Este artigo amosaletras manchús. Sen osoporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros.
AdinastíaQing (pronunciado 'ching' /tɕʰíŋ/;chinés:清朝W-GCh'ing Ch'ao,PYQīng Cháo), oficialmenteGran Qing[n. 1] (chinés: 大清;Dà Qīng), ouEstado do Gran Qing (manchú:ᡩᠠᡳᠴᡳᠩᡤᡠᡵᡠᠨDaicing Gurun), tamén chamadoImperio Qing oudinastíamanchú, foi a derradeiradinastía imperial chinesa, gobernando o actual país entre os anos1644 e1912. Foi precedida poladinastía Ming e sucedida polaRepública da China. O imperio multicultural Qing durou case tres séculos e formou a base territorial para o Estado chinés moderno.
A dinastía foi fundada polo clanJurchen deAisin-Gioro no que hoxe é o noroeste da China (tamén coñecida comaManchuria), onde a principios doséculo XVII estableceron un estado multi-étnico con capital enMukden. En 1644, aproveitando a debilidade da dinastía Ming a consecuencia da revolta deLi Zicheng, o xeneral manchúDorgon cruzou conaxuda chinesa aGran Muralla e invadiu China, capturandoPequín en 1645. Dorgon proclamou ao seu sobriñoShunzhi emperador da China, o que deu comezo ao goberno dos Qing sobre toda a China. A pacificación completa da China acadouse arredor de1683 baixo o emperadorKangxi. Establecida orixinalmente coma aderradeira dinastía Jin (chinés simplificado: 后金,chinés tradicional: 後金,pinyin: hòu jīn)Amaga Aisin Gurun en1616, cambiou o seu nome aQing, que significaclaro outraslúcido en1636. En1644Pequín foi saqueada por unha coalción de forzas rebeldes liderada porLi Zicheng, un oficial Ming. O derradeiro emperador MingChongzhen suicidouse cando caeu a cidade, marcando o remate oficial da dinastía. Daquela, osmanchús aliáronse co xeneral MingWu Sangui e tomaron o control de Pequín e derrubaron a curtaDinastía Shun.
A pesar de que os manchús foron conquistadores estranxeiros, adoptaron rapidamente as tradicionais regras e costumes de gobernoconfucianas e terminaron por gobernar na mesma liña das dinastías nativas anteriores. A dinastía consolidou o seu control sobre a China rapidamente, e alcanzou o seu máximo apoxeo durante o reinado doemperadorQianlong (r.1735-1796), tras o cal iniciou un progresivo declive.
Durante o reinado dos primeirosemperadores Qing, China viviu unha etapa de estabilidade interna e de crecemento demográfico, territorial e económico sen precedentes. As conquistas de Qianlong expandiron o imperio Qing por Asia Central, dobrando o tamaño do mesmo. A poboación aumentou duns 130 a uns 400 millóns de habitantes, pero os impostos e os ingresos do goberno, fixados a niveis moi baixos, estancaronse, o que a comezos doséculo XIX conduciu a unha crise fiscal. O crecemento territorial e demográfico, afectado pola falta de recursos fiscais do goberno, sobrecargaron a habilidade do mesmo para controlar eficazmente o vasto territorio da China. Acorrupción fíxoseendémica; sucesivasrebelións puxeron a proba a lexitimidade do goberno, e as elites gobernantes foron incapaces de responder de forma eficaz aos crecentes cambios no panorama mundial, onde as potencias occidentais demandaban con cada vez máis insistencia a apertura comercial da China.
Despois daPrimeira Guerra do Opio (1839-1842), as potencias occidentais impuxerontratados desiguais,libre comercio,extraterritorialidade e portos baixo control estranxeiro. Arebelión Taiping (1850-1864) e arevolta de Dungan (1862-1877) enAsia Central provocaron a morte duns 20 millóns de persoas, a maioría delas en fames negras causadas polaguerra. Tras aSegunda Guerra do Opio (1856-1860), as potencias occidentais obrigaron a China a reformarse parcialmente, e axudaron ao goberno Qing a pacificar as súas rebelións internas. A pesar destes desastres, naRestauración Tongzhi da década de 1860, as eliteshan uníronse en defensa daorde confuciana e dos gobernantes Qing. As ganancias iniciais doMovemento de Fortalecemento Propio perdéronse naprimeira guerra sino-xaponesa de 1895, na cal os Qing perderon a súa influencia sobreCorea e a posesión deTaiwán. Os Qing trataron de reorganizar as súas forzas armadas, pero a ambiciosareforma dos Cen Días de 1898 foi rexeitada nungolpe de estado pola emperatriz viúvaCixi, líder da facción conservadora do goberno. Cando a loita por concesións por parte de potencias estranxeiras desencadeou olevantamento dos bóxers, as potencias estranxeiras interviñeron militarmente naChina de novo;Cixi declaroulles a guerra, o que levou á derrota e á fuxida dacorte imperial aXi'an.
Tras asinar oProtocolo Bóxer en 1900, o goberno imperial Qing iniciou reformas fiscais e administrativas sen precedentes, que incluíron eleccións, un novo código legal e a abolición do milenariosistema de exames.Sun Yat-sen e outros revolucionarios competiron cos monárquicos reformistas comoKang Youwei eLiang Qichao para transformar o Imperio Qing nunha nación moderna. Despois da morte deCixi e do emperadorGuangxu en 1908, a facción conservadora da corte tratou de obstruir as reformas. Olevantamento de Wuchang o 11 de outubro de 1911 conduciu áRevolución de Xinhai. O último emperador,Puyi, abdicou o 12 de febreiro de 1912, dando fin ao Imperio e terminando con máis de 2.000 anos de tradición imperial chinesa.
Nurhaci declarouse o "Khan brillante" do estado Jin (literalmente «ouro»; coñecido nahistoriografía chinesa como o «Jin posterior») en honra tanto ádinastía Jin dirixida polosjurchen do séculoXII-XIII como ao seu clanAisin-Gioro (Aisin émanchú para os chineses 金 (jīn, «ouro»)).[1] O seu filloHong Taiji renombró a dinastíaGran Qing en 1636.[2] Hai explicacións contraditorias sobre o significado de Qīng (literalmente, «claro» ou «puro»). O nome pode ser seleccionado en reacción ao nome dadinastía Ming (明), que consiste nos caracteres chineses para «sol» (日) e «lúa» (月), ambos os asociados co elemento lume dosistema zodiacal chinés. O carácterQīng (清) componse de «auga» () e «azul» (青), ambos os asociados co elemento auga. Esta asociación xustificaría a conquista de Qing como a derrota do lume pola auga. As imaxes de auga do novo nome tamén poden ter connotacións budistas de perspicacia e iluminación e conexións co BodhisattvaManjusri.[3] O nome manchúdaicing, que soa como unha representación fonética deDà Qīng ouDai Ching, pode de feito derivarse dunha palabramongolᠳᠠᠢᠢᠴᠢᠨ , дайчин que significa «guerreiro».Daicing gurun pode significar "estado guerreiro", un xogo de palabras que só era intelixible para os manchúes e os mongois. Na última parte da dinastía, con todo, incluso os propios manchúes esqueceran este posible significado.[4]
