Rosmarinus semella derivar das palabraslatinas "Ros" (=Resío) e "Marinus", por ser unha especie que adoita estar nas zonas costeiras; ou ben dos vocábulosgregos "Rhops" (=Mato) e "Myrinos" (=recendente).
A palabraofficinal refírese ó seu uso como planta medicinal, do latínofficina (depósito ou obradoiro).
O romeu críase en todo tipo desolos, preferibelmente naqueles áridos, secos e algo areoso e permeábeis, adaptándose moi ben ós solos pobres.
A planta medra en zonaslitorais e demontaña baixa (ladeiras), dende a costa ata os 1500 metros de altitude. A máis altura, dá un menor rendemento na produción deaceite esencial. Forma parte das matogueiras que se desenvolven nas zonas secas e soleadas deaciñeiras: zonas degradadas poladeforestación ou a queima e nas ladeiras pedregosas e erosionadas. Florece dúas veces ao ano, unha na primavera e outra no outono.
O romeu é un mato leñoso de follas perennes e moi ramificado, pode chegar a acadar os 2 metros de altura. Atopámolo de corverde todo o ano, con talos novos borrosos (aínda que a borra se perde ao medrar) e talos anellos de cor vermella e cunha codia fendida.
As follas do romeu son pequenas e moi abondosas, presentan forma lineal. Son opostas, sensíbeis, enteiras, e cuns bordeis cara a abaixo e cunha cor verde escura, mentres que polo seu reverso teñen unha cor abrancazada e están cubertas de pelo. Na zona de unión da folla co talo nacen os ramalletes floríferos.
As flores son duns 5 mm de longo. A súa corola é bilabiada e posúe unha soa peza. A súa cor éazul,violeta pálido,rosa oubranco, co cáliz verde ou algovermello, tamén bilabiado e con forma de campá. As súas flores axilares, moi aromáticas e melíferas, atópanse en riba das pólas, estas posúen dous estames encorvados que están soldados á corola e teñen un pequeno dente.
Existe outro romeu moito máis escaso no sur e no sueste da península, e na zona subcosteira das provincias deAlmería eGranada, oRosmarinus eriocalix que vive tamén no norte deÁfrica, diferénciase doadamente polas súas inflorescencias densamente cubertas de longos cabelos glandulares e as súas curtas follas; este ten dúas variedades, unha con follas verdes e outra con follas pelos (Rosmarinus tomentosus), a cal se considerasubespecie da anterior.
Permite a súa reprodución por gallos, isto é, a partir dun anaco de talo, folla (reprodución asexual) (en xullo ou agosto) ou pola súa sementeira a comezos da primavera (reprodución sexual).
A planta do romeu pode chegar a acadar unha altura de ata 2 metros, polo que é necesario podalo con frecuencia. A planta permite o seu cultivo tanto no interior como no exterior. Non sofre nin enfermidades oupragas.
O seu rego debe ser reducido en período de crecemento. Debe estar en sitios soleados máis protexido dovento. Aguanta temperaturas inferiores ós -10 °C.
Do romeu empréganse sobre todo as súas follas, e en ocasións, as flores. O romeu é unha planta rica en principios activos.
Co aceite esencial que se extrae directamente das súas follas, prepárase alcol de romeu, o cal se emprega para previr as úlceras. Tamén se emprega para tratar dores reumáticas e lumbalxias. Emprégase en friccións como estimulante do coiro capilar (alopecia).
A infusión das follas de romeu calma atose e é boa para o fígado e para atallar os espasmos intestinais. Debe tomarse antes ou despois das comidas. O fume do romeu serve como tratamento para aasma. O alcanfor de romeu ten efecto hipertensor (sobe atensión) e tonifica a circulación sanguínea.
Polas súas propiedades antisépticas, pódese aplicar por decocción sobre chagas e feridas como cicatrizante.
O aceite esencial pode causar cefalea, espasmos musculares egastroenterite. A doses altas, o aceite pode dar lugar a convulsións, irritación renal e causar o aborto en caso de embarazo. Non debe aplicarse aceite esencia sobre feridas ou mucosas.
O romeu tiña múltiples usos medicinais na Galiza rural. Empregábase moito para a reuma, a artrite, trastornos do sistema circulatorio, depresión, dores de gorxa etc.
Ademais atribuíanselle propiedades máxicas, por iso é unha dassete herbas máxicas de San Xoán. O romeu é a herba que protexe e purifica os fogares galegos por excelencia, pois elimina os malos espíritos a noite de San Xoán[3].
↑E. Losada, J. Castro e E. Niño, (1992): Nomenclatura vernácula da flora vascular galega, Xunta de Galicia. X. L. Franco Grande (1972): Diccionario galego-castelán, 2ª ed., Galaxia, Vigo. Eladio Rodríguez González (1958-1961): Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo.