Na literatura científica, e en xeral nos usos cultos, emprégase na actualidade a denominaciónoccitano, e con menos frecuencialenga d'òc. Esas formas apareceron no cabo doséculo XIII derivadas doadverbio afirmativoòc (si), seguindo os usos empregados naIdade Media para distinguila dalingua del sì ouitaliano e dalangue d'oïl oufrancés.
A formaprovenzal designou en diversas épocas, como nos séculosXIII eXIX e en boa parte doXX, todo o dominio lingüístico. Dende osanos 1960 pasou a designar tan só o dialecto occitano que se fala naProvenza.
Historicamente tamén se empregaron outros sinónimos de occitano, comolemosino no século XIII (que mesmo designou tamén ocatalán nos séculos XVIII e XIX pola súa filiación co occitano medieval, e que hoxe designa o dialecto occitano da rexiónLimoges), egascón nos séculos XVI, XVII e XVIII[3] que na actualidade designa o dialecto occitano deGascuña eBearn.
Os primeiros documentos en Occitano datan do século X. O primeiro de todos é unrefrán vencellado a un poema latino doséculo X. Mais non foi ata o século XI cando se escriben os primeiros textos literarios, acadando unha grande época de esplendor. Así, xente na nobreza coma o rei Pedro I de Aragón ouRicardo Corazón de León escribiron poemas en occitano,[4] eDante, quen coñeceu a lingua, empregouna nalgúns dos seus textos. Tamén figurou en documentos xurídicos.
A anexión á coroa francesa non mudou esta situación, e seguiu a ser a lingua empregada pola maioría da poboación. Porén, diversas leis e edictos comezaron a minguar o prestixio do Occitano. O rei Francisco I, no edicto de Villers-Cotterêts (1539), remarcou a supremacía do francés sobre o occitano, e cualificou despectivamente de "patois" o occitano e outros idiomas locais. Neste documento prohibiuse empregar o Occitano coma lingua administrativa e xurídica.[4]Coa creación da imprenta real en 1543 multiplicáronse os escritos en francés, e o primeiro dicionario francés da Academia Francesa, aparecido en 1694, cualificaba os idiomas locais de maneira despectiva.[4]
Porén, foi aRevolución francesa a que definiu o francés coma idioma de liberdade e unidade en toda Francia. Así, en 1802 prohibiuse a ensinanza do occitano nas escolas, e agravouse esta prohibición nos anos seguintes.[4]A mediados do século XIX fundouse o movementoFélibrige, que procuraba a renovación literaria.Aprimeira guerra mundial representou un novo declive no emprego do occitano. Por un lado moitos soldadosoccitanos morreron na contenda e diversos fluxos migratorios internos e externos provocaron o abandono progresivo da lingua.[4]En1945 creouse oInstitut d'Estudis Occitans, que procuraba a reconquista da cultura occitana. Porén, a chegada da televisión, predominantemente francófona, acelerou o proceso de abandono. A finais do século XX viviuse unha progresiva toma de conciencia na utilización do occitano, e impulsouse a creación literaria, musical e teatral. Ademais, fundáronse ascalandretes, escolas bilingües existentes en todas as grandes vilas.[4]
A literatura occitana foi a máis rica (só por diante dogalego) na Europa da época medieval. Dos séculosXII aoXIV foi lingua literaria, especialmente no xénero lírico, enFrancia,Italia e norte daPenínsula Ibérica, e a lingua dos trobadores medievais desa área. Pódese considerar que na etapa medieval as diversas variantes de occitano, ocatalán e mailoaragonés constituían unha soa lingua que comezou a se dividir nos séculosXIII-XIV.
Durante oséculo XIX fixéronse importantes esforzos por revitalizala como lingua poética e literaria polo grupoFélibrige, que encabezaronFrédéric Mistral,Fèlix Castan ouJoseph Roumanille. Con todo, non acadaron repercusión suficiente e hoxe emprégase en menos ocasións cófrancés como forma literaria.
Mapa cronolóxico que amosa a evolución territorial das linguas do Suroeste deEuropa entre as que aparece ooccitano
En1992 as cifras achegadas eran de 750.000 falantes activos naProvenza e entre 1 e 1,5 millóns que entendían a lingua. Un ano antes, unha sondaxe realizada entre 939 persoas entrevistadas en catro departamentos deLanguedoc (Aude,Hérault,Lozère eGard, cun total de 1.751.178 habitantes) amosaba un 48% de cidadáns que entendía a lingua e un 28% que a falaba, mais tan só o 9% o facía a diario.
Aínda que no século XX seguía a ser unha lingua de uso diario para a maioría da poboación rural do sur deFrancia, agora é falada por unhas 100.000 persoas en Francia segundo estimacións de2012.[5]
↑Boyer Henri, & Gardy Philippe (2001) (dir.)Dix siècles d’usages et d’images de l’occitan: des troubadours à l’Internet, coll. Sociolinguistique, París: L’Harmattan
.svg%3flang%3dgl)