Despois de conquistar «China propia», os manchúes identificaron o seu estado como «China» (中國,Zhōngguó; «Reino Medio»), e referíronse a el comoDulimbai Gurun en manchú (Dulimbai significa «central» ou «medio», gurun significa «nación» ou «estado»). Os emperadores equipararon as terras do estado Qing (incluíndo onordés da China actual,Xinjiang,Mongolia, oTíbet e outras áreas) como «China» nos idiomas chinés e manchú, definindo a China como un estado multiétnico e rexeitando o idea de que «China» só significaba áreas Han. Os emperadores Qing proclamaron que tanto os pobos han como os non han eran parte da «China». Usaron «China» e «Qing» para referirse ao seu estado en documentos oficiais, tratados internacionais (como Qing era coñecido internacionalmente como «China»[5] ou «Imperio chino»)[6] e asuntos exteriores, e o «idioma chinés» (en manchú:Dulimbai gurun i bithe) incluía chinés, manchú e mongol, e «pobo chinés» (中國之人Zhōngguó zhī rén; manchú:Dulimbai gurun i niyalma) referíase a todos os temas do imperio.[7] Nas versións en chinés dos seus tratados e os seus mapas do mundo, o goberno de Qing usou «Qing» e «China» indistintamente.[8]
A dinastía Qing non foi fundada polopobo han, que constitúen a maioría da poboación chinesa, senón por un pobo agricultor sedentario coñecido comojurchen, unpobo tungusico que vivía na rexión que agora comprende as provincias chinesas deJilin eHeilongjiang.[9] Osmanchús ás veces confúndense cun pobonómade,[10] pero non o eran.[11][12]
A rexión que se convertería no estado Manchú foi fundado porNurhaci, o xefe dunha tribo menor dejurchen, do clanAisin Gioro, enJianzhou a principios do séculoséculo XVII. É posible que Nurhaci pasase algún tempo nun fogar Han na súa mocidade, e que chegase a dominar as linguas chinesa e mongol, ademais de ler as novelas chinesasRomance dos Tres Reinos (chinés tradicional: 三國演義; chinés simplificado: 三国演义; pinyin: Sānguó Yǎnyì) eAbeira da auga.[13][14][15] Orixinalmentevasalo dos emperadores Ming, Nurhaci embarcouse nunha disputa entre tribos en 1582 que se converteu nunha campaña para unificar ás tribos próximas. Para 1616, consolidara suficientemente a Jianzhou para poder proclamarseKan do Gran Jin en referencia ádinastía Jurchen anterior.[16] A finais do séculoséculo XVI, Nurhaci, orixinalmente un vasalo dadinastía Ming, comezou a organizar as "Oito bandeiras", unidades militares e sociais que incluían elementos de jurchen, Han chinés e mongol. Nurhaci formou os clans jurchen nunha entidade unificada, que renombró como manchús.
Cando os jurchens foron reorganizados por Nurhaci nasOito bandeiras, moitos clans manchus foron creados artificialmente como un grupo de persoas non relacionadas que fundaron un novo clan manchú (mukun) usando un nome de orixe xeográfica como un topónimo para o seu hala (nome do clan).[17] As irregularidades sobre a orixe do clan jurchen e manchú levaron aos Qing a tratar de documentar e sistematizar a creación de historias para os clans manchú, incluída a fabricación dunha lenda completa sobre a orixe do clan Aisin Gioro ao tomar a mitoloxía do nordés.[18]
Trasladar a súa corte de Jianzhou a Liaodong proporcionou a Nurhaci acceso a máis recursos; tamén o puxo en contacto próximo cos dominios mongois Khorchin nas chairas de Mongolia. Aínda que neste momento a nación mongol, unha vez unida, fragmentarase facía moito tempo en tribos individuais e hostís, estas tribos aínda representaban unha seria ameaza de seguridade para as fronteiras Ming. A política de Nurhaci cara aos khorchines era buscar a súa amizade e cooperación contra os Ming, asegurando a súa fronteira occidental dun poderoso inimigo potencial.[19]
Cabalaría manchú cargando contra a infantaría Ming nabatalla de Sarhu en 1619.
Algunhas outras contribucións importantes de Nurhaci inclúen ordenar a creación dunhaescritura manchú, baseada naescritura mongol, despois de que a escritura jurchen anterior fora esquecida (derivouse da khitan e do chinés). Nurhaci tamén creou o sistema administrativo civil e militar que finalmente se converteu nasOito bandeiras, o elemento definitorio da identidade manchú e a base para transformar as tribos jurchen libremente tecidas nunha nación.
Un mapa italiano de 1682 que mostra o "Reino dosNüzhen" ou os "tártarosJin".
Dous anos máis tarde, Nurhaci anunciou omanifesto dos "Sete agravios" e renunciou abertamente á soberanía do señorío Ming para completar a unificación daquelas tribos jurchen aínda aliadas co emperador Ming. Despois dunha serie de batallas exitosas, trasladou a súa capital deHetu Ala a cidades Ming capturadas sucesivamente máis grandes enLiaodong: primeiroLiaoyang en 1621 e logoShenyang (Mukden) en 1625.[16] Ademais, o khorchin demostrou ser un aliado útil na guerra, prestando aos jurchenes a súa experiencia como seteiros de cabalería. Para garantir esta nova alianza, Nurhaci iniciou unha política de matrimonios mixtos entre as nobrezas jurchen e khorchin, mentres que os que resistiron atopáronse cunha acción militar. Este é un exemplo típico das iniciativas de Nurhaci que finalmente se converteron na política oficial do goberno Qing. Durante a maior parte do período Qing, os mongois deron asistencia militar aos manchús.[19]
Nurhaci morreu en 1626 e sucedeulle o seu oitavo fillo,Hong Taiji. Aínda que Hong Taiji era un líder experimentado e comandante de dous estandartes, os jurchen sufriron unha derrota en 1627, en parte debido aoscanóns portugueses recentemente adquiridos polos Ming. Para corrixir a disparidade tecnolóxica e numérica, Hong Taiji creou en 1634 o seu propio corpo de artillaría, que fundiu os seus propios canóns seguindo o deseño europeo coa axuda de metalúrxicos chineses desertores. Un dos acontecementos máis destacados do reinado de Hong Taiji foi a adopción oficial do nome "manchú" para o pobo jurchen unificado en novembro de 1635. En 1635, os aliados mongois dos manchús incorporáronse plenamente a unha xerarquía de bandeiras separada baixo o mando directo dos manchús. En abril de 1636, anobreza mongola (en) da Mongolia Interior, a nobreza manchú e osmandarins han recomendaron que Hong, como khan de Jin Posterior, fose o emperador da Gran Qing.[20][21] Cando se lle entregou oselo imperial dadinastía Yuan tras a derrota do últimokhagan dos mongois, Hong Taiji renombrou o seu estado de "Gran Jin" a "Gran Qing" e elevou a súa posición de khan aemperador, o que suxería ambicións imperiais máis aló da unificación dos territorios manchús. Hong Taiji procedeu entón ainvadir Corea de novo en 1636.
Moedas de Hong Taiji en escritura manchú
En 1636, o seu filloHong Taiji comezou a expulsar ás forzas Ming deLiaodong e declarou unha nova dinastía, os Qing. En 1644, os rebeldes campesiños liderados porLi Zicheng conquistaron a capital Ming,Pequín. En lugar de servirlles, o xeneral MingWu Sangui fixo unha alianza cosmanchús e abriu opaso Shanhai aos exércitos dasOito Bandeiras dirixidos polo príncipe rexenteDorgon, quen derrotou aos rebeldes e apoderouse da capital. A resistencia dos ming meridionais e a rebelión dos tres feudatarios dirixidos por Wu Sangui estendeu a conquista daChina propia tal durante case catro décadas e non completouse até 1683 baixo o emperadorKangxi (1661-1722). Asdez grandes campañas do emperadorQianlong desde a década de 1750 até a de 1790 estenderon o control Qing a todaAsia Central. Os primeiros gobernantes mantiveron os seus costumes manchús, e aínda que o seu título eraemperador, usaronkhan dosmongois e foron patrocinadores dobudismo tibetano. Gobernaron usando estilos confucianos e institucións do goberno burocrático e retiveron os exames imperiais para recrutar a chineses han para traballar baixo ou en paralelo con manchús. Tamén adaptaron os ideais do sistema tributario ao tratar cos territorios veciños.
1 O nome de familia imperial qing era Aisin Gioro (愛新覺羅 aixin jueluo), pero non era práctica manchú incluír o nome da familia ou do clan no nome persoal dun individuo.
2 Os nomes póstumo e os nomes dos templos foron compartidos habitualmente polo emperadores de diversas dinastías; precédense xeralmente polo nome da dinastía, neste caso qing, para evitar a confusión. Por exemplo, o emperador Qianlong é chamado con frecuencia Qing Gaozong.
