da Commonwealth, conCarlos III do Reino Unido comoRei de Xamaica.[2] O seu representante designado activo no país é oGobernador Xeral de Xamaica, cargo que ocupaPatrick Allen desde 2009.Andrew Holness exerceu comoPrimeiro Ministro de Xamaica desde marzo de 2016. Xamaica é unhamonarquía constitucional parlamentaria con poder lexislativo conferido aoParlamento de Xamaica bicameral, formado por un Senado designado e unha Cámara de Representantes elixida directamente.[2]

Orixe etimolóxica

[editar |editar a fonte]

O nome da illa procede dunha conxunción do termo que empregaban os nativoszenteno ou"illa das fontes", xunto á versión inglesa,St. James, que se instaurou en 1655.

Outra teoría é a que opina que o nome provén directamente da denominaciónarauaca"Xaymaca". Na linguaxe dosindios arauacos, poboadores prehispánicos da illa,"Xaymaca" significa "terra de primaveras". O nome oficial da illa,Xamaica, sería froito da substitución española daX porJ.

Outra teoría é que o descubridor, nomeado como catalán Joan Cristóbal Colon I Bertran, nomeásea en honra ao seu pai illa "Jaume" de Jaume colon (dos Colon de Barcelona, familia nobre e chea de mercadores, viaxeiros, inventores da táboa de cambio etc).

Porén, Juan de la Cosa que acompaña a Colón na súa segunda viaxe a América, asenta: "una isla muy grande a que los indios llamanJamayca, la cual halló después de andar mucho camino y le puso nombre de isla de Santiago"; a illa é identificada coa deYamaye, da que o almirante ten noticias na súa viaxe de descubrimento, nome que figura rexistrada no seuDiario.

Historia

[editar |editar a fonte]

Os primeiros poboadores da illa foron osarauacos, procedentes deSuramérica, que chegaron á illa entre o1000 e o400 adC. Crese que estes poboadores extinguíronse tras o contacto coseuropeos, aínda que hai quen afirma que sobreviviron.

Xamaica foi reclamada como posesión española despois de queCristobo Colón chegará á illa en1494. Colón usou a illa como un miniestado para a súa familia. O almirantebritánicoWilliam Penn e oXeral Venables tomaron a illa en1655. Nos seus primeiros 200 anos de dominio británico, Xamaica converteuse no maior exportador mundial deazucre do mundo, producindo 77000 toneladas ao ano entre 1820 e 1824. Esta produtividade xamais se logrou sen a man de obra escrava traída deÁfrica.

Ao principio doséculo XIX, a gran dependencia na escravitude do Imperio Británico fixo que a poboación de negros na illa fose 20 veces maior que a de brancos, situación que ameazaba constantemente con revoltas e conflitos.

Tras unha serie de revoltas aescravitude foi oficialmente abolida en1834.

Noséculo XX, Xamaica foi gañando independencia do Reino Unido, en1958 converteuse nunha provincia da Federación das Indias Occidentais, conseguindo a súa total independencia o 6 de agosto de1962.

Un crecemento económico importante, de aproximadamente un 6% ao ano marcou os seus primeiros 10 anos de independencia baixo gobernos conservadores liderados polos primeiros ministrosAlexander Bustamante,Donald Sangster eHugh Shearer. Este crecemento económico viño promovido polos investimentos enbauxita, turismo, manufacturas e, en menor medida, agricultura. En1972, un cambio de goberno fixo decaer de novo a economía chegando ao extremo de1982 onde oPIB chegou por baixo dos niveis de 1972. A débeda externa creceu baixo as sucesivas lexislaturas deMichael Manley, acompañada de déficits fiscais, o que propiciou a imposición de medidas de austeridade doFondo Monetario Internacional.

A economía en decadencia, o socialismo internacional de Manley, a súa amizade conFidel Castro e o temor ao incipientecomunismo levaron a unhas eleccións apertadas entre o People's National Party e o Xamaica Labour Party, resultando vencedor este último. A crise económica continuou ata mediados dos 80, axudada polo peche das dúas principais compañías de aluminio do país e o decaimiento do turismo. A finais dos 80 a industria comezou a recuperarse, xunto ao turismo, o que propiciou unha mellora económica tras unha década de crise. O goberno electo desde1989 impulsou reformas económicas que melloraron a situación fiscal.

