Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Saltar ao contido
Wikipediaa Wikipedia en galego
Procura

Samoa

Coord.:13°44′42″S172°13′03″O / -13.745,-172.2175
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Modelo:Xeografía políticaSamoa
Malo Sa’oloto Tuto’atasi o Samoa (sm)
Independent State of Samoa (en)
Sāmoa (sm)
Western Samoa (en)Editar o valor en Wikidata
Imaxe

HimnoHino Nacional de Samoa(pt)TraducirEditar o valor en Wikidata

Lema«Samoa Hardd»Editar o valor en Wikidata
Localización
Editar o valor en WikidataMapa
 13°44′42″S172°13′03″O / -13.745,-172.2175
CapitalApiaEditar o valor en Wikidata
Contén a división administrativa
Poboación
Poboación200.010(2021)Editar o valor en Wikidata (70,38hab./km²)
Lingua oficiallingua inglesa
Lingua samoanaEditar o valor en Wikidata
Xeografía
Parte de
Superficie2.842 km²Editar o valor en Wikidata
Punto máis altoMauga Silisili(pt)Traducir (1.858 m)Editar o valor en Wikidata
Punto máis baixoocéano Pacífico (0 m)Editar o valor en Wikidata
Comparte fronteira con
Creación1962Editar o valor en Wikidata
Organización política
• O le Ao o le Malo(pt)TraducirEditar o valor en WikidataVa'aletoa Sualauvi II(pt)Traducir(2017–)Editar o valor en Wikidata
• Primeiro-ministro(pt)TraducirEditar o valor en WikidataTuilaepa Sailele Malielegaoi(1998–)
Naomi Mata'afa(2021–)Editar o valor en Wikidata
Órgano lexislativoLegislative Assembly of Samoa(en)Traducir ,(Escano: 51)Editar o valor en Wikidata
Membro de
PIB nominal843.850.778 $ (2021)Editar o valor en Wikidata
MoedaTala samoanaEditar o valor en Wikidata
Identificador descritivo
Fuso horario
Dominio de primeiro nivel.wsEditar o valor en Wikidata
Prefixo telefónico+685Editar o valor en Wikidata
Teléfono de emerxencia999,994,995 e996(en)TraducirEditar o valor en Wikidata
Código de paísWSEditar o valor en Wikidata
Outro
Irmandado con
Auckland(2012–)Editar o valor en Wikidata

Sitio websamoagovt.wsEditar o valor en Wikidata

Samoa,[1] oficialmente oEstado independente de Samoa[note 1] e ata 1997 coñecido comoSamoa Occidental, é unpaís insularpolinesio formado por de dúas illas principais (Savaii eUpolu); dúas illas máis pequenas e habitadas (Manono eApolima) e varias illas máis pequenas e deshabitadas, incluíndo asIllas Aleipata (Nu'utele,Nu'ulua,Fanuatapu eNamua). Samoa está situada a 64 km. ao oeste deSamoa Americana, 889 km. ao nordeste deTonga (país estranxeiro máis próximo), 1152 km. ao nordeste deFiji, 483 km. ao leste deWallis e Futuna, 1151 km. ao sueste deTuvalu, 519 km. ao sur deTokelau, 4190 km. ao suroeste deHawai e 610 km. ao noroeste deNiue. A capital éApia. O poboLapita descubriu e asentou noarquipélago de Samoa hai uns 3.500 anos. Desenvolveron unhalingua samoana e unhaidentidade cultural samoana.

Samoa é unhademocracia parlamentariaunitaria con 11divisións administrativas. OEstado soberano é membro daCommonwealth de Nacións. Samoa Occidental foi admitida nasNacións Unidas o 15 de decembro de 1976.[2] Debido ás habilidades mariñeiras dos samoanos, os exploradores europeos anteriores ao século XX referíanse a todo oarquipélago (que inclúe a Samoa Americana) como as "Illas dos Navegantes".[3][4] O país foi unha colonia do Imperio Alemán de 1899 a 1915, despois pasou baixo un conxunto británico e Administración colonial neozelandesa ata o 1 de xaneiro de 1962, cando se independizou.

Historia

[editar |editar a fonte]

Emigrantes desde oSueste de Asia chegaron ás illas de Samoa hai máis de 3000 anos atrás e desde alí colonizaron o resto desdePolinesia cara ao leste. O contacto cos europeos chegaron a principios de 1700, pero non se intensificou ata a chegada de misioneiros e comerciantesingleses, en 1830. Coa chegada do século XX, as illas foron divididas en dúas seccións: as illas do leste chegaron a ser territorio dosEstados Unidos en1904 e hoxe en día son coñecidas comoSamoa Americana; as illas do oeste convertéronse en territorioalemán chegando a coñecerse como Samoa Alemá, despois Samoa Occidental pasou do control alemán aoneozelandés en1914. Samoa converteuse na primeira illa do océano Pacífico en obter a súa independencia.

Enxullo de1997, a constitución foi reformada para cambiar o nome do país de Samoa Occidental a Samoa. A nación foi coñecida simplemente como Samoa naONU desde o seu ingreso á organización, en1976. O veciño territorio estadounidense de Samoa Americana protestou aquel cambio, sentindo que o cambio diminuía a súa propia identidade como país. Os habitantes de Samoa Americana aínda usan os termos Samoa Occidental e samoanos occidentais.

Goberno e política

[editar |editar a fonte]

Samoa forma unha monarquía constitucional independente. A constitución de 1960, que tomou formalmente efecto logo da independencia do país, baséase na democracia parlamentaria doReino Unido, modificada para ter en conta os hábitos de Samoa. Os dous grandes xefes samoanos desde a independencia veñen designando conxuntamente desde o cargo de xefe de Estado. O último xefe de Estado,Malietoa Tanumafili II, que faleceu o 12 de maio de 2007 á idade de 94 anos, ocupou este cargo desde a morte do segundo gran xefe en1963. O seu posible sucesor será designado pola lexislatura por un mandato de 5 anos.

Organización político-administrativa

[editar |editar a fonte]

A Constitución actual entrou en vigor ao tempo da independencia o1 de xaneiro de1962. fora elaborada por unhaConvención Constitucional en outubro de 1960 e aprobada en maio de 1961 enreferendo.

A carta magna establece un modelo singular deRepública constitucional (2007) no que oXefe do Estado é elixido poloParlamento por un período de cinco anos, fóra de quen eran Xefe do Estado ao tempo da independencia que foron declarados Xefes de Estado vitalicios, en virtude dun acordo entre osmatai samoanos. O Parlamento denomínase "Fono" e fórmano 49 deputados elixidos porsufraxio universal por cinco anos. Odereito a ser candidato e elixido para 47 dos 49 obrígalles a ser xefes de clan (matai) e os outros 2 deben ser non samoanos. Opoder executivo fórmao unprimeiro ministro elixido polo Fono. Os ministros deben ser tamén membros da asemblea lexislativa.

Distritos políticos

[editar |editar a fonte]

Samoa está composto por onceitūmālō(distritos políticos). Estes son os once distritos tradicionais que se estableceron antes da chegada europea. Cada distrito ten a súa propia base constitucional (faavae) sobre a base da tradicional orde de precedencia de títulos atópanse en cada distrito faalupega (tradicionais saúdos).

Political Districts of Samoa
DistritoCapitalSuperficie
(km2)
Poboación
(Censo 2016)[5]
Upolu (incluídas as illas menores)
1TuamasagaAfega47995,907
2A'anaLeulumoega19323,265
3Aiga-i-le-Tai1)Mulifanua275,029
4Atua2)Lufilufi41322,769
5Va'a-o-FonotiSamamea381,621
Savaii
6Fa'asaleleagaSafotulafai26613,566
7Gaga'emauga3)Saleaula2237,840
8Gaga'ifomaugaAopo3654,878
9VaisiganoAsau1786,543
10Satupa'iteaSatupa'itea1275,261
11PalauliVailoa5239,300
 SamoaApia2,831195,979
1)inclúe as illasManono,Apolima eNu'ulopa
2)inclúe asIllas Aleipata e a illaNu'usafe'e
3)ExclavesSalamumu eLe'auva'a enUpolu

Exclaves de distritos políticos

[editar |editar a fonte]

Teña en conta que varios distritos inclúen múltiplesexclavess:

Xeografía

[editar |editar a fonte]

Samoa atópase ao leste daliña internacional de cambio de data e ao sur doecuador, aproximadamente a metade de camiño entreHawai eNova Zelandia, naPolinesia. As illas son de orixe volcánica, e ocupan unha área de 2.934 km². O 96 % do territorio compóñeno as dúas grandes illas deUpolu eSavai'i, e o resto distribúese entre oito pequenos illotes:Manono,Apolima, Nuutele, Nuulua, Namua,Fanuatapu, Nuusafee e Nuulopa. En Upolu habitan case as tres cuartas partes da poboación do país; o seu capital éApia.

O clima de Samoa é tropical, cunha temperatura media anual de 26,5 °C, e unha estación chuviosa de novembro a abril. O cume máis alto sitúase en Savai'i, e denomínaseSilisili con 1.858 metros.

Economía

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Economía de Samoa.

Demografía

[editar |editar a fonte]

Apia, cunha poboación de 38.800 habitantes (est. 2001), é a capital e o centro comercial de Samoa. O 50 % da poboación de Samoa habita ou traballa no exterior. A maior parte faio enNova Zelandia,Australia ou naSamoa Americana, primeiro etapa antes de emigrar cara aosEstados Unidos.

Mapa de Samoa

Cultura

[editar |editar a fonte]
Festas en 2005
DataNome en galegoNome localNotas
1 de xaneiroAno NovoNew Year's DayTodos os anos
2 de xaneiroDía Seguindo ao Ano NovoDay Following New Year's DayTodos os anos
4 de xaneiroAniversario do Xefe do EstadoHead of State's BirthdayTodos os anos
17 de xaneiroDía de Martin Luther KingMartin Luther King's Day-
28 de marzoLuns dePascuaEaster Monday-
17 de abrilDía da BandeiraTerritorial Flag Day-
25 de abrilDía de AnzacAnzac DayDía en cal hónrase aos veteranos de guerra
1 de maioFesta do PoboDay of the PeopleTodos os anos
14 de maioDía das Nais de SamoaMothers of Samoa Day-
1 de xuño1er Día da IndependenciaIndependence DayFesta Nacional
2 de maio2º Día da IndependenciaIndependence DayFesta Nacional
6 de agostoDía do TraballoLabor Day-
15 de outubroLotu-a-TamaitiChildren's SundayTodos os anos
2 de novembroDía das ÁrboresDay of TreesTodos os anos
25 de decembroNadalChristmas DayTodos os anos

Notas

[editar |editar a fonte]
  1. samoano:Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa;samoano:Sāmoa,AFI: [ˈsaːmʊa]
Referencias
  1. Definicións noDicionario da Real Academia Galega e noPortal das Palabras parasamoano.
  2. "List of Member States: S".United Nations. Arquivado dendeo orixinal o 24 de outubro de 2007. Consultado o 27 de novembro de 2007. 
  3. "The Navigator Islands".The Argus. 2 de xaneiro de 1882. Arquivado dendeo orixinal o 12 de xaneiro de 2022. Consultado o 1 de maio de 2017. 
  4. "Samoa".Polynesian Culture Center. Arquivado dendeo orixinal o 24 de xullo de 2011. 
  5. Census 2016 Preliminary Count ReportArquivado 23 de xullo de 2017 enWayback Machine., Samoa Bureau of Statistics.

Véxase tamén

[editar |editar a fonte]
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  SamoaModificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas

[editar |editar a fonte]

Goberno

Información xeral

Estado soberanos
Enteiros
En parte
Dependencias e
outros territorios
Australia
Estados Unidos
Francia
Nova Zelandia
Reino Unido
Control de autoridades
Identificadores
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Samoa&oldid=6978607»
Categoría:
Categorías agochadas:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp