Cromo |
|---|
 |
|
| [[Ficheiro:{{{espectro}}}|300px|center]] |
| Liñas espectrais do Cromo |
| Información xeral |
|---|
| Nome,símbolo,número | Cromo, Cr, 24 |
| Serie química | metal de transición |
| Grupo,período,bloque | 6,4,d |
| Densidade | 7140 kg/m3 |
| Dureza | {{{dureza}}} |
| Aparencia | prateado
|
| N° CAS | |
| N° EINECS | |
| Propiedades atómicas |
|---|
| Masa atómica | 51,9961(6)[1]u |
| Raio medio | 140pm |
| Raio atómico(calc) | 166pm |
| Raio covalente | 127pm |
| Raio de van der Waals | pm |
| Configuración electrónica | [Ar]3d54orbitais¹ |
| Electróns pornivel de enerxía | |
| Estado(s) de oxidación | 6,3,2 |
| Óxido | ácido forte |
| Estrutura cristalina | cúbica centrada no corpo |
| Propiedades físicas |
|---|
| Estado ordinario | Sólido |
| Punto de fusión | 2130 K |
| Punto de ebulición | 2945 K |
| Punto de inflamabilidade | {{{P_inflamabilidade}}} K |
| Entalpía de vaporización | 344,3 kJ/mol |
| Entalpía de fusión | 16,9 kJ/mol |
| Presión de vapor | 990 |
| Temperatura crítica | K |
| Presión crítica | Pa |
| Volume molar | m3/mol |
| Velocidade do son | 5940 m/s a 293.15K (20°C) |
| Varios |
|---|
| Electronegatividade(Pauling) | 1,66 |
| Calor específica | 450J/(K·kg) |
| Condutividade eléctrica | 7,74 106S/m |
| Condutividade térmica | 93,7 W/(K·m) |
| 1.ªEnerxía de ionización | 652,9 kJ/mol |
| 2.ª Enerxía de ionización | 1590,6 kJ/mol |
| 3.ª Enerxía de ionización | 2987 kJ/mol |
| 4.ª Enerxía de ionización | {{{E_ionización4}}} kJ/mol |
| 5.ª Enerxía de ionización | {{{E_ionización5}}} kJ/mol |
| 6.ª Enerxía de ionización | {{{E_ionización6}}} kJ/mol |
| 7.ª Enerxía de ionización | {{{E_ionización7}}} kJ/mol |
| 8.ª enerxía de ionización | {{{E_ionización8}}} kJ/mol |
| 9.ª Enerxía de ionización | {{{E_ionización9}}} kJ/mol |
| 10.ª Enerxía de ionización | {{{E_ionización10}}} kJ/mol |
| Isótopos máis estables |
|---|
|
| Unidades segundo oSI e encondicións normais de presión e temperatura, salvo indicación contraria. |
Ocromo é unelemento químico denúmero atómico 24 que se atopa no grupo 6 datáboa periódica dos elementos. O seu símbolo éCr. É unmetal que se emprega especialmente enmetalurxia.
O cromo é unmetal de transición duro, fráxil, gris aceirado e brillante. É moi resistente fronte ácorrosión.
O seuestado de oxidación máis alto é o 6, aínda que estes compostos son moi oxidantes. Os estados de oxidación 4 e 5 son pouco frecuentes, mentres que os estados máis estables son 2 e 3. Tamén é posible obter compostos nos cales o cromo presenta estados de oxidación máis baixos, pero son bastante raros.
- O cromo utilízase principalmente enmetalurxia para achegar resistencia ácorrosión e un acabado brillante.
- Os seus cromatos eóxidos empréganse encolorantes epinturas. En xeral, os seussales empréganse, debido ás súas variadascores, comomordentes.
- O dicromato depotasio (K2Cr2Ou7) é un reactivo químico que se emprega na limpeza de material devidro delaboratorio e, enanálise volumétricos, como axente valorante.
