Monarquía[1] (dogrego:monos 'un' earcheien 'gobernante') é a forma degoberno onde o Xefe de Estado (que pode ter o título derei,káiser,tsar,xeque... conforme o país) non é froito de eleccións periódicas da poboación para un exercicio por período limitado (como narepública), mais exérceo
por tempo indeterminado (ata o seu falecemento ou ata que renuncie)
recibe a Xefatura do seu antecesor e transmítea ó seu sucesor por herdanza ou lazo de parentesco. Caso particular é a elección dun novo pontífice, se consideramos o goberno doVaticano unha monarquía.
A Xefatura de Estado non se confunde coa Xefatura de Goberno: esta última significa principalmente o poder de sancionar ou vetarleis, e pode ser exercida por un primeiro ministro, namonarquía constitucional ou polo propio soberano, namonarquía absoluta. Moitas veces a Xefatura de Estado ten apenas unha función cerimonial, ou dun símbolo da soberanía daquel Estado, tal como o seuhimno nacional ou abandeira nacional.
Como exemplo de monarquías absolutas, podemos citar o Antigo Exipto dos faraóns, ou a deFrancia ata1789, onde se afirmaba que o poder dos reis tiña orixe divina.
Un mesmo monarca pode ser xefe de dous ou máis Estados. Por exemplo, o reiCarlos III do Reino Unido tamén é Xefe de Estado doCanadá, dasBahamas, deAustralia e outros. Pero isto non torna estes outros países subordinados ó Reino Unido, pois os primeiros ministros do Canadá, Bahamas ou Australia son escollidos polos parlamentos locais en eleccións locais, sen interferencia do goberno británico.
A monarquía absoluta é unhaforma de goberno na que é omonarca quen exerce opoder sen restriccións en termos políticos, e na maior parte dos casos tamén nos aspectos relixiosos, ou polo menos cun gran compoñente espiritual.
Monarquía constitucional e monarquía parlamentaria
Historicamente, as limitacións ao poder dos monarcas xurdiron en Europa a partir da crise doAntigo Réxime, que nalgúns casos conduciu á supresión da monarquía e á constitución de repúblicas, como en Francia durante aRevolución francesa entre 1791 e 1804 ou en Inglaterra durante aRevolución Inglesa entre 1649 e 1660, mentres que noutros (como namonarquía polaco-lituana entre 1569 e 1795) o rei aceptou ceder parte do seu poder e compartilo con representantes elixidos.[2][3][4]
Na monarquía parlamentaria, ogoberno é responsable ante oParlamento, que é o depositario da soberanía nacional.
Ao longo da historia existiron sistemas de goberno a medio camiño entre a monarquía absoluta e a constitucional, onde o monarca se ve obrigado a ceder parte do seu poder a un goberno en ocasións democrático, pero continúa a manter unha importante influencia política. A evolución foi moi diferente segundo os países, e depende dodereito comparado.
A monarquía electiva é unha forma de goberno na cal o monarca é elixido por votación a través dalgún mecanismo de natureza variábel. A diferenza da democracia, os electores e os candidatos pertencen a algún corpo restrinxido, polo cargo ocupado, a pertenza a un estamento (nacemento), ou algún tipo de condición persoal ou social. Na actualidade fican moi poucos países con esta forma de goberno; un deles éMalaisia.
↑John Markoff describes the advent of modern codified national constitutions as one of the milestones of democracy, and states that "The first European country to follow the U.S. example was Poland in 1791." John Markoff,Waves of Democracy, 1996,ISBN 0-8039-9019-7, p.121.