AOrganización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura, UNESCO (eninglésUnited Nations Educational, Scientific and Cultural Organization e enfrancés:Organisation des Nations unies pour l'éducation, la science et la culture)[1] é un organismo especializado dasNacións Unidas cuxo obxectivo é promover a paz e a seguridade mundial mediante a cooperación internacional en materia de educación, artes, ciencias e cultura.[2][3] Ten 194 estados membros e 12 membros asociados,[4] así como socios dasorganizacións non gobernamentais,intergobernamentais e dosector privado.[5] A súa sede atópase enParís, Francia, mais a UNESCO ten 53 oficinas rexionais de campo[6] e 199 comisións nacionais[7] que facilitan o seu mandato global.
Como centro de coordinación da cultura e da ciencia mundiais, as actividades da UNESCO foron ampliándose ao longo dos anos; axuda na tradución e difusión da literatura mundial, axuda a establecer e asegurar oPatrimonio da Humanidadecultural enatural, traballa para tender unha ponte entre afenda dixital mundial, e crea sociedades do coñecemento inclusivas mediante a información e a comunicación.[13] A UNESCO lanzou varias iniciativas e movementos globais, como "Educación para Todos", para seguir avanzando nos seus obxectivos fundamentais.
A UNESCO está rexida pola Conferencia Xeral, integrada por estados membros e membros asociados, que se reúne semestralmente para fixar os programas e o orzamento da axencia. Tamén elixe os membros do consello executivo, que xestiona o traballo da UNESCO, e nomea cada catro anos un director xeral, que exerce como administrador xefe da UNESCO. A UNESCO é membro doGrupo das Nacións Unidas para o Desenvolvemento,[14] unha coalición de axencias e organizacións da ONU destinadas a cumprir osObxectivos de Desenvolvemento Sostíbel.
Dedícase a orientar ós pobos nunha xestión máis eficaz do seu propio desenvolvemento, a través dosrecursos naturais e os valores culturais, e coa finalidade de modernizar e facer progresar ás nacions do mundo, sen que por iso se perdan a identidade e a diversidade cultural. A UNESCO ten vocaciónpacifista, e entre varias cousas oriéntase moi particularmente a apoiar aalfabetización. Na educación, este organismo asigna prioridade ao logro daeducación elemental adaptada ás necesidades actuais. Colabora coa formación de docentes, planificadores familiares e vivenda, administradores educativos e alenta a construción de escolas e a dotación de equipo necesario para o seu funcionamento.
As actividades culturais buscan a salvagarda dopatrimonio cultural mediante o estímulo da creación e a creatividade e a preservación das entidades culturais e tradicións orais, así coma a promoción dos libros e da lectura[15]. En materia de información, a UNESCO promove a libre circulación de ideas por medios audiovisuais, fomenta a liberdade de prensa e a independencia, o pluralismo e a diversidade dos medios de información, mediante o "Programa Internacional para a Promoción da Comunicación".
Traslado do Gran Templo deAbu Simbel a un lugar seguro, en 1967.
A UNESCO ten as súas raíces en1942, durante asegunda guerra mundial, cando os paísesaliados comezan a prepararse para restablecer os seus sistemas educativos en canto remate a guerra. Na Conferencia de Ministros Aliados de Educación (Conference of Allied Ministers of Education, CAME), noReino Unido, inícianse as conversacións entre países europeos[16].
En1957, por primeira vez un país membro abandona a UNESCO: o goberno de Suráfrica alega "interferencias" da UNESCO nos seus "problemas raciais". En1996, conNelson Mandela como presidente, Suráfrica volveu incorporarse á UNESCO[17].
Durante a X Conferencia Xeral da UNESCO celebrada en París en1958, acórdase crear un "Centro Latinoamericano de Estudos Superiores de Xornalismo"[18]. A iniciativa contou co apoio do Goberno e a Universidade Central de Ecuador, os cales o9 de outubro de1959 asinaron, xunto coa UNESCO, un acordo tripartito para a fundación e radicación enEcuador de dito Centro, que hoxe leva o nome deCentro Internacional de Estudios Superiores de Comunicación para América Latina ou CIESPAL[19].
