Unperiódico[1] é unha publicación cuxa principal función consiste en presentarnoticias. Ten unha aparición periódica, que pode serdiaria -denominadoxornal[2] oudiario,[3] e que é o periódico por antonomasia-, ousemanal —denominadosemanario[4]— e mesmo quincenal ou mensual. Amais de proporcionarinformación, as publicacións periódicas adoitan defender diferentes posturas públicas, xa sexa con editoriais, artigos de opinión ou mesmo a través dun perfil ideolóxico determinado. Os seus ingresos económicos xeralmente baséanse na inserción depublicidade.
Edítase, distribúese e véndese cada día nosquioscos e nos lugares acreditados. Destínanse ó público en xeral, polo cal o seu estilo é claro e conciso, e o seu contido moi variado, pero sempre dividido en seccións xerais, información e opinión, divididas á súa vez en subseccións: información nacional, internacional, local, sociedade, cultura, ciencia, saúde, economía, deportes, axenda, anuncios etcétera. No caso da información: editorial, artigos de fondo, cartas ó director, columnas, críticas (taurina, cinematográfica, televisiva, deportiva, teatral, musical), crónicas, humor gráfico, etcétera. Por exemplo, xornais comaThe New York Times.
Algúns periódicos adquiriron sona pola súa aceptación dalgunha sección en particular, xa sexa que a sección é destacada en comparación con outros xornais, ou porque teña algo peculiar distintivo.
Un periódico, aínda que imparcial, pode ter unha edición con tendencia cara a certa ideoloxía, ou unha tendencia a apoiar particulares causas, pero tamén pode estar máis enfocado ás finanzas, por exemplo.
O xornal foi crucial na difusión do crecemento da conciencia social e laboral, foi un instrumento que puido intervir en favor dos máis oprimidos.
Adóitase usar a palabra "prensa" para diferenciar estas publicacións doutros medios de comunicación como son aradio ou atelevisión. A orixe desta palabra está na utilización dunha prensa deimprenta sobre a cal eran imprimidas as follas de papel.
Atinta empregada na impresión de periódicos variou durante os anos; desde a clásica tintura negra e manchante, a unha tinta morada, nalgúns casos, ou mesmo de cor café, aínda que o desenvolvemento máis recente da tinta enfocouse a que non manche e que sexa biodegradable.
NaRoma antiga producíanseActa Diurna ou boletíns con anuncios do goberno. Estaban talladas en metal ou pedra e colocábanse en lugares públicos. NaChina, as primeiras follas informativas producidas polo goberno, chamadasDibao, circularon entre os funcionarios xudiciais durante finais dadinastía Han (séculos II e III). Entre 713 e 734, oKaiyuan Za Bao ("Boletín da Corte") dadinastía Tang chinesa publicaba novas do goberno; escribíase a man sobre seda e líano funcionarios do goberno. En 1582 apareceu a primeira referencia a follas de información publicadas en privado enPequín, durante os últimos anos dadinastía Ming.[5]
Ma Europa moderna, o aumento da interacción transfronteiriza creou unha crecente necesidade de información que foi atendida por concisas follas de noticias escritas a man. En 1556, o goberno deVenecia publicou por primeira vez anotizie scritta mensual, que custaba unha gazzette, unha pequena moeda.[6] Estesavvisi eran boletíns escritos a man e utilizábanse para transmitir noticias políticas, militares e económicas de xeito rápido e eficiente ás cidades italianas (1500-1700), compartindo algunhas características dos xornais aínda que normalmente non se consideran auténticos xornais.[7] Non obstante, ningunha destas publicacións cumpría plenamente os criterios clásicos para os xornais, xa que normalmente non estaban destinadas ao público en xeral e restrinxíanse a un certo rango de temas.
Orixinariamente entendíase por "diario" un rexistro dos sucesos máis importantes na vida dunha persoa (diario persoal) ou un rexistro de incidentes ou novidades (diario de a bordo oucaderno de bitácora"). Un dos exemplos máis antigos e representativos é oJournal d'un bourgeois de Paris (Diario dun burgués de París),[8] creado por un parisiense entre 1405 e 1431 e logo continuado por outro ata 1449. Os primeiros periódicos de actualidades escritos tamén se presentaron en forma cronolóxica, aínda que axiña se evolucionou cara a unha forma máis sintética e práctica, clasificando os sucesos por temas e rúbricas.
Desta forma de presentación e ordenamento xurdiu o concepto de periódico na súa acepción máis moderna, como soporte en papel que contén informacións e datos correspondentes a un certo período, substituíndo así o vocábulogaceta nunha parte dos usos.[9][10]
A partir do século XVII oxornalismo comezou a madurar, co desenvolvemento de varias especialidades: político, informativo, cultural e mundano. O primeiro periódicoimpreso coñecido chamouseStrassburger Relation e apareceu enEstrasburgo contra 1605. O periódico suecoPost- och Inrikes Tidningar ouPOIT ("Boletín de informaciones nacionales") foi fundado en 1645 pola raíñaCristina de Suecia e no ano 2006 era o máis lonxevo do mundo, aínda que a versión en papel desapareceu en xaneiro de 2007 e pasou a ter so formato naweb.[11]
Ao longo do século XVIII xurdiu o xornalismo diario. O primeiro deste tipo foi oDaily Courant (1702-1735), que introduciu apublicidade nas súas edicións, e o segundo foi oDiario Noticioso[12] (Madrid, 1758). Con todo, a periodicidade diaria non se asentou ata comezos do século XIX.
O xeito de presentación da información cunha orientación sistemática e temática dos periódicos foi emulada por outrosmedios de comunicación como aradio e atelevisión.
A maioría dos periódicos modernos publícanse nun destes tamaños:
Formato grande oubroadsheet: 575×410 mm, xeralmente asociado con periódicos máis intelectuais, aínda que hai unha tendencia a cambialo a tamñaos máis compactos.
Segundo oLibro Guinness dos récords, a circulación diaria do periódico soviéticoTrud excedía en 1990 os 21 500 000 exemplares, mentres que o semanario tamén soviéticoArgumenty i Fakty chegaba aos 33 500 000 en 1991. Segundo datos daOrgación das Nacións Unidas de 1995 Xapón ten tres periódicos diarios (Yomiuri Shimbun,Asahi Shimbun eMainichi Shimbun) cunha circulación superior aos 5,5 millóns de exemplares. O alemánBild chega aos 3,8 millóns. No Reino Unido o máis vendido éThe Sun con 3,24 millóns de copias e nos Estados Unidos oThe Wall Street Journal con aproximadamente 2,02 millóns.[13]
Mentres que o número de lectores de pago está estancado ou diminúe nos países desenvolvidos, está a aumentar en países en vías de desenvolvemento (Brasil, India, Indonesia, China e Suráfrica), que en 2008 superaron en número de lectores os primeiros.[14]
↑Infelise, Mario. "Roman Avvisi: Information and Politics in the Seventeenth Century."Court and Politics in Papal Rome, 1492–1700. Cambridge:Cambridge University Press, 2002. 212,214,216–217
