Unhamelodía é unha sucesión de sons que é percibida como unha entidade única. Desenvólvese nunhasecuencia lineal, é dicir ao longo do tempo, e ten unha identidade e significado propio dentro dun contorno sonoro particular.
En sentido estrito unha melodía é unha combinación dealturas eritmo, mentres que nun sentido máis figurado o termo en ocasións ampliouse para incluír as secuencias doutros elementos musicais como otimbre. Pódese considerar que a melodía é o primeiro plano respecto doacompañamento de fondo. Pero unha liña melódica ou unhavoz non ten necesariamente que ser unha melodía en primeiro plano.
Ovocábulo provén dobaixo latín «melodia». Este termo latino, á súa vez, proviña dogrego μελῳδία [melōidía] que significaba "cantocoral" e era unha palabra composta de μέλος [melos] que significa "canción,música que acompaña a unha canción" e ἀοιδή [aoidḗ] que á súa vez quere dicir "canto, canción".
A miúdo as melodías consisten nunha ou máis frases oumotivos musicais, e xeralmente repítense ao longo dunhacanción oupeza musical en diversas formas. As melodías tamén poden ser descritas polo seu movemento melódico ou polas alturas ouintervalos entre alturas (predominantemente conxuntos, ou disxuntos ou con outras restricións), a gama tonal, a tensión e a relaxación, a continuidade e a coherencia, a cadencia, e a forma.
A melodía parte dunha base conceptualhorizontal, con eventos sucesivos notempo, e nonvertical como sería nunacorde onde os sons son simultáneos. Con todo, esta sucesión pode conter certos cambios de alturas e duracións, e aínda ser percibida como unha soa entidade. A melodía é unha sucesión de sons que normalmente segue un esquema harmónico.
Dada a cantidade e variedade de elementos e estilos de melodía «moitas das explicacións [de melodía] existentes limítannos a un modelo de estilo específico, sendo por tanto descricións demasiado excluíntes».[1]Paul Narveson afirmou en 1984 que máis de tres cuartas partes das cuestións teóricas acerca da melodía non foron completamente exploradas.[2]
As melodías existentes na meirande parte da música europea escrita antes doséculo XX, e namúsica popular do século XX, caracterízanse por «patróns de frecuencia fixos e facilmente discernibles», repetición de «eventos a miúdo periodicamente, en todos os niveis estruturais» e «patróns de repetición de duracións».[3]
Nas melodías damúsica clásica do século XX «empregouse unha maior variedade de recursos do acostumado en calquera outro período histórico damúsicaoccidental» no tocante ásalturas. Aescala cromática pasou a ser «amplamente empregada», mentres seguía a ser empregada aescala diatónica.[1]Ademais os compositores asignaron un rol estrutural ás «dimensións cualitativas» que en tempos anteriores «reserváranse case exclusivamente para alturas e ritmo». En palabras de Kliewer «os elementos esenciais de calquera melodía son aduración, a altura, otimbre, atextura e aintensidade».[1] Aínda que na práctica a mesma melodía pode ser recoñecible incluso cando é interpretada cunha gran variedade de timbres e dinámicas diferentes.[1]
Os diferentesestilos musicais empregan a melodía de xeitos moi diversos. Por exemplo:
Nojazz os músicos usan o termolead ("principal") ouhead ("cabeza") para referirse á melodía principal, que se emprega como punto de partida para aimprovisación.
Amúsica clásica india baséase en gran medida na melodía e noritmo, e non tanto naharmonía, xa que nesta música non hai variacións de acordes.
Na músicabalinesa degamelán empréganse a miúdo complicadas variacións e alteracións dunha soa melodía que se tocan simultaneamente. Este tipo de textura musical denomínaseheterofonía.
Namúsica clásica europea oscompositores adoitan introducir unha melodía inicial outema, para crear máis tarde variacións. A música clásica a miúdo consta de varias capas melódicas chamadaspolifonía, que se amosa en formas como afuga, un tipo decontrapunto. Con frecuencia as melodías constrúense a partir demotivos ou fragmentos melódicos curtos, como o inicio da Quinta Sinfonía deBeethoven. Pola súa banda,Richard Wagner popularizou o concepto deleitmotiv, que é un motivo ou melodía que se asocia cunha determinada idea, persoa ou lugar.
Na meirande parte damúsica popular e da música clásica pertencente aoperíodo da práctica común, a altura e a duración son elementos de importancia primordial nas melodías. Mais namúsica clásica dos séculos XX eXXI a altura e a duración diminuíron en relevancia mentres que o timbre a gañou, como ocorre por exemplo:
EnOito estudos e unha fantasía deElliott Carter, que contén un movemento cunha soa nota;
Outro exemplo é o terceiromovemento doCuarteto de corda deRuth Crawford Seeger que data de1931, (máis tardeorquestrada comoAndante para orquestra de cordas) no que a melodía crease a partir dun conxunto inalterable de alturas a través de "dinámicas disonantes";
Na pezaAventures deGyörgy Ligeti, na que as repeticiónsfonéticas orixinan a forma lineal.
O concepto de melodía con frecuencia se relaciona con termos como voz ou parte. Unha voz (ou parte) é amúsica ou melodía interpretada por un sóinstrumento ouvoz (ou grupo de instrumentos ou voces idénticas) dentro dunha obra maior. Unhaparticella denota a copia impresa da voz ou parte de cada instrumento, a diferenza dapartitura, que contén a música que han de interpretar todos e cada un dos instrumentos dunhaagrupación musical.
A escritura de partes é a composición das voces tendo en conta aharmonía e ocontrapunto. As partes poden ser "partes externas", cando se trata das voces situadas na parte superior e na inferior; ou ben "partes internas" cando se atopan na franxa media.
Nuncontexto polifónico o termovoz emprégase para designar unha soa liña melódica ou capatextural (ver Figura 1). O termo é xenérico e non pretende dar a entender que a liña debe ser necesariamente de caráctervocal, senón que fai alusión áinstrumentación ou simplemente aorexistro.
Por outra banda, unhaparte na música degaitas das Highlands é unhasentence. Polo xeral, cada unha desaspartes consta de catro frases musicais que duran un ou douscompases. Varias frases combínanse para producir tanto un parágrafo así como unha obra ou melodía completa.
↑1,01,11,21,31,4Kliewer, Vernon: «Melody: Linear Aspects of Twentieth-Century Music» enAspects of Twentieth-Century Music. Prentice Hall, 1975, pp. 270-301.(eninglés)
↑Narveson, Paul:Theory of Melody. University Press of America, 1984.(eninglés)
↑DeLone, Richard: «Timbre and Texture in Twentieth-Century Music» enAspects of Twentieth-Century Century Music. Prentice Hall, 1975, cap. 4, pp. 111-113.(eninglés)