- É común o uso do cromo e dalgún dos seus óxidos comocatalizador, por exemplo, na síntese deamoníaco (NH3).
- Omineralcromita (Cr2O3·FeO) emprégase en moldes para a fabricación de ladrillos (en xeral, para fabricar materiais refractarios). Así a todo, unha boa parte da cromita consumida emprégase para obter cromo ou en aliaxes.
- Nocurtido docoiro é frecuente empregar o denominado "curtido ao cromo" no que se emprega hidroxisulfato de cromo (III) (Cr(OH)(XO4)).
- Para preservar amadeira adóitanse utilizar substancias químicas que se fixan á madeira protexéndoa. Entre estas substancias emprégase óxido de cromo (VI) (CrO3).
- Cando nocorindón (?-A o2Ou3) substitúense algúnsións dealuminio por ións de cromo obtense orubí; estaxema pódese empregar, por exemplo, enláseres.
- O dióxido de cromo (CrO2) emprégase para fabricar as cintas magnéticas empregadas nascasetes, dando mellores resultados que con óxido deferro (Fe2Ou3) debido a que presentan unha maiorcoercibilidade.
En1761Johann Gottlob Lehmann atopou nosUrais un mineral laranxa avermellado que denominouchumbo vermello deSiberia; este mineral tratábase dacrocoita (PbCrO4), e creuse que era un composto dechumbo conselenio eferro.
En1770Peter Simon Pallas estivo no mesmo lugar que Lehmann e atopou o mineral, que resultou ser moi útil en pinturas debido ás súas propiedades comopigmento. Esta aplicación estendeuse rapidamente, por exemplo, púxose de moda un amarelo brillante, obtido a partir da crocoita.
En1797Nicolas-Louis Vauquelin recibiu mostras do mineral. Foi capaz de producirtrióxido de cromo (CrO3) mesturando crocoita conácido clorhídrico (HCl). En1798 descubriu que se podía illar cromo metálico quentando o óxido nunforno decarbón. Tamén puido detectar trazas de cromo en xemas preciosas, por exemplo, enrubís eesmeraldas. Chamouno cromo (do gregochroma, "cor") debido ás distintas cores que presentan os seus compostos.
O cromo empregouse principalmente en pinturas e outras aplicacións ata que, a finais doséculo XIX, empregouse como aditivo en aceiros. Este uso non se estendeu ata principios doséculo XX, cando se comezou a obter cromo metálico mediantealuminotermia. Actualmente en torno a un 85% do cromo utilízase en aliaxes metálicas.
O dicromato de potasio, K2Cr2Ou7, é un oxidante enérxico e utilízase para limpar material de vidro de laboratorio de calquera resto orgánico que poida conter.
O "verde de cromo" (é o óxido de cromo (III), Cr2Ou3) é un pigmento que se emprega, por exemplo, en pinturas esmaltadas e na coloración devidros. O "amarelo de cromo" (é un cromato de chumbo, PbCrO4) tamén se utiliza como pigmento.
Non se atopan na natureza nin o ácido crómico nin o dicrómico, pero os seus anións atópanse nunha ampla variedade de compostos. O trióxido de cromo, CrO3, o que sería o anhídrido do ácido crómico, véndese industrialmente como "ácido crómico".
En principio, considérase ao cromo (no seu estado de oxidación 3) unelemento esencial, aínda que non se coñecen con exactitude as súas funcións. Parece participar nometabolismo doslípidos, no doshidratos de carbono, así como outras funcións.
Observouse que algúns dos seus complexos parecen participar na potenciación da acción dainsulina, polo que llos denominou "factor de tolerancia á glicosa"; debido a esta relación coa acción da insulina, a ausencia de cromo provoca unha intolerancia á glicosa, e esta ausencia provoca a aparición de diversos problemas.
Non se atopou ningunhametaloproteína con actividade biolóxica que conteña cromo e polo tanto non se puido explicar como actúa.
Por outra banda, os compostos de cromo no estado de oxidación 6 son moi oxidantes e soncarcinóxenos.
Obtense cromo a partir dacromita (FeCr2Ou4). O cromo obtense comercialmente quentando a cromita en presenza de aluminio ou silicio (mediante un proceso de redución). Aproximadamente a metade da cromita extráese deSuráfrica. Tamén se obtén en grandes cantidades enKazakhstán, aIndia eTurquía.
Aproximadamente producíronse quince millóns de toneladas de cromita no ano2000, da cal a maior parte emprégase para aliaxes (preto dun 70%), por exemplo para obter ferrocromo (unha aliaxe de cromo e ferro, con algo de carbono). Outra parte (un 15% aproximadamente) emprégase directamente como material refractario e, o resto, na industria química para obter diferentes compostos de cromo.
Descubríronse depósitos de cromo metal, aínda que son pouco abundantes; nunha mina rusa (Udachnaya) prodúcense mostras do metal, onde o ambiente redutor facilitou a produción de diamantes e cromo elemental.
Atópanse tresisótopos estables na natureza: cromo-52, cromo-53 e cromo 54. O máis abundante é o cromo-52 (83,789%). Caracterizáronse 19radioisótopos, sendo o máis estable o cromo-50 cunhavida media de máis de 1,8 x 1017 anos, seguido do cromo-51 cunha vida media de 27,7025 días. O resto ten vidas medias de menos de 24 horas, a maioría de menos dun minuto. Este elemento tamén ten dous metaestados.
O cromo-53 é o produto de decaemento do manganeso-53. Os contidos isotópicos en cromo están relacionados cos de manganeso, o que se emprega en xeoloxía. As relacións isotópicas de Mn-Cr reforzan a evidencia de aluminio-26 e paladio-107 nos comezos do Sistema Solar. As variacións nas relacións de cromo-53/cromo-52 e Mn/Cr nalgúns meteoritos indican unha relación inicial de 53Mn/55Mn que suxire que as relacións isótópicas de Mn-Cr resultan do decaemento in situ de 53Mn en corpos planetarios diferenciados. Polo tanto, o 53Cr dá unha evidencia adicional de procesos nucleosintéticos xusto antes da coalescencia do Sistema Solar.
Opeso atómico dos isótopos do cromo vai dende 43 uma (cromo-43) a 67 uma (cromo-67). O primeiro modo de decaemento antes do isótopo estable máis abundante, o cromo-52, é captúraa electrónica, mentres que logo deste, é a desintegración beta.
Xeralmente, non se considera que o cromo metal e os compostos de cromo (III) sexan, especialmente, un risco para a saúde xa que se trata dun elemento esencial para o ser humano, pero en altas concentracións resulta tóxico.
Os compostos de cromo (VI) sontóxicos se son inxeridos, sendo adose letal duns poucos gramos. En niveis non letais, o Cr (VI) é carcinóxeno. A maioría dos compostos de cromo (VI) irritan osollos, apel e asmucosas. A exposición crónica a compostos de cromo (VI) pode provocar danos permanentes nos ollos.
AOrganización Mundial da Saúde (OMS) recomenda dende1958 unha concentración máxima de 0.05 mg/litro de cromo (VI) na auga de consumo. Este valor foi revisado facendo novos estudos sobre os seus efectos na saúde, pero permaneceu constante.[Cómpre referencia]
- "Táboa periódica dos elementos"(PDF).Consello da Cultura Galega,Xunta de Galicia,Real Academia Galega de Ciencias,Real Academia Galega eCiencia Nosa. 2019.
- Bermejo, M. R.;González, A.;Vázquez, M. (2006).O nome e o símbolo dos elementos químicos(PDF).Xunta,Secretaría Xeral de Política Lingüística eCRPIH.ISBN 978-84-453-4325-8.
- Bermejo, M. R.;González, A.;Maneiro, M. (2018).Guía dos elementos químicos. Historia, propiedades e aplicacións.Xunta de Galicia eCRPIH.ISBN 978-84-453-5297-7.
