O seu territorio, cunha superficie de máis de 176.000km², é o segundo máis pequeno do subcontinente detrás deSuriname e áchase dividido administrativamente en 19departamentos.
Segundo asNacións Unidas é o país deLatinoamérica co nivel de alfabetización máis alto.Segundo o Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento (PNUD), é o terceiro país deLatinoamérica (despois daArxentina e deChile), que posúe o maior Índice de Desenvolvemento Humano (IDH).[2] Tamén é o país de Latinoamérica (xunto conCosta Rica), coa distribución de ingreso máis equitativa, tomando a relación entre o ingreso do 10% máis rico e o do 10% máis pobre da poboación; o quinto (despois de Cuba, Costa Rica, Chile eEcuador, coaesperanza de vida máis alta, respectivamente; e o terceiro, despois da Arxentina e Chile, coPIB per cápita máis alto, e o décimo país de Latinoamérica coPIB máis alto.
Segundo o informe do ano 2009 de "Reporteiros sen fronteiras", o Uruguai é o país onde máis liberdade de prensa hai en Suramérica. Así mesmo é o país máis democrático de toda Latinoamérica, segundo o "Índice de Democracia" deThe Economist, sendo xunto a Costa Rica os únicos países latinoamericanos considerados como unha 'democracia completa'. O Uruguai foi o primeiro país latinoamericano, e o segundo en todo o continente americano, en recoñecer e legalizar aunión civil, incluíndo parellas homosexuais.
Naépoca colonial coñeceuse ao territorio comoBanda Oriental, e nos primeiros anos da loita independentista chamouseProvincia Oriental, como parte daUnión dos Pobos Libres ou Liga Federal que, tendo como principios o ideariofederal de Artigas, constituíuse con outras provincias do conxunto deProvincias Unidas do Río da Prata a modo deconfederación. Ao crearse a primeira Constitución do país como nación independente, que entrou en vigor en1830, propúxose agregar ao nome do país a referencia ao río Uruguai, pois en VilaPurificación del Hervidero, a beira do Uruguai, estableceu Artigas a sede interina na que se organizaba á Unión dos Pobos Libres (1813-1820); J. Artigas firmaba patentes de corso co selo da Provincia Oriental ou directamente co nome do río Uruguai, que co tempo pasou a ser a denominación habitual do país. O nomeUruguai provén doguaraní.
Existen varias explicacións acerca do seu significado orixinal:
'Río do país do urú'.Félix de Azara afirma que o nome provén dun pequeno paxaro, ourú, que habita en parte das beiras do río Uruguai.
A bandeira do Uruguai ou Pavillón Nacional é un dos símbolos nacionais do Uruguai. Foi adoptado polas leis do16 de decembro de1828 e12 de xullo de1830. As súas cores son a branca e a azul, tendo osol, que ocupa o cantón, cor dourada. A bandeira posúe as seguintes proporcións: o longo e o ancho están en relación de 3 a 2 e o espazo que contén o sol consiste nun cadro na parte superior, xunto á hasta, que chega até a sexta franxa, exclusiva, de cor azul. A primeira e última franxa son de cor branca. O debuxo do sol consiste nun círculo radiante, con cara, orlado de dezaseis, cun diámetro de 11/15 do cadro branco. As nove faixas horizontais que se distribúen sobre o campo representan os primeiros nove departamentos. O cantón está ocupado poloSol de Maio, símbolo que historicamente fai referencia á deidadeincaInti, alusión aos pobos indíxenas.
O Escudo Nacional do Uruguai é o aprobado polas leis do19 de marzo de1829 e do12 de xullo de1906 e o Decreto do26 de outubro de1908. De acordo con este último decreto dispúxose modelo oficial deEscudo Nacional o presentado porMiguel Copetti, axustado nas súas regras de execución á modificación indicada poloPoder Executivo, que consistía na supresión de trofeos militares e de mariña, quedando orlado por dúas pólas deoliveira e deloureiro unidos na base por un lazo azul celeste (lei do 12 de xullo de 1906 citada).
País novo, os seus primeiros poboadores (coa excepción dos indíxenascharrúas) foron os que trouxeron as exploracións españolas e portuguesas. Os seus descendentes realizaron a etapa de independencia deEspaña, no momento que a metrópole soportaba a invasión napoleónica. Durante medio século o Uruguai puido exportar os seus produtos da agricultura e a gandaría; cara a1955, iniciouse unha crise económica que afectou tamén ás institucións públicas.
A defensa dos intereses de gandeiros, terratenentes e empresarios deu protagonismo ás forzas armadas, que paulatinamente foron asumindo novas responsabilidades, até que, baixo a súa inspiración, o goberno deJosé María Bordaberry disolveu o27 de xuño de1973 o Parlamento, declarou o estado de emerxencia e converteuse de facto nun poder ditatorial. No1976 Bordaberry foi derrocado polos militares que pasaron a controlar directamente o poder. En1984 o goberno retornou aos civís conJulio María Sanguinetti, doPartido Colorado, como presidente. Nos comicios de1989 venceuLuis Alberto Lacalle, doPartido Nacional, en1994, Sanguinetti venceu de novo nas eleccións presidenciais e no1999 triunfouJorge Batlle, do Partido Colorado.
Nas eleccións presidenciais de2004 resultou electo o socialista e oncólogoTabaré Vazquez, candidato pola coalición de esquerdasEncuentro Progresista-Frente Amplio-Nueva Mayoría co 50,6% dos votos, acadando a vitoria na primeira volta e logrando un parlamento con maiorías absolutas. É a primeira vez na historia do país que un partido político non tradicional accede ao Poder Executivo. Nas eleccións municipais no Uruguai do2005 o Partido Nacional obtivo dez intendencias, o EP-FA-NM obtivo oito e o Partido Colorado obtivo unha. As próximas eleccións presidenciais están datadas para o ano2013.
OPoder Lexislativo, que reside naAsemblea Xeral e consta dunha Cámara de Senadores de 30 escanos, elixidos por un período de cinco anos, e da Cámara de Representantes de 99 escanos, tamén elixidos para un período de cinco anos.
OPoder Xudicial está encabezado pola Suprema Corte de Xustiza, nos que os seus membros son nomeados pola Asemblea Xeral por unha maioría de dous terzos e cunha duración de 10 anos. A Suprema Corte de Xustiza é a última instancia de apelación, e é tamén a encargada de xulgar a constitucionalidade das leis. O poder xudicial está composto por Tribunais de Apelacións, Xuíces de Letras e Xuíces de Paz.[3]
Mapa político do UruguaiMapa do Uruguai por departamentos.
A República Oriental do Uruguai está formada pordepartamentos que están gobernados por unintendente municipal, elixido por sufraxio universal por un período de cinco anos. Os edís da Xunta Departamental actúan comopoder lexislativo a nivel departamental.
Hai 19 departamentos:
(As capitais departamentais figuran entre paréntese)
Relevo vinculado, na parte sur ás terras pampeanas; constituído por vastas chairas ondeadas e sucadas por lombas de escasa elevación, as máis importantes son as de Haedo e a Grande. A cunca hidrográfica máis importante é a do Uruguai, río utilizado como vía de comunicación. A doRío da Prata está formada por ríos de curto curso. A que desauga nalagoa Merín intégrana o Yaguarón, Tacuarí etc.
O clima é temperado, con variantes de temperatura, motivados polos réximes de ventos. As choivas son abundantes e repártense uniformemente ao longo do ano. O 75% do territorio é terreo de pastos. Os bosques son escasos (25% do territorio).
No Uruguai, por ser un país agrícola-gandeiro, consómese principalmente a carne de vacún, séguenlle a porcina e ovina.
Entre os costumes máis tradicionais atópase o mate, a cal comparte con outros países da zona. O mate é unha infusión que se prepara nun recipiente chamado mate onde se colocan as follas secas e trituradas da herba mate, provenientes da árbore do mesmo nome. Logo vértese auga quente e succiónase a través dunha lámpada, que é unha especie de sorbete de metal. Pero para o uruguaio, a diferenza do que ocorre noutros países, pasa de ser unha simple infusión, que se toma no almorzo ou a merenda, para converterse nun compañeiro a toda hora e lugar. Por iso é moi común ver ás persoas camiñando pola rúa co mate nunha man e o termo na outra.
O principal deporte é ofútbol, o cal resulta unha paixón para os uruguaios; os equipos con máis seguidores sonClub Atlético Peñarol eClub Nacional de Football. Así mesmo, o Uruguai foi sede do primeiro mundial de fútbol da historia e resultou campión en dúas oportunidades:1930 e1950.
Os estilos de música característicos son ocandombe, otango, amilonga e acharanga. Esta última constitúe o principal atractivo doentroido uruguaio, que é o máis longo do mundo dado que se realiza durante 40 días e convoca a moitísimos turistas. A charanga é un xénero musical que se conforma cun coro de ao redor de 15 persoas, acompañadas con prato, bombo e redoblante e realizan cadros musicais teatralizados entoando cancións cuxa temática principal son eventos ocorridos no ano e crítica social e política.
DestacanCarlos Vaz Ferreira eArturo Ardao. Vaz Ferreira naceu en Montevideo o15 de outubro de1872. Foi irmán da poetisaMaría Eugenia Vaz Ferreira. En1897 publicouCurso expositivo de Psicoloxía elemental e en1898 outro libro sobre Lóxica Formal. Desde1897 é ademais catedrático de Filosofía en Educación Secundaria que entón dependía daUniversidade da República. Ardao estudou nesta mesma universidade, recibíndose de Doutor enDereito eCiencias Sociais. Continuou vinculado a esa casa de estudos, dedicándose áFilosofía e abrindo un novo campo no estudo da Historia das ideas. Integrou o Consello Directivo Central da Universidade. Foi Director do Instituto de Filosofía, e posteriormente Decano da Facultade deHumanidades e Ciencias. Tamén Carlos Vaz Ferreira.
Pódese considerar que o cine uruguaio naceu en1919. En xeral caracterizouse por producións uruguaio-estranxeiras. Pódese destacarEl lugar del humo (1979),Mataron a Venancio Flores (1982) etc. Durante a súa historia tivo momentos en que parecía producirse unha engalaxe, que ao final nunca se daba. A partir do ano2003 comeza cunha etapa de éxitos e de profesionalización de todo o relacionado con esta arte. A partir dos anos 60 apareceu un movemento de cine documental, no que destacaMario Handler.
Así mesmo, Jorge Drexler é o primeiro uruguaio en recibir un premioÓscar á mellor banda sonora orixinal nunha lingua distinta ao inglés pola canciónAl otro lado del río da películaDiarios de motocicleta baseada na vida doChe Guevara.
En anos recentes o goberno uruguaio deu grandes incentivos ás filmacións e producións, exonerando de impostos. Debido a isto creáronse gran cantidade de produtoras que, asociadas con estranxeiras, producen películas e curtos publicitarios para o mercado internacional.
Aínda que se trata dun país pequeno, existe unha gran cantidade de artistas e produtores culturais de diversas liñas que traballan tanto no país como no exterior. Ademais do pavillón propio naBienal de Venecia, enItalia, artistas uruguaios tamén expoñen asiduamente nas bienais deSan Paulo,Mercosur e deA Habana, entre outras. A partir do ano2004 comezou a ter relevo dentro do movemento cultural aFundación de Arte Contemporánea (FAC), é unha organización que nuclea a unha vintena de artistas cuxa produción ten énfase na contemporaneidade.