 | Este artigoprecisa de máisfontes ou referencias que aparezan nunhapublicación acreditada que poidan verificar o seu contido, como libros ou outras publicacións especializadas no tema. Por favor, axudemellorando este artigo.(Desde xaneiro de 2019.) |
Erriberri (eu) | |||||
  | |||||
| |||||
| Localización | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
| Estado | España | ||||
| Comunidade foral | Navarra | ||||
| Capital de | |||||
| Poboación | |||||
| Poboación | 4.069(2025) (48,91hab./km²) | ||||
| Xeografía | |||||
| Parte de | |||||
| Superficie | 83,2 km² | ||||
| Altitude | 388 m | ||||
| Comparte fronteira con | |||||
| Organización política | |||||
| • Alcalde | Francisco Javier Legaz Egea(en) | ||||
| Identificador descritivo | |||||
| Código postal | 31390 | ||||
| Fuso horario | |||||
| Código INE | 31191 | ||||
| Sitio web | olite.es | ||||
Olite (enéuscaro:Erriberri; oficialmente na súa forma bilingüe:Olite/Erriberri) é unconcelloespañol daComunidade Foral de Navarra. É a cabeza domeiriñado do mesmo nome, pertencente aopartido xudicial de Tafalla. Cunha poboación de 3.607 habitantes en2008 (INE).
Olite atópase na zona media deNavarra, a beiras do ríoZidacos. A 42 km ao sur dePamplona e 50 km ao norte deTudela. Cunha altitude de 388 metros sobre o nivel do mar.
Polos restos arqueolóxicos coñécese que en época imperial romana (s. I d.C.), un forte cinto amurallado defendía un pequeno altozano no que máis tarde se fundaría a vila medieval. Ademais ao redor do núcleo urbano actual atopáronse restos de vilas romanas.
Santo Isidoro de Sevilla na súaHistoria de regibus gothorum ofrécenos a primeira referencia escrita sobre Olite: segundo o citado bispo de Sevilla, o rei godoSuintila fundou a cidade deOligicus no 621 e volveuna a fortificar para facer fronte aos vascones. Por un privilexio dado en Estella no ano 1147,García IV Ramírez "O Restaurador", rei de Navarra, outorgou a Olite o seu primeiro foro, o Foro dos francos de Estella, dándolles pola mesma ocasión terras de cultivo. A promulgación do Foro produciu unha rápida expansión de Olite. Como instrumento xurídico, proporcionou á poboación un exercicio social propio (o termo municipal), xurisdición privativa e notables vantaxes fiscais, así como elementos e cadros propios de goberno da vila. O 17 de marzo de 1266, en Saint Denis, Teobaldo II concede a Olite quince días de feira anual, como as teñen os burgueses de Estella", empezando o 1 de maio. Desde ese mesmo ano celebráronse Cortes en Olite. En xaneiro de 1302, Felipe e Juana, reis de Navarra, atendendo as peticións de Olite, varían a data da feira anual, sinalando o seu comezo o 2 de novembro.
Tras séculos escuros, a vila de Olite comezou unha etapa de esplendor durante a Baixa Idade Media, ao ser elixida como unha das sedes favoritas dos reis de Navarra. A partir do s. XV o reiCarlos III "O Nobre" e a súa esposaLionor de Trastámara comezaron a construción do espléndido Palacio Real de Navarra en Olite, reflexo do brillo de toda unha época.
É capital ou cabeza do meiriñado do seu nome, creada por Carlos III O Nobre en 1407.Filipe IV concédelle o título de cidade en 1630. Desde os seus brillantes momentos no s. XV e ata o s. XIX, Olite experimenta unha eclipse política e un forte descenso demográfico. A comezos do s. XIX son de destacar os graves problemas dos comunais e o interesante fenómeno do cooperativismo agrario (en Olite fundouse a primeira cooperativa de Navarra e terceira de España).
