En función da súaevolución psicoafectiva,psicomotriz e cognitiva, aos recentemente nados e durante a primeiraetapa da súavida, denomínaselles comunmentemeniños oubebés para distinguilos dos que alcanzaron unha certaautonomía.[4]
A vida dos nenos segue certos patróns propios da madurez psico-biolóxica, pero tamén se ve afectada polos modelos culturais predominantes. Este fenómeno deu pé a unha considerable produción antropolóxica, historiográfica e sociolóxica que dá conta das variacións que se observan nas diferentes culturas e nas diferentes épocas.Margareth Mead foi unha das primeiras autoras en cuestionar a validez de teorías universais sobre as características da transición entre a nenez e a adultez. Unha maior influencia exerceu o historiador francésPhilippe Ariès.[5]
Un dos temas máis polémicos que rodeou esta produción académica é a reconstrución da forma en que a sociedade se relacionou cos nenos e os valores predominantes en cada época. Para Ariès, por exemplo, a infancia sería un "invento da modernidade"; segundo esta idea, a época premoderna non tería unha concepción da infancia, é dicir, un conxunto de espazos diferenciados, expectativas sociais cara aos nenos e un status específico que lles outorgase unha distinción fronte aos adultos. Esta idea fora esbozada porNorbert Elias no seu estudo sobre o "proceso civilizador". O crecente control sobre a educación dos nenos sería o primeiro paso na construción do concepto de infancia.
Outras interpretacións sobre a historia da infancia proveñen dapsicohistoria, a que tentou explicar fenómenos como oinfanticidio ao longo da historia.
Unha demostración das transformacións que experimentou a experiencia dos nenos ao longo da historia e das culturas queda en evidencia se se comparan os cambios na estrutura dafamilia, as formas de crianza (como o uso deama de cría), a práctica no uso dexoguetes, aliteratura infantil, o desenvolvemento de políticas públicas e da doutrina dosdereitos do neno. O século XX é o que mostrou maiores cambios neste aspecto, o que foi anticipado porEllen Key ao anunciar en 1900 que esta centuria constituiríase en "o século dos nenos".
Odesenvolvemento da nenez é o estudo dos procesos e os mecanismos que acompañan o desenvolvemento físico e mental dun infante mentres acada a madureza. Apediatría é a rama damedicina referente ao coidado de nenos da infancia á adolescencia, e ás veces mesmo de adultos novos (idades 0-21 anos).[6]
Estas escalas de idades son aproximadas e pódense diferenciar de cultura a cultura. A lista seguinte reflicte o concepto do desenvolvemento do neno no século XXI.
No campo da psicoloxía tamén é posible verificar cambios notables na concepción que os autores tiveron sobre a infancia e as súas características. Demóstrano os distintos enfoques presentes napsicoloxía evolutiva. Durante algún tempo existiu o intento de integrar todos os coñecementos sobre o neno nunha disciplina especial, apaidoloxía, que dese conta dos aspectos psicolóxicos, biolóxicos e sociais.
AConvención sobre os Dereitos do Neno, en vigor desde o2 de setembro de1990, sinala que se entende por neno todo ser humano menor de dezaoito anos deidade, salvo que, en virtude dalei que lle sexa aplicable, alcance antes amaioría de idade"[7]. As idades consideradas flutúan segundo o contexto, aínda que o termo neno adoita empregarse para designar aos menores de 14 anos, chamándose novos ou adolescentes aos que superaron devanditas idades.[8]
O "Día Universal do Neno" celébrase todos os anos o20 de novembro.
Desde o século XIX xurdiron varias organizacións, a nivel internacional e nacional, que promoven a protección do neno. A maioría delas xurdiron a fins desa centuria e comezos da seguinte, comoSave the Children. No século XX as políticas públicas víronse fortemente influídas pola acción daOIT, sobre todo en relación co traballo ouexplotación infantil, e logo polaUNICEF, ao redor da alimentación e a escolarización.[9]
Diversas manifestacións estéticas, no cine, a pintura e a literatura, dan conta das concepcións que xurdiron cara á infancia.
En xeral a sociedade construíu desde o século XIX unha visión idealizada da infancia (herdanza do romanticismo e aÉpoca vitoriana), tendencia que se reflicte por exemplo enCharles Dickens. No último tempo xurdiron manifestacións máis complexas sobre a "natureza humana", como se evidencia enO señor das moscas (1954), deWilliam Golding, e enThe Cement Garden (1978), de Ian McEwen.[9]
En décadas recentes, nos Estados Unidos e en Europa xurdiu unha disciplina específica que estuda a relación entre o neno e a sociedade, denominadasocioloxía da infancia. A antropoloxía ten unha tradición máis larga respecto diso, que se remonta aos clásicos (Maine, Frazer, Boas), quen estudaron as estratificacións de acordo ás idades así como os ritos de pasaxe (Van Gennep) e a transición da infancia á adultez (Mead). Con todo, a infancia como tema central se introduciu máis tardiamente. A economía, por outra banda, estudou o peso que teñen os nenos na sociedade de consumo.[9]