3 Nurhaci fundou o Jin (金) ou dinastía tardía de Jin (後金) en 1616, pero foi o seu fillo Hung Taiji quen cambiou o nome da dinastía a qing en 1636. Nurhaci adoptou o nome Tianming do reinado pero os seus títulos qing foron conferidos postumamente.
4 Hung Taiji é chamado erroneamente nalgúns textos históricos Abahai (阿巴海).
5 O emperador Shunzhi foi o primeiro emperador qing que gobernou a China despois da ocupación dePequín en 1644.
6 O emperador Qianlong retirouse oficialmente en 1796, tomando o título de emperador honorario (太上皇帝). Este era un acto da piedade filial para asegurarse de que non reinaría máis que o seu ilustre avó, o emperador Kangxi. Porén, el continuou a ser a última autoridade ata a súa morte en 1799, en que o seu fillo, o emperador Jiaqing, comezou a exercer o poder que fora só de nome a partir de 1796.
7 Aemperatriz viúva Cixi, a concubina do emperador Xianfeng, nai do emperador Tongzhi, e nai adoptiva do emperador Guangxu, utilizou as súas considerables habilidades de manipulación política para actuar como o poder detrás do trono ou no trono a partir de 1861 ata a súa morte en 1908. Ela actuou como rexente durante as minorías dos dous emperadores mozos e confinou o emperador Guangxu no palacio de verán despois de que el procurase introducir reformas en 1898. A morte do emperador Guangxu foi anunciada o día antes da súa morte.
8 Xùndì (遜帝) ("o emperador abdicado") é o nome que os libros de historia chinesa dan a Puyi.
9 En 2004 os descendentes da familia imperial qing conferiron un nome póstumo e un nome atrasado a Puyi. Nome póstumo: Mindi (愍帝). Nome do templo: Gongzong (恭宗).
10 A dinastía qing foi derrocada en 1911, e o último emperador Xuantong, abdicou oficialmente o 12 de febreiro de 1912. Con todo, ese mesmo día a República da China concedeu os "Artigos de tratamento favorable de emperador do gran qing despois da súa abdicación” (清帝退位優待條件) que permitiu que Xuantong conservase o seu título imperial e indicou que fose tratado polo goberno da república co protocolo dun monarca estranxeiro. Estes artigos foron revisados o 5 de novembro de 1924, despois do golpe do xeneral Feng Yuxiang: os artigos revisados indicaban que Xuantong perdía o seu título imperial e sería tratado en diante como un simple cidadán da república. Xuantong foi expulsado da cidade prohibida o mesmo día. Así, Xuantong gobernou como emperador ata o 12 de febreiro de 1912 (e tamén brevemente entre o 1 de xullo e 12 de xullo de 1917), e emperador non-gobernante entre o 12 de febreiro de 1912 e o 5 de novembro de 1924. Xuantong tamén aceptou despois ser o líder fantoche de Manchukuo controlado polos xaponeses co nome de Datong (大同) (1932-1934), entón o emperador fantoche reinou igual co nome do reinado Kangde (康德) (1934-1945).
↑En 1636,Hung Taiji,kan da dinastíaJin Posterior, renombrou ao seu imperio como "Gran Qing". Con todo, posteriores emperadores usaron diferentes nomes para referirse ao Estado (véxase a sección "Nomes")
↑Bilik, Naran. "Names Have Memories: History, Semantic Identity and Conflict in Mongolian and Chinese Language Use."Inner Asia 9.1 (2007): 23–39. p. 34
Dunnell, Ruth W.; Elliott, Mark C.; Foret, Philippe; et al., eds. (2004).New Qing Imperial History: The Making of Inner Asian Empire at Qing Chengde. Routledge.ISBN978-1-134-36222-6.
Esherick, Joseph; Kayalı, Hasan; Van Young, Eric, eds. (2006).Empire to Nation: Historical Perspectives on the Making of the Modern World. Rowman & Littlefield.ISBN978-0-7425-4031-6.
.svg)