Nos anos setenta os dous partidos políticos predominantes estaban ligados a dúas bandas rivais deKingston, fortemente armadas. Isto, xunto ao crecente tráfico decocaína a mediados dos 80 levou a situacións violentas. Isto levou ás guerras urbanas de Kingston desde 1990 ata a actualidade. As zonas rurais do país están libres do conflito.

A capital orixinal de Xamaica era o poboespañol deSaint Catherine, a antiga capital colonial. Os españois renomearon a cidade como Santiago de la Vega. En1655 cando os británicos tomaron a illa, a maior parte da capital foi incendiada polas tropas británicas. A cidade foi reconstruída e chamada Spanish Town, permaneceu como capital da illa ata1872, cando Kingston converteuse na capital. Á parte de todo isto, Xamaica foi a primeira república en fundarse (1623).

Política

[editar |editar a fonte]

AConstitución xamaicana, promulgada en 1962, establece un sistema de gobernoparlamentario, segundo o modelo de Gran Bretaña. Oprimeiro ministro é oxefe do goberno. Omonarca británico é oxefe do Estado e está representado por un gobernador xeral, que se nomea segundo o consello do primeiro ministro.

Organización territorial

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Subdivisións de Xamaica.

Xamaica está dividida en trescondados e 14parroquias:

Xeografía

[editar |editar a fonte]
Mapa de Xamaica
Mapa de Xamaica

A illa está composta principalmente por terreo montañoso rodeado dunha pequena franxa de costa. As cidades adóitanse establecer nesta chaira costeira.

O clima en Xamaica é tropical, adoita ser cálido e húmido, aínda que nas zonas de montaña pode ser algo máis fresco.

A pesar da súa situación, no medio domar Caribe, non sofre con tanta frecuencia os furacáns como as súas illas veciñas. Isto débese principalmente ao vento orixinado nas súas montañas, que os desvía.

Economía

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Economía de Xamaica
Praia xamaicana

Xamaica é un importante centroturístico rexional, cuxo peso económico creceu nos anos noventa coa axuda de substanciosos investimentos estranxeiros. A súa economía céntrase ademais de no turismo, na produción deazucre e na extracción debauxita, industria que xa non se alimenta exclusivamente de capital estranxeiro, posto que en1974 o país comprou accións ás principais extractoras.

A actividadeagraria dedícase ao cultivo de produtos para a exportación, como ocafé, otabaco, abanana e acana de azucre; e para o consumo autóctono. Ademais é un tradicional produtor depementa. Entre as actividades industriais predominan a transformación de produtos agrarios, a fabricación decemento, defertilizantes, de derivados dopetróleo e a industria téxtil. Porén, todas estas riquezas non reverten igualitariamente sobre a poboación, xa que Xamaica está historicamente dominada por unhas poucas familias adiñeiradas.

Demografía

[editar |editar a fonte]

Os xamaicanos son na súa maioría descendentes de africanos (90%), pero hai tamén brancos (10%) (na súa maioría descendentes de ingleses e de estadounidenses anglosaxóns). O idioma oficial e máis falado é oinglés. Tamén hai idiomas crioulos. Oespañol é lingua de pouco menos de 5000 persoas.

Cultura e relixión

[editar |editar a fonte]
Bob Marley, icona da música xamaicana.
Sean Paul, cantante xamaicano.

A pesar de ser un país pequeno, Xamaica é rica en cultura, e famosa nese aspecto no ámbito global.

Os xéneros musicaisska,reggae,rocksteady,dub,dancehall,ragga eragga jungle, foron todos concibidos en Xamaica. Poida que a música máis popular sexa oreggae, con todo e os seus diferentes estilos e mesturas, dub, dance hall, raggas, raggamufin, early reggae ou reggae roots, dada a coñecer a grande escala polo xamaicanoBob Marley, aínda que é ben sabido que o primeiro destes xéneros foi o ska, "pai" dos seguintes, atribúese a creación deste xero a "The Skatalites" ou "The Ska-Talites" aínda que historicamente as músicas da illa eran o Mento, o Ghost e o Calypso(como en Trindade e Tobago).

A Crenza mais seguida, é oMovemento Rastafari,[Cómpre referencia] considerada ultimamente como unha relixión e modelo de vida. Unha das iconas de devandita crenza, foi o mesmo CantanteBob Marley; o cal é prezado como un profeta para o pobo xamaicano.