A estrada nacional N-121, que hoxe en día pasa por fóra do núcleo urbano cunha variante, comunica Olite conPamplona, o norte deNavarra eDonostia cara ao norte e conTudela, sur deNavarra,Madrid eZaragoza na outra dirección. Este percorrido tamén se pode efectuar pola paralela Autoestrada de Navarra (AP-15) da cal existe un enlace na N-121 próximo á localidade. Tamén existen outras estradas locais que comunican a Olite conPeralta,San Martín de Unx eBeire.
A compañía de autobuses Conda, na súa liñaPamplona-Zaragoza, efectúa parada en Olite. Esta mesma compañía tamén ten unha liña entre Pamplona eLodosa con parada na localidade.
Tamén pasa por Olite a liña de ferrocarril que une as localidades deCastejón eAltsasu. Aestación de Olite ten servizos deMedia Distancia operados porRenfe Operadora que unen a localidade conZaragoza,Pamplona,Vitoria ouTudela, entre outras.
É a igrexa máis antiga de Olite. Foi iniciada en estilo románico e ampliada con posterioridade en época barroca. Destacan a portada e o claustro románicos, e unha orixinal torre gótica (de 54m de altura), coroada por unha airosa frecha (s. XIV), chamada tamén Alta Torre.
Igrexa gótica (s. XV) na que destacan a súa portada e o seu retablo renacentista dePedro de Aponte.
A partir dunha construción romana, construír un primeiro castelo defensivo en época do reiSancho VII, o Forte (ss. XII-XIII). Sendo mellorado polos seus sucesoresTeobaldo I eTeobaldo II. Actualmente nel sitúase un Parador Nacional.
FoiCarlos III "O Nobre", quen no s. XIII comezou a ampliación do anterior dando lugar ao Palacio dos Reis de Navarra. Aínda que case todos chámano "castelo", o correcto é referirse a el como "palacio", xa que se trata dunha construción con carácter cortesán, onde os aspectos residenciais prevaleceron sobre os militares (defensa).
Un dos seus principais encantos é a aparente desorde do seu deseño. Isto débese a que a súa construción nunca se afrontou como un proxecto "de conxunto", debéndose o resultado final ás continuas obras de ampliación e reformas que se sucederon durante séculos, aínda que a maior parte das obras realizáronse entre finais do s. XIV e principios do s. XV. O entón rei de Navarra,Carlos III "O Nobre", decidiu converter o palacio existente en sede real permanente e dotala de todo o ornamento propio destas.
O conxunto formado polas súas estancias, xardíns e fosos, rodeados polas altas murallas e rematados polas numerosas torres, confírenlle unha espectacular e máxica silueta. Na súa época, chegou a ser considerado como un dos máis belos de Europa. Nel poderemos diferenciar claramente dous recintos: o Palacio Vello, convertido en Parador Nacional de Turismo, e o Palacio Novo. Tras a invasión de Navarra a principios do s. XVI por parte de Castela, o estado de abandono no que quedou inmerso o palacio fixo que este fose deteriorándose progresivamente. Este proceso culminou co incendio ordenado polo guerrilleiroEspoz e Mina durante aGuerra da Independencia Española (1813), ante o temor de que nel se fortificasen as tropas francesas deNapoleón.
O estado actual do edificio é froito dunha restauración, aínda sen concluír, iniciada a principios do s. XX, e baseada no proxecto co que os arquitectos José e Javier Yárnoz gañaron o concurso convocado para ese fin. A intención deste complexo labor é a de recuperar a estrutura orixinal do palacio. Así, poderemos distinguir entre o que se corresponde co edificio orixinal, e o que se debe á súa restauración. Con todo, a riquísima decoración interior que revestía os seus muros perdeuse para sempre, do mesmo xeito que os xardíns exteriores que o rodeaban.
Olite conserva tramos do recinto amurallado da época romana, encostados a vivendas. Construír para demarcar o termo municipal e vixiar toda a zona. Defendéndose así de posibles ataques inimigos.
 | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Olite |