En1960 lánzase o primeiro proxecto de grandes dimensións: a protección do templo deAbu Simbel e outros 21 monumentos e complexos arquitectónicos en Exipto, ameazados pola construción doencoro de Asuán.
En1985, Estados Unidos abandona a UNESCO alegando diferenzas en temas de xestión; o Reino Unido eSingapur tamén a abandonaron en1986. Isto fixo que o orzamento diminuíra considerabelmente durante os anos seguintes. Os tres países reincorporáronse posteriormente (en2003,1997 e2007 respectivamente).
A Conferencia Xeral está formada por representantes de todos os Estados membros da organización. Reúnese cada dous anos, coa participación dos estados membros e dos membros asociados.Cada estado membro ten un voto, independentemente de cal sexa a súa achega ao orzamento da organización.
A Conferencia Xeral determina a orientación e a liña de actuación xeral da UNESCO. Decide o Programa e o orzamento da UNESCO para os dous anos seguintes. Elixe aos membros do Consello Executivo e designa, cada catro anos, ao Director Xeral.
Os idiomas de traballo da Conferencia Xeral son inglés, árabe, chinés, español, francés e ruso.
O Consello Executivo, á unha sorte de consello de administración da UNESCO. Prepara o traballo da Conferencia Xeral e vela porque as decisións se executen axeitadamente.
As funcións e responsabilidades do Consello Executivo emanan da Constitución e dos regulamentos ou directivas establecidos pola Conferencia Xeral. Este regulamento complementase coas resolucións da Conferencia Xeral. Cada dous anos, a Conferencia Xeral encarga tarefas específicas ao Consello. Outras atribucións emanan de acordos asinados entre a UNESCO e a ONU, as institucións especializadas e outras organizacións intergobernamentais.
Os seus 58 membros son escollidos pola Conferencia Xeral. A selección respecta a diversidade de culturas e a orixe xeográfica que representa cada país; trátase de acordos complexos para lograr que haxa equilibrio entre as diversas rexións do mundo, e reflectir a universalidade da organización. O Consello Executivo reúnese dúas veces no ano.
En xuño de 2013, eran 11 os directores xerais da UNESCO dende a súa creación: nove homes e dúas mulleres. Os 11 directores xerais da UNESCO proceden de seis rexións da organización: Europa Occidental (5), América Central (1), América do Norte (2), África Occidental (1), Asia Oriental (1) e Europa Oriental (1).
Ata a data, non houbo ningún director xeral elixido das dez rexións restantes da UNESCO: sueste asiático, sur de Asia, Asia central e do norte, Oriente Medio, norte de África, África oriental, África central, Suráfrica, Australia-Oceanía e Suramérica.
A lista dos directores xerais da UNESCO dende a súa creación en 1946 é a seguinte:[21]
A Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura foi fortemente criticada ó longo da súa historia. Os críticos acúsana de tomar posicións contrarias áliberdade de prensa e de mercados, en particular pola iniciativaNew World Information and Communication Order que recoñecía o dereito dos estados a censurar á prensa. A UNESCO foi percibida como unha plataforma para que os comunistas e os ditadores do Terceiro Mundo atacasen Occidente, en contraste coas acusacións feitas pola URSS a finais da década de 1940 e principios da de 1950.[29] En1984 osEstados Unidos abandonaron a organización en protesta, seguido polo Reino Unido en 1985.[30] Singapur tamén se retirou a finais de 1985, alegando o aumento das cotas dos membros.[31] Tras un cambio de goberno en 1997, o Reino Unido volveu unirse. Os Estados Unidos volveron unirse en 2003, seguidos de Singapur o 8 de outubro de 2007.[32]
Maurel, Chloé.L'Unesco de 1945 à 1974, thèse de doctorat d'histoire contemporaine, Université Paris 1, 2005-2006, consultable intégralement en ligne le site d'archives ouvertes.