Deporte

[editar |editar a fonte]

En1998a selección xamaicana de fútbol participou por primeira vez nunhaCopa Mundial de Fútbol, enFrancia '98. Compartiu o grupo H xunto a Arxentina, Croacia e o Xapón. Perdeu os seus primeiros dous partidos, con Croacia 1 a 3, e logo coa Arxentina 0 a 5. Finalmente, gañoulle por 2 a 1 ao seleccionado xaponés. Habendo gañado só 3 puntos, non conseguiu avanzar á seguinte rolda. Logo disto non puido volver disputar outra Copa do Mundo.

Nas últimas seis décadas, Xamaica produciu ducias de velocistas de clase mundial, incluíndo o campión olímpico e mundialUsain Bolt, récord mundial nos 100 metros masculinos a 9,58 segundos e 200 metros masculinos a 19,19 segundos. Outros velocistas xamaicanos salientables sonArthur Wint, o primeiro medalla de ouro olímpico xamaicano;Donald Quarrie,Elaine Thompson dobre campioa olímpica de Río 2016 nos 100 m e 200 m, campioa olímpica e ex récord mundial de 200 m;Roy Anthony Bridge, parte doComité Olímpico Internacional, Merlene Ottey; Delloreen Ennis-Londres; Shelly-Ann Fraser-Pryce, ex campioa mundial dos 100 metros olímpicos; Kerron Stewart; Aleen Bailey; Juliet Cuthbert; tres veces medalla de ouro olímpica; Veronica Campbell-Brown; Sherone Simpson; Brigitte Foster-Hylton; Yohan Blake; Herb McKenley; George Rhoden, medallista olímpico de ouro; Deon Hemmings, medalla de ouro olímpica; así como Asafa Powell, ex-récord mundial de 100m e finalista olímpico de 2 x 100 m e medalla de ouro nos 4 × 100 m olímpicos de 2008. A gañadora olímpica estadounidense Sanya Richards-Ross tamén naceu en Xamaica.

Notas

[editar |editar a fonte]
Referencias
  1. Definicións noDicionario da Real Academia Galega e noPortal das Palabras paraxamaicano.
  2. 2,02,12,22,32,42,52,6"CIA World Factbook – Jamaica". Arquivado dendeo orixinal o 11 de xaneiro de 2021. Consultado o 29 de xullo de 2019. 
  3. "Athletics in Jamaica". My island Jamaica. Arquivado dendeo orixinal o 18 de agosto de 2010. Consultado o 11 de outubro de 2010. 
  4. "Reggae."Encyclopedia of Popular Music, 4th ed. Ed. Colin Larkin.Oxford Music Online.Oxford University Press. Web. 16 de febreiro de 2016.
  5. 5,05,1{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/jamaica/overview |title=Jamaica (country) |publisher=World Bank |access-date=21 de febreiro de 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222041845/https://www.worldbank.org/en/country/jamaica/overview |archive-date=22 de febreiro de 2019
  6. "How Jamaica conquered the world".The Guardian(eninglés). 2012-08-04. Consultado o2022-04-12. 
  7. Smith, Noah (2021-10-27)."What makes a cultural superpower?".Noahpinion. Consultado o2022-04-12. 
  8. "Record 4.3 Million Tourist Arrivals in 2017".Jamaica Information Service (Government of Jamaica). Arquivado dendeo orixinal o 21 de febreiro de 2019. Consultado o 21 de febreiro de 2019. 
  9. ohtadmin (22 de agosto de 2022)."Jamaica, the happiest nation in the Caribbean for 2021 | New York Carib News".www.nycaribnews.com. Arquivado dendeo orixinal o 15 de setembro de 2021. Consultado o 15 de setembro de 2021. 
  10. "Ja improves in gay travel ranking - But still worst in the Americas". The Gleaner. 8 de marzo de 2019. Consultado o 10 de agosto de 2022. 

Véxase tamén

[editar |editar a fonte]
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  XamaicaModificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas

[editar |editar a fonte]
Estados soberanos
Dependencias
Estados Unidos
Francia
Países Baixos
Reino Unido
Estados soberanos
Territorios dependentes
Dinamarca
Estados Unidos
Francia
Países Baixos
Reino Unido
Control de autoridades
Identificadores
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Xamaica&oldid=7244598»
Categoría:
Categorías agochadas:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp