Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Saltar ao contido
Wikipediaa Wikipedia en galego
Procura

Brasil

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter
Coord.:14°S53°O / -14,-53
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase:Brasil (homónimos).
Modelo:Xeografía políticaBrasil
República Federativa do Brasil (pt)Editar o valor en Wikidata
Imaxe

HimnoHimno do BrasilEditar o valor en Wikidata

Lema«Ordem e Progresso»Editar o valor en Wikidata
EpónimoPau brasilEditar o valor en Wikidata
Localización
Editar o valor en WikidataMapa
 14°S53°O / -14,-53
CapitalBrasilia(1960–)Editar o valor en Wikidata
Contén a división administrativa
Poboación
Poboación213.421.037(2025)Editar o valor en Wikidata (25,06hab./km²)
Lingua oficiallingua portuguesaEditar o valor en Wikidata
Xeografía
Parte de
Superficie8.515.767 km²Editar o valor en Wikidata
Bañado porOcéano Atlántico,Amazonas,Río Paraná eRío São FranciscoEditar o valor en Wikidata
Punto máis altoPico da Neblina (2.994 m)Editar o valor en Wikidata
Punto máis baixoOcéano Atlántico (0 m)Editar o valor en Wikidata
Comparte fronteira con
Datos históricos
Precedido por
Creación 7 de setembro de 1822Imperio do Brasil (Estado soberano)Editar o valor en Wikidata
Evento clave
7 de setembro de 1822Independencia do BrasilEditar o valor en Wikidata
Día festivo
Santo padrónNosa Señora da Concepción AparecidaEditar o valor en Wikidata
Organización política
Forma de gobernorepública federal
democracia representativa
presidencialismoEditar o valor en Wikidata
Órgano executivoGoberno Federal do BrasilEditar o valor en Wikidata
• PresidenteEditar o valor en WikidataLuiz Inácio Lula da Silva(2023–)Editar o valor en Wikidata
Órgano lexislativoCongreso Nacional do Brasil ,Editar o valor en Wikidata
Máxima autoridade xudicialTribunal Federal Supremo do BrasilEditar o valor en Wikidata
Membro de
PIB nominal1.649.622.972.159 $ (2021)Editar o valor en Wikidata
MoedaReal brasileiroEditar o valor en Wikidata
Identificador descritivo
Fuso horario
UTC−02:00 (→Fernando de Noronha,Trindade e Martim Vaz)
UTC−02:00 (→Distrito Federal,Espírito Santo,Goiás,Minas Xerais,Estado do Paraná,Estado do Río de Xaneiro,Río Grande do Sur,Santa Catarina,São Paulo),horario de verán
UTC−03:00 (→Alagoas,Amapá,Baía,Ceará,Maranhão,Pará,Paraíba,Pernambuco,Piauí,Río Grande do Norte,Sergipe,Tocantins)
UTC−03:00 (→Distrito Federal,Espírito Santo,Goiás,Minas Xerais,Estado do Paraná,Estado do Río de Xaneiro,Río Grande do Sur,Santa Catarina,São Paulo),horario estándar
UTC−03:00 (→Mato Groso,Mato Groso do Sur - Mato Grosso do Sul),horario de verán
UTC−04:00 (→Estado do Amazonas,Rondonia,Roraima)
UTC−04:00 (→Mato Groso,Mato Groso do Sur - Mato Grosso do Sul),horario estándar
UTC−05:00 (→Acre,Atalaia do Norte,Benjamin Constant,Boca do Acre,Eirunepé,Envira,Guajará,Ipixuna,Itamarati,Jutaí,Lábrea,Pauini(pt)Traducir,São Paulo de Olivença,Tabatinga)Editar o valor en Wikidata
Dominio de primeiro nivel.brEditar o valor en Wikidata
Prefixo telefónico+55Editar o valor en Wikidata
Teléfono de emerxencia190,192,193 e188Editar o valor en Wikidata
Código de paísBREditar o valor en Wikidata

Sitio webgov.brEditar o valor en Wikidata
Twitter: govbrazilEnciclopedia Galega Universal: 89768BNE: XX4575422Editar o valor en Wikidata

OBrasil, oficialmenteRepública Federativa do Brasil, é unharepública federal formada pola unión de vinte seisestados federados e unDistrito Federal, situada enAmérica do Sur. O país ten 5.570 municipios[1] e unha superficie de 8 515 767 km², o que o converte no país máis grande do territorio suramericano, ocupando a súa superficie a metade do mesmo. En comparación co resto de Estados do planeta, ocupa o quinto lugar ennúmero de habitantes, con 213 317 639 (2021), así como enterritorio. Porén, presenta un dos máis baixos índices dedensidade de poboación. A súa capital é a cidade deBrasilia, a cal substituíu aRío de Xaneiro en1960. Antes da cidade fluminense a primeira capital do país foraSalvador.

O Brasil comparte fronteiras con tódolos países suramericanos exceptuandoChile eEcuador. Así, ao norte limita conColombia,Venezuela, aGüiana,Suriname e aGüiana Francesa, ao sur coaArxentina, oUruguai eParaguai e ao oeste conBolivia e oPerú. Ao leste, durante 7.491km, o país está bañado polas augas doocéano Atlántico. Ademais do territorio continental, o Brasil posúe grandes grupos de illas no Atlántico, por exemplo oArquipélago de San Pedro e San Paulo,Atol das Rocas,Fernando de Noronha, territorio especial do estado dePernambuco, eTrindade e Martim Vaz enEspírito Santo. Conta tamén cun complexo de pequenasillas ecorais chamadoAtol das Rocas, que pertence ao estado deRío Grande do Norte.

Habitado orixinariamente polosamerindios, o Brasil converteuse nunha colonia do Reino dePortugal tralo seu descubrimento da man dePedro Álvares Cabral no ano1500 e oTratado de Tordesillas. No ano1815, foi elevado á categoría deReino, aínda que xa perdera os seus lazos coloniais varios anos antes, en1808, despois da invasión portuguesa deNapoleón. O país obtivo a súa completa independencia o7 de setembro de1822,constituíndose como unestado unitario gobernado baixo unhamonarquía constitucional e unsistema parlamentario. Anos despois, en1889, ungolpe de estadomilitar proclamou a República. A súa últimaConstitución, formulada en1988, define ao país como unharepública federal.

Climaticamente é unpaís tropical, xa que se atopa sobre aliña ecuatorial, abarcando partes tanto nohemisferio sur como nohemisferio norte, con todo asestacións climáticas non se senten dun xeito radical. Parte do seu territorio está cuberto polaselva tropical amazónica, que con 3,6 millóns dekm² é a máis grande do mundo. Grazas a todo isto é o país con máis especies deanimais distintas no mundo. Demograficamente, a maior parte da súa poboación concéntrase ao longo do litoral, mentres o interior está marcado por enormes baleiros demográficos. A nivel lingüístico, o Brasil é o único país delingua portuguesa do continente, aínda que tamén son faladasoutras moitas linguas. Arelixión con máis seguidores é ocatolicismo, sendo o país con maior número de católicos nominais do mundo. A sociedade brasileira é unha das máis multiétnicas do planeta, formada por descendentes deeuropeos,indíxenas,africanos easiáticos.

A economía brasileira é a maior deAmérica Latina e do hemisferio Sur, así como a sétima maior do mundo polo seuProduto Interior Bruto nominal e porparidade de poder adquisitivo. É ademais unha das principais economías con máis rápido crecemento económico. O país é membro daOrganización das Nacións Unidas (ONU), da que é membro fundador,G20,Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP),Unión Latina,Organización dos Estados Americanos (OEA),Organización dos Estados Iberoamericanos (OEI),Mercado Común do Sur (Mercosur) e daUnión de Nacións Suramericanas (Unasur), ademais de ser un dos paísesBRICS, xunto coaChina, aIndia,Rusia eSuráfrica.

Etimoloxía

[editar |editar a fonte]
A Illa Brasil fronte as costas deIrlanda nun mapa de Ortelius datado en 1572.

As raícesetimolóxicas do termo Brasil son de difícil reconstrución. Ofilólogo Adelino José da Silva Azevedo postulou que se trata dunha palabra de procedenciacelta,barkino, mais tamén advertiu que as orixes máis remotas do termo poderían atoparse na lingua dos antigosfenicios. Este vocábulo utilizábase para nomear a un colorante vermello utilizado por esta civilización. NaIdade Media, a palabra foi deformada polosxenoveses abrazi.

Na época colonial, cronistas da importancia de João de Barros, frei Vicente do Salvador ou Pero de Magalhães Gândavo presentaron explicacións semellantes acerca da orixe do nome Brasil. De acordo con eles, derivaría depau brasil (Caesalpinia echinata), designación dada a un tipo demadeira avermellada empregada na ebanistería e na tinguidura de tecidos. Naera dos descubrimentos, era común entre exploradores gardar coidadosamente o segredo de todo canto descubrían ou conquistaban a fin de asegurar unha exploración exclusiva do territorio, porén os portugueses non tardaron en anunciar rapidamente por todaEuropa o novo descubrimento da "illa Brasil" no medio doocéano Atlántico, de onde se extraía este tipo de madeira.[2]

Con todo, antes de recibir a súa designación actual, as novas terras descubertas foron designadas de distintas formas, entre outras, Monte Pascoal, cando os descubridores avistaron terras por primeira vez, Illa de Vira Cruz, Terra de Santa Cruz, Nova Lusitânia ou Cabrália. En 1967, coa primeira Constitución da ditadura militar, o Brasil pasou a chamarse República Federativa do Brasil, nome que se conserva na actual Constitución de 1988. Anteriormente, na época damonarquía constitucional, o nome oficial era o de Imperio do Brasil e, posteriormente, coa proclamación daRepública en1889, cambiou a Estados Unidos do Brasil.[3]

Os habitantes naturais do Brasil son denominados segundo aReal Academia Galegabrasileiros,[4]xentilicio que foi rexistrado por vez primeira en portugués en1706,[5] aínda que inicialmente só se refería aos que comercializaban pau brasil.[6] Porén, non foi até 1824, coa primeira constitución brasileira, que o xentilicio pasou legalmente a designar as persoas naturais do país. En portugués utilízanse ademais outros xentilicios como brasílico, brasílio, brasiliano e brasiliense, este último tamén aceptado pola RAG, aínda que para designar aos habitantes deBrasilia, a capital federal.[7]

Historia

[editar |editar a fonte]
Artigos principais:Historia do Brasil e Cronoloxía do Brasil.

Período precolonial

[editar |editar a fonte]
Os pobos indíxenas cara aoséculo XVI.

No momento da chegada ás costas do Brasil por parte dosportugueses, da man dePedro Álvares Cabral, no ano1500, estímase que a costa oriental deAmérica do Sur estaba habitada por ao redor de dous millóns de indíxenas. Apoboación amerindia estaba repartida en grandes nacións indíxenas compostas por varios grupos étnicos, entre os cales destacaban os grupos tupí-guaraní, macro-jê e arauaco. Os primeiros, por exemplo, estaban subdivididos entre osguaranís, ostupís e ostupinambas, entre moitos outros. Precisamente foron os tupís a primeira etnia indíxena que tivo contacto cos colonizadores, sendo o seu territorio o comprendido entre os actuais Estados deRío Grande do Sur eRío Grande do Norte.[8]

Os portugueses atoparon aos nativos aínda naIdade de Pedra e divididos en varías tribos que constantemente loitaban entre si. As fronteiras entre estes grupos indíxenas, antes da chegada dos europeos, xurdían por mor de distintas guerras entre eles, xurdidas por mor das diferenzas culturais e lingüísticas. Estas guerras abarcaban accións bélicas a grande escala, tanto en terra como na auga, coaantropofaxia ritual sobre os prisioneiros de guerra. O territorio que hoxe pertence a Brasil, ademais do restante deAmérica do Sur, porén, estaba xa dividido entre dúas potencias europeas,Portugal eCastela, antes aínda do seu descubrimento oficial. OTratado de Tordesillas, asinado en1494, foi un importante acordo para a definición das futuras fronteiras, que dividía o continente de norte a sur, dende o actual estado doPará até a cidade de Laguna enSanta Catarina, sendo posteriormente bastante alterada coa expansión portuguesa cara ao oeste.

A colonización

[editar |editar a fonte]
Desembarco dePedro Álvares Cabral por Oscar Pereira da Silva (1902).

A terra agora chamada Brasil foi reivindicada porPortugal en abril de1500 coa chegada da frota portuguesa comandada porPedro Álvares Cabral, a quen se lle atribúe o seu descubrimento tras avistar terra o21 de abril de1500 e chegando á actual cidade dePorto Seguro (Baía) ao día seguinte. Porén, acolonización non comezou de xeito efectivo até anos máis tarde coa fundación da vila deSão Vicente, porMartim Afonso de Sousa en1532 e coa división do territorio en doce capitanías hereditarias feita porXoán III en1534. Con todo, o fracaso deste sistema de capitanías levou o rei a nomear un Gobernador Xeral para administrar toda a colonia. O29 de marzo de1549 foi fundada acidade deSalvador para ser a capital.

Os portugueses asimilaron algunhas das tribos nativas, mentres que outras foron escravizadas ou exterminadas, xa sexa ao contraer por doenzaseuropeas para as cales non estaban inmunizados, ou por mor das longas guerras que se produciron durante os dous primeiros séculos de colonización entre grupos indíxenas rivais e os seus aliados europeos. A colonización presentaba grandes dificultades engadidas, xa que a estrutura económica portuguesa non estaba preparada para afrontala. A mediados do século XVI, cando oazucre decana se converteu no máis importante produto deexportación do Brasil, os portugueses comezaron a importar deescravosafricanos comprados nos mercados deÁfrica occidental, inicialmente para lidar coa crecente demanda internacional do produto. Anteriormente tentaran escravizar aosindíxenas, mais foron dezmados ao non someterse.

Mapa do Brasil no Atlas de Miller (1519).

En canto aao control territorial, ignorando oTratado de Tordesillas de1494, os portugueses foron ampliando as súas fronteiras a través de expedicións coñecidas como bandeiras, chegando até onde hoxe se sitúa a maior parte da fronteira do país. Isto levou a que tiveran que pasar osséculos XVI eXVII defendendo tales conquistas contra potencias rivais europeas, tendo que rexeitar asfrancesas eneerlandesas. Tralo rexeitamento das tentativas de colonización, non quedou practicamente ningunha influencia cultural destas potencias europeas. Das intrusións coloniais, a de máis longa duración foi a neerlandesa. Os corsarios holandeses comezaron por saquear a costa, como ocorreu enBaía en1604 onde chegaron a capturar temporalmente a capital,Salvador. De1630 a1654, estabelecéronse permanentemente no nordés e controlaron unha longa franxa de costa. Con todo, non lles resultou sinxelo, pois os colonos daCompañía Holandesa das Indias Occidentais vivían en constante estado de sitio. Tras varios anos de guerra, retiráronse formalmente en1661.

Ao final doséculo XVII, debido á competencia colonial as exportacións de azucre comezaron a declinar, mais o descubrimento deouro por parte dos bandeirantes na década de1690, abriu un novo ciclo para a economía da colonia, promovendo unha febre do ouro. Esta situación atraeu miles de novos colonos, vindos non só de Portugal senón tamén doutras colonias portuguesas ao redor do mundo, o que á súa vez acabou xerando conflitos, como aguerra dos Emboabas, entre os antigos colonos e os chegados recentemente.

Para garantir o mantemento da orde colonial interna, alén da defensa do monopolio de explotación económica do Brasil, o foco da administración colonial portuguesa se concentrou tanto en manter so control e erradicar as principais formas de rebelión e resistencia dos escravos, como por exemplo a doQuilombo dos Palmares, como en reprimir todo movemento de autonomía ouindependencia política. A primeira delas foi a revolta de Filipe dos Santos en1720. Anos máis tarde xurdirían grandes movementos coa intención de proclamar a independencia e reivindicar a abolición da escravitude, como é o caso das Conxuras Mineira (1789), Carioca (1794) e Baiana (1798).

Homenaxe aos mártires da Conxura Mineira.

A Conxura Mineira partiu da elite deMinas Xerais, debido á decadencia daminaría na segunda metade doséculo XVIII, o que facía difícil pagar os impostos esixidos pola coroa portuguesa. Ademais, o goberno portugués pretendía promulgar un imposto que esixía que toda a poboación contribuíse coa recadación do 20% do valor doouro retirado, afectando incluso aos que non traballaban nas minas. Os colonos subleváronse e pasaron a conspirar contra Portugal para crear un estado independente baixo a forma dunhaRepública, inspirados polas ideas daIlustraciónfrancesa eindependencianorteamericana. Con todo, os líderes do movemento foron detidos e enviados aRío de Xaneiro, onde foron xulgados e condenados.

A Conxura Baiana, polo contrario, foi un movemento que partiu da clases máis humildes da sociedade deBrasil, con gran participación de xastres ou alfaiates, por iso tamén é coñecida como Revolta dos Alfaiates. Os revolucionarios predicaban a liberación dos escravos, a instauración dun goberno igualitario onde as persoas fosen promovidas de acordo coa capacidade e merecemento individuais, ademais da instauración dunha República na Baía. O12 de agosto de1798, o movemento precipitouse cando algúns dos seus membros alertaron as autoridades ao distribuír panfletos na porta das igrexas, o que supuxo a súa detención. Centenares de persoas foron denunciadas, detidas, prendidas e procesadas. Catro participantes foron condenados á forca e os restos dos seus corpos foron esparexidos pola baía para agoirar á poboación.

Reino Unido con Portugal

[editar |editar a fonte]
Artigos principais:Reino Unido de Portugal, Brasil e o Algarve e Reino do Brasil.
Aclamación deXoán VI enRío de Xaneiro.

A finais de1807, forzas castelás enapoleónicasameazaron a seguridade doPortugal continental, facendo que o príncipe rexenteXoán VI, en nome da raíñaMaría I, trasladase a corte real deLisboa cara ao Brasil. O estabelecemento da corte portuguesa levou á creación dalgunhas das primeiras institucións brasileiras, como as bolsas de valores locais e un banco nacional. Acabou ademais omonopolio comercial que Portugal mantiña so o Brasil, liberalizando os trocos comerciais con outras nacións e abrindo os portos á nacións amigas. En1809, en vinganza por ser forzado a un "autoexilio" no Brasil, o príncipe rexente ordenou a conquista portuguesa daGüiana Francesa.

Co fin daguerra peninsular en1814, os tribunais europeos esixiron que a raíña María I e o príncipe rexente Xoán regresasen a Portugal, xa que consideraban impropio que representantes dunha antiga monarquía europea residisen nunhacolonia. En1815, para xustificar a súa permanencia no Brasil, onde a corte real estaba a prosperar nos últimos seis anos, creouse oReino Unido de Portugal, Brasil e o Algarve, estabelecendo así unEstado monárquico transatlántico e pluricontinental con capital enRío de Xaneiro. Así, o Brasil pasa de ser a única colonia do mundo a converterse, momentaneamente, en metrópole.

Iso irritou a sectores da sociedade portuguesa da época e non foi suficiente para calmar a demanda de retorno da corte a Lisboa, como se esixiu na revolución liberal doPorto en1820, nin o desexo de independencia por parte de grupos brasileiros, como por exemplo a Revolución Pernambucana de1817. Porén, rexeita retornar e aproba unha lei na cal calquera decisión tomada en Lisboa que afectase a todo o Reino Unido debería ser ratificada por el persoalmente. En 1821, como esixencia por parte dun grupo de revolucionarios que tomaran a cidade do Porto, Xoán VI parte para Lisboa, onde fixo un xuramento á novaconstitución, deixando seu fillo, o príncipePedro de Alcántara como Rexente doReino do Brasil.

Independencia e Imperio

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Imperio do Brasil.
Oemperador Pedro II na apertura da Asemblea Xeral (1872).

Xoán VI regresou aEuropa o26 de abril de 1821, deixando ao seu primoxénito,Pedro de Alcántara, como príncipe rexente. O goberno portugués tentou transformar o Brasil nunha colonia unha vez máis, privando o país do estatuto deReino adquirido en 1815. Porén, os brasileiros non cederon e Pedro declara a independencia do país doReino Unido de Portugal, Brasil e o Algarve o7 de setembro de1822, sendo coroado comoprimeiro emperador do Brasil o1 de decembro.

Aínda que os primeiros intentos por independizar ao país do control portugués adoptaron os ideais republicanos, como foi o caso da Conxura Mineira, noséculo XIX case tódolos brasileiros estaban a favor dunhamonarquía.[9][10] A Guerra de Independencia propagouse por case todo o territorio, aínda que as principais batallas libráronse nasRexións Norte,Nordeste eSur (na provincia Cisplatina, actualUruguai). Os últimos soldados portugueses rendéronse o8 de marzo de1824, sendo a a independencia recoñecida por Portugal máis dun anos despois, o29 de agosto de1825, noTratado do Río de Xaneiro.

Tras ser aprobada polos consellos municipais de todo o país, o25 de marzo de1824 promúlgase a primeira Constitución brasileira.[11] O7 de abril de1831, Pedro Iabdica cando regresou a Europa pararecuperar o trono da súa familia para a súa fillaMaría, deixando ao seu fillo de cinco anos,Pedro II, como sucesor. Como o novo emperador non podía exercer as súas funcións debido á súa idade, creouse unharexencia. As disputas entre distintas faccións políticas levaron a unha rexencia inestable, na que houbo rebelións chegando case a adoptarse oanarquismo.[12] Aínda que os grupos rebeldes non estaban en contra damonarquía, algúns declararon aindependencia das súas provincias formando novas repúblicas independentes mentresPedro II fose incapaz de gobernar. Os casos máis notorios foron o daRepública Rio-Grandense (hoxe Estado deRío Grande do Sur) eRepública Xuliana (hoxeSanta Catarina) os cales, por medio da guerra dos Farrapos, proclamaron a súasecesión doImperio brasileiro.[13]

Debido a todas estas circunstancias, Pedro II foi declarado emperador prematuramente aos catorce anos. A partir de aí, o Brasil gozou de varias décadas de estabilidade política e rápido progreso económico, sendo o seu principal recurso a agricultura, onde ocafé era principal produto exportado, chegando presentar unha expansión deste negocio do 900%. Ademais, construíse durante o seu reinado unha ampla redeferroviaria, sendo así o segundo paíslatinoamericano en implantar este tipo de transporte. A nivel bélico, chegou mesmo a posuír a cuarta maiorarmada do mundo.[14]

Estación de ferrocarril pertencente á liña de Minas-Río, durante o Imperio, na provincia deSão Paulo (1885).

Durante os 59 anos de reinado de Pedro II, o Brasil saíu ben parado de tres guerras internacionais: aguerra grande, a guerra contra Aguirre e aguerra da Tripla Alianza, ademais de testemuñar a consolidación dademocracia representativa, grazas sobre todo á realización de sucesivaseleccións e áliberdade de prensa. O proceso para extinguir aescravitude foi moito máis lento, ora que constante. Comezou en1850 coa fin do tráfico internacional de escravos, mais a pesar dos efectos políticos e económicos decorrentes da derrota dosEstados Confederados naguerra civil americana durante a década de1860, non foi até1888, após un longo proceso de mobilización interna e de debate para a quitar lexitimidade moral e legal á escravitude, que esta foi formalmente abolida.

Con todo, dende a independencia a poboación escrava estaba en claro declive: en 1823, o 29% da poboación estaba composta por escravos, mais para 1887 esta porcentaxe reducírase até o 5%. A falta de man de obra a consecuencia da liberación dos escravos foi solucionada coa atracción de centenares de miles deinmigrantes, na súa maioríaitalianos eportugueses.[15] Cando o Imperio foi derrocado o15 de novembro de1889, houbo pouco interese por parte do pobo brasileiro en trocar a forma de goberno dunha monarquía a unharepública xa que Pedro II estaba no auxe da súa popularidade entre a cidadanía,[16] aínda que xa nos anos1870 comezaran a medrar os movementos republicanos. Ogolpe militar republicano foi apoiado polos antigos propietarios de escravos que se negaban a aceptar a abolición da escravitude pactada en 1888 polo goberno monárquico.

A República Vella e a era Vargas

[editar |editar a fonte]
O mariscalDeodoro da Fonseca, proclamou a república o15 de novembro de1889, nomeándosede facto o primeiro presidente do Brasil.

Ungolpe militar liderado polo republicanoDeodoro da Fonseca depuxo aPedro II o15 de novembro de1889, nomeándose así mesmo como o primeiro presidentede facto do país. Nun principio o gobernorepublicano non era senón unhaditaduramilitar, até que a nova Constitución promulgada en1891 convocou eleccións directas para o ano 1894. Este documento tamén aboliu as restricións do dereito ao voto que existían no período monárquico, cando só se lles outorgaba a aqueles que tivesen un nivel de ganancias determinado. Porén, mantivo o carácter aberto e non secreto do voto, permitindo só a participación de homes alfabetizados, nunha época na que a maioría da poboación brasileira eraanalfabeta.[17] O país fíxose chamar República dos Estados Unidos do Brasil, sendo entre1889 e1930 os principais núcleos do paísSão Paulo eMinas Xerais, quen alternaron o control da Presidencia nun período coñecido so o nome deRepública do café con leite.

Durante o primeiro período de goberno republicano, o Brasil mantivo unha política exterior pacífica e neutral, que só foi interrompida pola guerra do Acre e aprimeira guerra mundial.[18][19] A nivel local, por mor da burbulla económica doencilhamento[20][21][22] e da Revolta da Armada nos anos 1890,[23] iniciouse un ciclo prolongado de inestabilidade financeira, política e social que se estendería até a década de1920, mantendo ao país arrasado por diversas rebelións que aos poucos minaron o réxime. Entre estas destacaron a Revolución Paulista, a Revolución do Forte de Copacabana, a Comuna de Manaus e a Columna Prestes.[24] Finalmente, en1930,Getúlio Vargas, que fora candidato presidencial nas eleccións dese ano, liderou ungolpe de estado e asumiu a presidencia da república co apoio dos militares.[25]

Vargas e os militares, quen aduciron asumir a presidencia temporalmente a fin de poñer en funcionamento reformas democráticas, disolveron o Congreso e continuaron o seu mandato baixo un estado de emerxencia, substituíndo aos gobernadores dos Estados polos seus aliados.[26] En 1932, co pretexto de poñer en funcionamento as promesas de reformas democráticas, aoligarquía paulista tentou recuperar o poder mediante unha revolta, e en 1935 oscomunistas rebeláronse, mais ambos os movementos foron derrotados. No entanto, a ameaza comunista serviu de pretexto para impedir as eleccións previamente estipuladas, e tamén para que Vargas e os militares efectuasen outro golpe de estado en 1937, establecendo unhaditadura. En maio de 1938 houbo outro intento errado por tomar o poder, esta vez por parte dosfascistas brasileiros.[27]

O Brasil mantívose neutral durante os primeiros anos dasegunda guerra mundial, mais diversos acontecementos levaron ao país a aliñarse en favor dosEstados Unidos durante a Conferencia de Río de1942, rompendo relacións diplomáticas coaspotencias do Eixo.[28] En represalia, as armadas daAlemaña nazi e aItalia fascista estenderon a súa campaña de guerra submarina ao Brasil. Despois de meses de continuos afundimentos de navíos mercantes brasileiros e a intensa presión pública, o goberno declaroulles a guerra en agosto.[29] Coa vitoriaaliada e a fin dos dousréximes totalitarios europeos, a posición de Vargas tornouse insostible e foi rapidamente deposto por outro golpe militar. En 1946, ademocracia foi restablecida e o xeneralEurico Gaspar Dutra foi elixido presidente. Vargas regresou ao poder a finais de 1950 democraticamente elixido, mais suicidouse en agosto de 1954 no medio dunha crise política.

Era contemporánea

[editar |editar a fonte]
A construción deBrasilia, cidade capital do país inaugurada en1960.

Varios gobernos provisionais breves sucederon ao falecido presidente Vargas.Juscelino Kubitschek converteuse en novo presidente en1956, marcado pola campaña política cuxo lema era "50 anos en 5", asumindo unha postura conciliadora coa oposición política que lle permitiu gobernar sen crises importantes. A economía e o sector industrial creceron considerablemente, mais a súa maior conquista foi a construción da nova capital,Brasilia, inaugurada en1960. O seu sucesor,Jânio Quadros, renunciou en1961, menos dun ano despois de asumir o cargo, tomando o seu vicepresidente,João Goulart, a presidencia. Porén, isto suscitou unha forte oposición política, o que provocou que fose deposto por un golpe que resultou nun réxime militar.

A intención do novo réxime era ser transitorio, mais rematou por converteuse nunha ditadura plena coa promulgación da Lei Institucional Número Cinco (AI-5) de 1968. Acensura e a represión en tódalas súas formas, incluíndo atortura, non se restrinxiu tan só aos políticos opositores e aos militantes de esquerda, a súa acción alcanzou a todos aqueles a quen o réxime encaraba como opositores ou xente ligada a eles. Isto abrangueu practicamente a tódolos sectores sociais, entre eles artistas, estudantes, xornalistas, clérigos, sindicalistas, profesores ou intelectuais, alén dos propios militares e policías que demostrasen non estar aliñados co réxime. O réxime tamén participou na persecución internacional a disidentessuramericanos, en xeral a través daoperación Cóndor, a cal practicou oterrorismo de Estado. A exemplo doutros réximes ditatoriais na historia, o réxime militar brasileiro atinxiu o auxe da súa popularidade nun momento de alto crecemento económico, que ficou coñecido como "milagre económico", intre que coincidiu co auxe da represión, nos coñecidos comoanos de chumbo.

Michel Temer, Presidente do Brasil de2016 a2018.

O desgaste natural de anos de poder ditatorial, que non abrandou a represión, sumado á incapacidade de lidar coas crises económicas e as presións populares, fixeron inevitable a apertura política do réxime, a cal foi conducida polos xeneraisErnesto Geisel, quen asumiu a presidencia en1974 coa promesa dun proceso de redemocratización "lento, gradual e seguro". En1978 anulou a Lei Institucional Número Cinco, aínda que o réxime militar continuou co seu sucesor, o xeneralJoão Figueiredo, para completar a plena transición cara á democracia. Coa promulgación da Lei da Marcha en1979, o Brasil comezou amodiño a súa volta á democracia, que se completaría coa volta dos civís ao poder en1985, candoJosé Sarney asumiu a presidencia. Con todo, Sarney nunca foi moi popular debido á continuidade da crise económica e hiperinflación herdadas do réxime militar. O mal resultado deste goberno permitiu a elección en1989 do case descoñecidoFernando Collor, que posteriormente sufriría proceso deimpeachment, fundamentado en acusacións de corrupción, polo Congreso Nacional brasileiro en1992. Collor foi sucedido polo seu vicepresidente,Itamar Franco, que nomeou como Ministro de Facenda aFernando Henrique Cardoso, quen creou o exitoso Plan Real que cal trouxo a estabilidade áeconomía brasileira.

En consecuencia, Fernando Henrique Cardoso foi elixido como presidente en1994 e novamente en1998. A transición pacífica de poder cara ao seu principal opositor,Luiz Inácio Lula da Silva, elixido en2002 e reelixido en2006, mostrou que o Brasil finalmente conseguiu alcanzar a súa procurada estabilidade política. En2010,Dilma Rousseff converteuse na primeira muller elixida presidente, a segunda persoa en chegar á presidencia sen nunca antes disputar unha elección e a primeira en chegar á presidencia con plenitude democrática, tras outro goberno democrático que cumpriu o seu mandato completo.[30]

En xuño de2013 comezaron a celebrarse moitas manifestacións populares, nas que centenares de miles de persoas saíron ás rúas de varias cidades. As protestas, que inicialmente eran para contestar os aumentos nas tarifas de transporte público, gañaron un grande apoio popular despois que as policías militares estatais reprimiran as manifestacións de forma violenta e desproporcionada. A partir de entón, as protestas tomaron maiores proporcións, pasando a abranguer unha gran variedade de temas, como os gastos públicos en grandes eventos deportivos internacionais, a mala calidade dos servizos públicos e indignación contra a corrupción política en xeral.

Xeografía

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Xeografía do Brasil.
Mapa físico do Brasil.

O territorio brasileiro está atravesado por dous planos xeográficas imaxinarias: oEcuador, que pasa polafoz doAmazonas, e oTrópico de Capricornio, que cruza pola cidade deSão Paulo.[31] O país ocupa unha área vasta ao longo da costa Leste deAmérica do Sur e abarca gran parte do interior do continente, compartindo fronteiras terrestres coUruguai ao sur; aArxentina eParaguai ao suroeste;Bolivia e oPerú ao oeste;Colombia ao noroeste eVenezuela,Suriname,Güiana e aGüiana Francesa ao norte. Desta forma, ten fronteiras en común con tódolos países de Suramérica, excepto conEcuador eChile. O territorio brasileiro tamén engloba unha serie de illas e arquipélagos, comoFernando de Noronha, oAtol das Rocas,San Pedro e San Paulo eTrindade e Martim Vaz.[32] O tamaño, relevo, clima e recursos naturais fan do Brasil un país xeograficamente diverso.

O Brasil é ademais oquinto Estado máis grande do mundo, despois deRusia, oCanadá, aChina e osEstados Unidos, ademais de ser o terceiro máis grande deAmérica, cunha superficie total de 8 514 876,599 km²,[33] incluíndo 55.455 km² de auga.[32] Debido a esta gran superficie, o seu territorio abarca tresfusos horarios, dende oUTC-4 nos estados occidentais, aoUTC-3 para os estados do leste, ademais de ser a hora oficial do Brasil, eUTC-2 para as illas.

O país está bañado exclusivamente poloocéano Atlántico, cun litoral en xeral pouco recortado que vai dende o cabo Orange, no norte, até o arroio Chuí no sur, cunha lonxitude de 7491 km, que aumenta até os 9198 km se se consideran os saíntes e entrantes costeiros; isto convérteo no [15º litoral máis longo do mundo. Dos vinte e seisestados brasileiros nove non teñen litoral, así como tampouco oDistrito Federal. A maioría dos dezasete estados costeiros teñen as súas capitais situadas preto da costa, agásPorto Alegre (Río Grande do Sur),Curitiba (Paraná),São Paulo (Estado de São Paulo),Teresina (Piauí),Belém (Pará) eMacapá (Amapá). Con todo, tanto Porto Alegre, como Belém e Macapá atópanse emprazadas preto de grandes ríos navegables, polo que son igualmente accesibles dende o litoral.

O Brasil conta cun sistema denso e complexo de ríos, un dos máis extensos do mundo, con oito grandesconcas hidrográficas que drenan no Atlántico, o que supón a maior reserva de auga doce do planeta. Os ríos máis importantes son oAmazonas, que é o río máis grande do mundo tanto en extensión (6.937,08 km) como en volume de auga (12.500 millóns de litros por minuto, oParaná, o seu maior afluente, oIguazú, que dá orixe ásCataratas do Iguazú, oNegro,São Francisco,Xingu,Madeira e oTapaxós.

A topografía brasileira é tamén moi diversa, e inclúe variosouteiros,montañas, chairas emesetas. Gran parte do terreo sitúase a unha altitude de entre os 200 a 800 msnm, estando a maior parte das terras altas situadas na parte sur do país. O noroeste brasileiro é unha meseta composta por un terreo amplo interrompido por algúns outeiros, mentres que a rexión sueste é máis accidentada, cunha masa complexa de cordilleiras e serras que alcanzan altitudes de máis de 1200 m. Estes accidentes inclúen a serra da Mantiqueira, a serra do Espiñazo e a serra do Mar. No norte, o escudo güianés constitúe unha foxa de drenaxe principal, separando os ríos que corren cara ao sur da conca do Amazonas dos ríos que desembocan no sistema dorío Orinoco, ao norte enVenezuela. O punto máis alto do Brasil é oPico da Neblina, na fronteira con Venezuela, con 2994 m de altitude.

Clima

[editar |editar a fonte]

A consecuencia de factores variados, a diversidade climática do territorio brasileiro é moi grande. De entre eles, destácase a fisionomía xeográfica, a extensión territorial, orelevo e a dinámica dasmasas de aire. Este último factor é de suma importancia porque afecta directamente tanto átemperatura como á pluviosidade, provocando as diferenciacións climáticas rexionais. As masas de ar que interfiren máis directamente son aecuatorial (continental e atlántica), atropical (continental e atlántica) e apolar atlántica.

Brasil presenta o clima super-húmido con características diversas, tales como o super-húmido quente (ecuatorial), en tramos darexión Norte do Brasil; super-húmido mesotérmico (subtropical), naRexión Sur do Brasil e sur deEstado de São Paulo, e super-húmido quente (tropical), nunha estreita franxa litoranea deEstado de São Paulo aoRío de Xaneiro,Vitoria, sur daBaía ataSalvador, sur deSergipe e norte deAlagoas.

Clima tropical no arquipélago deFernando de Noronha.

O clima húmido, tamén ten varias características: clima húmido quente (ecuatorial), noAcre,Rondônia,Roraima, norte deMato Grosso, liches doAmazonas,Pará,Amapá e pequeno tramo ao oeste doMaranhão; clima húmido subquente (tropical), enEstado de São Paulo e sur doMato Grosso do Sul, e o clima húmido quente (tropical), noMato Grosso do Sul, sur deGoiás, suroeste e unha estreita franxa do oeste deMinas Xerais, e unha franxa deSergipe e do litoral deAlagoas áParaíba.

O clima semi-húmido quente (tropical), corresponde á área sur doMato Grosso do Sul,Goiás,Tocantins, sur doMaranhão, suroeste doPiauí,Minas Xerais, unha franxa ben estreita a liches daBaía, ao oeste doRío Grande do Norte e un tramo daBaía meridional.

O climasemi-árido, con diversificación canto á humidade, correspondendo a unha ampla área do clima tropical quente. Así, tense o clima semi-árido brando, no nordeste doMaranhão,Piauí e parte sur daBaía; o semi-árido mediano, noCeará,Rio Grande do Norte,Paraíba,Pernambuco e interior daBaía; o semi-árido forte, ao norte daBaía e interior daParaíba, e o semi-árido moi forte, en pequenas porcións do interior daParaíba, dePernambuco e norte daBaía.

Malia que é variado, o clima no Brasil é relativamente estábel, sen a ocorrencia de grandes catástrofes meteorolóxicas, porén, un rarociclón ocorreu en 2004 entre oRio Grande do Sul eSanta Catarina, quedando coñecido comoFuracán Catarina.

A maior temperatura rexistrada no Brasil foi 44,7 °C enBom Jesus,Piauí, en21 de novembro de2005[34], superando o récord deOrleans (Santa Catarina) de 44,6 °C, de6 de xaneiro de1963. Xa a máis pequena temperatura rexistrada foi de -17,8 °C noMorro da Igrexa, enUrubici (Santa Catarina), en29 de xuño de1996[35], superando o récord do municipio deCaçador, no mesmo estado, de -14 °C, no inverno de 1975.

É interesante destacar que os municipios catarinenses de Urubici (detentor do actual récord nacional de temperatura máis baixa, no Morro da Igreja) e Orleans (antigo detentor do récord de temperatura máis alta no Brasil) fan fronteira entre si.

Hidrografía

[editar |editar a fonte]
AsCataratas do Iguaçu, noParque Nacional do Iguaçu.

O Brasil abriga a maior rede hidrográfica do mundo. Os seus ríos pertencen a diversas bacías hidrográficas. As maiores son:

Os ríosParaná,Paraguai eUruguai van formar oRío da Prata por iso dise que eles forman aBacía Platina.

ABacía Amazónica é a maior do Brasil. Nela existen preto de 1.100 ríos. O principal é orío Amazonas, que nace nosAndes peruanos. Ao entrar no Brasil chámaserío Solimões ata recibir orío Negro, cando pasa a chamarse Amazonas. A Canle do Norte, no lado occidental do arquipélago do Marajó, está considerado como a súa foz. Aínda que está próxima ao encontro das augas do río Negro co Solimões, a cidade deManaus queda nas marxes do Negro, o que fai que a cidade deMacapá estea considerada a única capital brasileira bañada polo río Amazonas. Macapá está cortada pola liña do Ecuador, cun monumento onde se pode observar o fenómeno doequinoccio.

Xeoloxía

[editar |editar a fonte]
Localización detallada.

Brasil posúe terreos xeolóxicos moi antigos e bastante diversificados, dada a súa extensa área territorial. Non existen, con todo, cadeas oroxénicas modernas, datadas doMesozoico, como osAndes, osAlpes e oHimalaia. Velaí a razón pola cal a modestia das altitudes é unha das características principais da xeomorfoloxía brasileira. Raros son os puntos nos que o relevo ultrapasa dous mil metros de altitude, non sendo que as maiores altitudes illadas se atopen na fronteira norte do país, mentres as maiores medias rexionais están na Rexión Sueste, principalmente nas fronteiras deMinas Xerais eRío de Xaneiro. As rochas máis antigas integran áreas de escudo cristalino, representadas polos cratons: Amazónico,Guianas, San Francisco, Río da Prata, acompañado por extensas franxas móbilesproterozoicas. Da existencia destes cratons advén outra característica xeolóxica moi importante do territorio: a súa estabilidade xeolóxica.

Son infrecuentes no Brasil os grandes movementos sísmicos ou terremotos. Tampouco existe actividade volcánica intensiva. As partes máis accidentadas do relevo son resultado de dobramentos ou arqueamentos antigos da costa, datados do proterozoico (franxas móbiles). As áreas de coberturas sedimentares están representadas por tres grandes bacías sedimentarias:Bacía Amazónica,Bacía de Paraná e máis aBacía do Parnaíba, todas presentando rochas de idadepaleozoica.

Medio ambiente

[editar |editar a fonte]
Oxaguar é unmamífero típico daAmazonia brasileira.

O Brasil é o país de maiorbiodiversidade do planeta: unha entre cada cinco especies atópanse nel. Foi o primeiro signatario da Convención sobre a Diversidad Biolóxica (CDB), e é considerado megabiodiverso – o país é o responsábel de aproximadamente 14% da biota mundial – polaConservation International (CI).

Abiodiversidade pode ser cualificada pola diversidade enecosistemas, en especies biolóxicas, en endemismos e enpatrimonio xenético.

Debido á súa dimensión continental e á gran variación xeomorfolóxica e climática, o Brasil abriga seisbiomas, 49 ecorrexións, xa clasificadas, e incalculables ecosistemas. Os biomas son:Amazonia,O Cerrado,Mata Atlântica,Pantanal,Pampas eCaatinga.

Abiota terrestre posúe aflora máis rica do mundo, con ata 56.000 especies de plantas superiores xa descritas; máis de 3.000 especies depeixes de auga doce; 517 especies deanfibios; 1.677 especies deaves; e 530 especies demamíferos; pode ter ata 10 millóns deinsectos.

Por ese motivo, é grande a presión internacional para que o Brasil preserve o seu medio ambiente, tarefa na cal o país en gran medida fallou. Exemplos son a destrución das súas biomas, como a Amazonia, a Mata Atlántica e o Pechado. Aquel que é considerado o maior desastre ecolóxico da historia do Brasil, con todo, deuse o ano de1998, cando da enchedura do reservatorio daFábrica hidreléctrica Enxeñeiro Sérgio Motta (Porto Primavera), noMato Grosso do Sul, polaCompañía Energética de São Paulo. A fábrica, considerada a terceira máis ineficiente do mundo, posúe o maior lago artificial do Brasil, o que custou a destrución dun dos máis ricosecosistemas do Brasil e do mundo, o desaloxamento de miles de familias e a morte por afogamento de ducias de especies animais en risco de extinción, unha vez que a CESP non realizou o seu salvamento. Tamén desapareceron varias especies vexetais en extinción e a maior e mellor reserva dearxila daAmérica do Sur.

Antártica

[editar |editar a fonte]

Os últimos anos o Brasil demostrou interese no continente Antártico, instalando alá aBase Antártica Comandante Ferraz.

Goberno e política

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Goberno do Brasil.
Artigo principal:Política do Brasil.
Artigo principal:Gobernantes do Brasil.

Consonte coaConstitución de 1988, o Brasil é unharepública federativa presidencialista. A forma de Estado foi inspirada no modeloestadounidense, con todo, o sistema legal brasileiro segue a tradiciónromano-xermânica doDereito Positivo. Ofederalismo no Brasil é máis centralizado do que o federalismo estadounidense; os estados brasileiros teñen menos autonomía do que os estados norteamericanos, especialmente en canto á creación de leis.

OPalacio do Planalto, sede doPoder Executivo.

Os poderes son divididos en 3:Poder Executivo,Poder Lexislativo ePoder Xudicial, totalmente independentes e con igual peso político.

OPoder Executivo é exercido por un Presidente da República, que acumula as funcións dexefe de Estado exefe de Goberno, electo cuadrienalmente, con posibilidade de só unha reelección consecutiva.

Simultaneamente ás eleccións presidenciais, vótase para o Congreso Nacional, sede doPoder Lexislativo, dividido en dúas casas parlamentarias: aCámara dos Deputados, que teñen mandato de catro anos, e oSenado Federal, cuxos membros posúen mandatos de oito anos e elíxense nun terzo e dous terzos alternativamente cada catro anos. Adóptase o sistema maioritario para a elección dos senadores e o proporcional para os deputados. Os estados máis populosos teñen dereito a elixiren unha cantidade maior de deputados federais, con todo as regras dan un peso relativo moito maior aos estados menos populosos. Alén disto, o número de deputados é, limitado como mínimo oito e como máximo setenta para cada estado; e hai tres senadores representando cadaunidade da federación (actualmente 27), independentemente da poboación.

Congreso Nacional, sede doPoder Lexislativo.

OPoder Xudicial, cuxa instancia máxima é oSupremo Tribunal Federal, pola súa banda é responsábel por interpretar aConstitución Federal. Está composto de onceministros indicados polopresidente baixo aprobación doSenado, de entre individuos de acreditada sapiencia xurídica. A composición dos ministros doSupremo Tribunal Federal non se renova completamente cada mandato presidencial: o presidente soamente indica un novo ministro cando un deles se xubila ou ben falece.

Os tribunais organízanse en diversas pólas separadas por cualificacióms, habendo un para a xustiza común, e outros para a xustiza militar, laboral (relacións entre empregados e empregadores) e electoral (organización e fiscalización de eleccións). Asuntos de xustiza común que envolven intereses da Unión deben ser xulgados en tribunais federais. Os estados posúen cadanseus tribunais para a xustiza común, organizados nunha primeira instancia de xuízo por un xuíz, e unha segunda instancia de xuízo colexiado (en grupo) por un tribunal.

Abaixo doSupremo Tribunal Federal, que só tutela en materias de interese constitucional, as instancias máximas son oSuperior Tribunal de Xustiza (para a xustiza común),Tribunal Superior do Traballo,Tribunal Superior Electoral e oSuperior Tribunal Militar.

Lei

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Poder Xudicial do Brasil.
Artigo principal:Criminalidade no Brasil.
Interior doedificio doSupremo Tribunal Federal, sede doPoder Xudicial.

A lei brasileira está baseada na tradiciónromano-xermánica[36]. Así, os conceptos dedereito civil prevalecen sobre prácticas dedereito común. A maior parte dalexislación brasileira estácodificada, aínda que os estatutos non-codificados sexan unha parte substancial do sistema, desempeñando un papel complementario. Decisións do Tribunal e orientacións explicativas; no entanto, non son vinculativas sobre outros casos específicos, excepto nalgunhas situacións. Obras de doutrina e as obras de xuristas académicos teñen forte influencia na creación de dereito e en casos de dereito. O sistema xurídico baséase naConstitución federal, que foi promulgada en5 de outubro de1988 e é a lei fundamental do Brasil. Todos as outras lexislacións e as decisións do Tribunal deben coresponder aos seus principios[37]. Osestados teñen as súas propias Constitucións, que non deben entrar en contradición coa Constitución federal[38].Municipios e oDistrito Federal non teñen as súas propias Constitucións; a no canto diso, eles teñen leis orgánicas[39]. Entidades lexislativas son a principal fonte dosestatutos, aínda que en determinadas cuestións organismos dopoder xudicial eexecutivo poden promulgar normas xurídicas.

Axurisdición está administrada polas entidades dopoder xudicial, aínda que en situacións raras a Constitución federal permita que oSenado Federal interfira nas decisións xurídicas. Existen tamén xurisdicións especializadas como aXustiza Militar, aXustiza do Traballo e aXustiza Electoral. O Tribunal máis alto é oSupremo Tribunal Federal. Este sistema foi criticado nas últimasdécadas debido á lentitude, na que as decisións finais son emitidas. Accións xudiciais de recurso poden levar varios anos para se resolveren e, nalgúns casos, máis dunha década expirar antes de que as decisións definitivas estean feitas[40].

Política externa e forzas armadas

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Política externa do Brasil.
Artigo principal:Forzas Armadas do Brasil.
Mapa-mundi coa localización dasembaixadas brasileiras (en azul).

O Brasil é hoxe un líderpolítico eeconómico naAmérica Latina[41][42], aínda que esta alegación sexa parcialmente contestada polaArxentina e poloMéxico, que se opoñen ao obxectivo de que o país obteña un lugar permanente como representante da rexión noConsello de Seguridade das Nacións Unidas. Problemas sociais e económicos impiden o Brasil exercer efectivamente poder global[43]. Entre asegunda guerra mundial e1990, os gobernos democráticos e militares buscaron expandir a influencia do Brasil nomundo, proseguindo cunha política industrial e externa independente. Máis recentemente, o país ten como obxectivo reforzar lazos con outros países daAmérica do Sur e exercer a diplomacia multilateral, a través dasNacións Unidas e daOrganización dos Estados Americanos[44]. A actual política externa do Brasil está baseada na posición do país como unhapotencia rexional naAmérica Latina, un líder entre ospaíses en desenvolvemento e unhapotencia mundial emerxente[45]. A política externa brasileira en xeral reflectiu multilateralismo, resolución delitígios de forma pacífica e non intervención nos asuntos doutrospaíses[46], AConstitución brasileira determina tamén que o país debe buscar unha integracióneconómica,política,social ecultural coas nacións daAmérica Latina[47][48][49][50].

AsForzas Armadas do Brasil comprenden oExército Brasileiro, aMariña do Brasil, e aForza Aérea Brasileira[47]. APolicía Militar é descrita como unha forza auxiliar ao Exército pola Constitución, pero baixo o control de cadanseuestado e de cadanseu respectivogobernador[47]. As forzas armadas brasileiras son as maiores daAmérica Latina. A Forza Aérea Brasileira é o póla deguerra aérea das Forzas Armadas Brasileiras, sendo a maior forza aérea da América Latina, con preto de 700avións tripulados en servizo[51]. AMariña do Brasil é responsábel polasoperacións navais e pola garda dasaugas territoriais brasileiras. É a máis antiga das Forzas Armadas brasileiras e a única Mariña da América Latina que opera unporta-avións, oNAe São Paulo (antigoFS Foch da Mariña Francesa)[52]. Xa oExército brasileiro é responsábel polas operacións militares porterra, contando cunha forza de preto de 190.000soldados. Por fin, como o Brasil adopta oservizo militar obrigatorio, a súa forza militar é unha das maiores do mundo con efectivo calculado en máis de 1 600 000 homes en idades dereservista porano[53].

Subdivisións

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Subdivisións do Brasil.

Demografía

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Demografía do Brasil.

Municipios máis poboados

[editar |editar a fonte]
ListaxeMunicipioUnidade FederativaPob.ListaxeMunicipioUnidade FederativaPob.

São Paulo

Río de Xaneiro

Brasilia

Salvador
1São PauloSão Paulo12.106.92011GoiâniaGoiás1.466.105
2Río de XaneiroRío de Xaneiro6.520.26612BelémPará1.452.275
3BrasiliaDistrito Federal3.039.44413GuarulhosSão Paulo1.349.113
4SalvadorBaía2.953.98614CampinasSão Paulo1.182.429
5FortalezaCeará2.627.48215São LuísMaranhão1.091.868
6Belo HorizonteMinas Xerais2.523.79416São GonçaloRío de Xaneiro1.049.826
7ManausAmazonas2.130.26417MaceióAlagoas1.029.129
8CuritibaParaná1.908.35918Duque de CaxiasRío de Xaneiro890.997
9RecifePernambuco1.633.69719NatalRío Grande do Norte885.180
10Porto AlegreRío Grande do Sur1.484.94120Campo GrandeMato Groso do Sur874.210
Estimativas populacionais para os municipios e para as Unidades da Federação brasileiros en 01.07.2017[54]align=right

Principais rexións metropolitanas

[editar |editar a fonte]

O Brasil ten 36 cidades con máis de 500 mil habitantes e 30 rexións metropolitanas, 20 das cales teñen máis de 1 000 000 de habitantes en 2007. As principais están abaixo.

Rexión metropolitana
Poboación aproximada en 2007
São Paulo20 500 000
Río de Xaneiro11 350 000
Belo Horizonte5 000 000
Porto Alegre4 200 000
Recife3 600 000
Brasilia3 500 000
Fortaleza3 450 000
Salvador3 350 000
Curitiba3 250 000
Campinas2 650 000
Belém2 100 000
Goiânia2 030 000
As rexións metropolitanas con máis de 2 000 000 de habitantesIBGE.

Economía

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Economía do Brasil.
Taxa media de crecemento do PIB
1950+9,0%
1960+7,9%
1970+8,7%
1980+2,9%
1990+1,7%
2000+3,5%
Fonte:[55]

Aeconomía dopaís está bastante diversificada:agricultura,industria mineira,industria téxtil,industria automobilística,industria petroquímica e de transformación,industria electrónica e, máis recentemente, aindustria do turismo e omercado de servizos.

O Brasil é a sexta maior economía mundial e a maior daAmérica Latina, de acordo coProduto interno Bruto calculado con base no método daparidade do poder de compra segundo oFondo Monetario Internacional. OPIB per cápita, no entanto, é inferior a algúns países deAmérica do Sur (aArxentina,Chile e oUruguai).

O primeiro produto que moveu a economía do Brasil foi oazucre, nacapitanía de Pernambuco, durante o período decolonia, seguindo poloouro na rexión deMinas Xerais. Xa independente, un novo ciclo económico xurdiu, agora cocafé. Ese momento foi fundamental para o desenvolvemento doestado de São Paulo, que acabou por tornarse o máis rico do país.

A pesar de ter, ao longo dadécada de 1990, un salto cualitativo na produción de bens agrícolas, acadar o liderado mundial en diversos produtos, con reformas comandadas polo goberno federal, a pauta de exportación brasileira foi diversificada, cunha enorme inclusión de bens de alto valor agregados comoxoias,avións,automóbiles e pezas deroupa.

Actualmente o país está entre os 20 maiores exportares do mundo, co US$ 142 mil millóns (en abril de2007) vendidos entre produtos e servizos a outros países. Mais cun crecemento de dous díxitos ao ano desde o gobernoFernando Henrique, en poucos anos a expectativa que o Brasil estea entre as principais plataformas de exportación do mundo.

En2004 o Brasil comezou a crecer, acompañando a economía mundial. Isto débese a unha política adoptada polopresidente Lula, no entanto, gran parte da prensa reclamou as altas taxas de xuros adoptadas polo goberno. A finais de2004 oPIB creceu 5,7%, a industria creceu na franxa de 8% e as exportacións superaron todas as expectativas. Porén en2005 a economía desacelerou, cun crecemento de 3,2%, sendo que en2006 houbo unha pequena mellora, cun crecemento do 3,7%, moi por debaixo da media mundial de países emerxentes, de 6,5%. En2007, operando as expectativas dos especialistas, a economía aqueceuse e volveu crecer como en2004, con crecemento previsto do 5,4%, despois 4,5% inicialmente, tendo a industria o maior crecemento. A taxa de investimento no Brasil sitúase en torno ao 17% do PIB, moi inferior ao índice dos seus pares emerxentes. En2006 o PIB alcanzou R$ 2 322 000 mil millóns (US$ 1 067 000 mil millóns).

O Brasil é visto polo mundo como un país con moito potencial como aRusia, aIndia e máis aChina, as economíasBRICs. A política exterior adoptada polo Brasil prioriza as alianzas entre países subdesenvolvidos para negociaren cos países ricos. O Brasil, así como aArxentina e máis aVenezuela veñen mantendo o proxecto daALCA en discusión, conxuntamente cosEstados Unidos. Existen tamén iniciativas de integración naAmérica do Sur, colaboración na economía e nas áreas sociais.

Algúns expertos en economía, como o analista Peter Gutmann, afirman que en2050 o Brasil pode vir a acadar estatísticas no estándar de vida verificado en 2005 nos países daZona Euro[56].

Compoñentes

[editar |editar a fonte]

A economía brasileira (recentemente clasificada como "grao de investimento") é diversa, abranguendo aagricultura, aindustria e unha multiplicidade deservizos. Actualmente o país debe conseguir impor a súa lideranza global grazas ao desenvolvemento da súa economía. A forza económica que o país ten demostrado, vén en parte, aoboommundial nos prezos decommodities e de mercadorías paraexportación, como a carne bovina e asoia. A perspectivas da economía brasileira ten mellorado aínda máis grazas a descubertas de enormesxacementos depetróleo egas natural naconca de Santos. É tamén unha potencia mundial en agricultura e enrecursos naturais, o Brasil desencadeou a súa maior explosión de prosperidade económica das últimas tresdécadas.

Embraer ERJ-135,jato desenvolvido polaempresa brasileiraEmbraer.Avións son un dos produtos sofisticados exportados polo Brasil.

Aagricultura e sectores aliados, como asilvicultura, explotación forestal e máis apesca contabilizaron 5,1% doproduto interior bruto en2007, unhaperformance que pon oagronegocio nunha posición de privilexio nobalance comercial do Brasil, a pesar das barreiras comerciais e das políticas desubsidios adoptado polospaíses desenvolvidos. Aindustria deautomóbiles,aceiro,petroquímica,computadores,aeronaves ebens de consumo duradeiros contabilizan 30,8% doproduto interior bruto brasileiro. A actividade industrial está concentrada xeograficamente nasrexións metropolitanas deSão Paulo,Río de Xaneiro,Curitiba,Campinas,Porto Alegre,Belo Horizonte,Manaus,Salvador,Recife eFortaleza.Industrias dealta tecnoloxía tamén están concentradas nestas áreas.

O país responde por tres quinto da produción industrial da economía sur-americana e participa de diversos bloques económicos como: oMercosur, oG-22 e oGrupo de Cairns. O seu desenvolvemento científico e tecnolóxico, aliado a un parque industrial diversificado e dinámico, atrae investimentos externos. Os investimentos directos foron da orde de vinte millóns de dólares por ano, contra dous millóns por ano durante a década pasada.

O Brasil comercializa regularmente con máis dunha centena de países, sendo que 74% dos bens exportados son manufaturados ou semimanufaturados. Os maiores socios son: AUnión Europea (con 26% do saldo);Mercosur eAmérica Latina (25%);Asia (17%) eEstados Unidos (15%). Un sector dos máis dinámicos a ese intercambio é o de agronegocio, que mantén hai dúas décadas o Brasil entre os países con maior produtividade no campo.

Propietario de sofisticacióntecnolóxica, o país desenvolve desubmarinos a aeronaves, amais de estar presente na pescuda aeroespacial, posúe un Centro de lanzamento de Vehículos Leves e sendo o único país doHemisferio Sur a integrar o equipo de construción daEstación Espacial Internacional (ISS). Pioneiro na procura de petróleo en augas profundas, de onde extrae o 73% das súas reservas, foi a primeira economía capitalista a reunir, no seu territorio, as dez maiores empresas montadoras deautomóbiles.

Enerxía

[editar |editar a fonte]
Encoro hidroeléctrico de Itaipú, a maiorcentral hidroeléctrica do planeta por produción deenerxía.[57]

O Brasil é o décimo maior consumidor deenerxía doplaneta e o terceiro maior dohemisferio occidental, por detrás dosEstados Unidos e oCanadá. A matriz enerxética brasileira está baseada enfontes renovables, sobre aenerxía hidroeléctrica e oetanol, amais defontes non renovábeis de enerxía, como opetróleo e ogas natural. Ao longo das últimas tresdécadas o Brasil está a traballar para crear unha alternativa viábel ágasolina. Co seu combustíbel á base deCana de azucre, a nación pode tornarse enerxeticamente independente neste momento. OPro-alcohol, que tivo orixe nadécada de 1970, en resposta ás incertezas do mercado do petróleo, colleitou un éxito intermitente. Aínda así, gran parte dosbrasileiros utilizan os chamados "vehículos flex", que funcionan conetanol ougasolina e permite que oconsumidor poida abastecerse da opción máis barata no momento, moitas veces o etanol.

Central nuclearAngra 1 noRío de Xaneiro. Aenerxía nuclear representa o 4% da enerxía producida no país.

Ospaíses con gran consumo decombustíbel como aIndia e aChina están seguindo o progreso do Brasil nesta área[58]. Amais, países como oXapón eSuecia están Importando etanol brasileiro para axudar a cumprir as súas obrigas ambientais estipuladas noProtocolo de Kyoto[59].

O Brasil posúe a segunda maior reserva depetróleo bruto naAmérica do Sur e é un dos produtores de petróleo que máis aumentou a súa produción nos últimos anos[60]. O país é un dos máis importantes do mundo na produción deenerxía hidroeléctrica. Da súa capacidade total de xeración deelectricidade, que corresponde a 90.000megawatts, a enerxía hídrica é responsábel de 66.000 megawatts (74%)[61]. Aenerxía nuclear representa aproximadamente 4% da matriz enerxéticos do Brasil. O Brasil poderá converterse nunha superpotencia mundial na produción de petróleo, con grandes descubertas dese recurso nos últimos tempos naconca de Santos.

Ciencia e tecnoloxía

[editar |editar a fonte]

A produción científica brasileira comezou, efectivamente, nas primeirasdécadas doséculo XIX, cando afamilia real portuguesa, comandada porXoán VI, chegou aoRío de Xaneiro, fuxindo da invasión do exército deNapoleón enPortugal, en1807. Ata entón, o Brasil era unha pobrecolonia portuguesa, senuniversidades e organizacións científicas, en flagrante contraste coas ex-colonias americanas doImperio Español, que a pesar de teren unha gran parte dapoboaciónanalfabeta, tiñan un número considerábel de universidades desde oséculo XVI.

Foto panorámica dolaboratorio Nacional de Luz Síncrotron, enCampinas,Estado de São Paulo, o únicoacelerador de partículas dohemisferio sur.

A busca tecnolóxica no Brasil é en gran parte realizada enuniversidades públicas e institutos de pescuda. Porén, máis de 73% dos financiamentos para a pescuda de base aínda vén de fontesgobernamentais. Algúns dos máis notábeis centros tecnolóxicos do Brasil son os institutosOswaldo Cruz,Butantan,Comando-Geral de Tecnologia Aeroespacial,Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária e oINPE. O Brasil ten o máis avanzadoprograma espacial daAmérica Latina, con recursos significativos para vehículos de lanzamento, e fabricación desatélites. O14 de outubro de1997, aAgência Espacial Brasileira asinou un acordo coaNASA para proporcionar pezas para aISS. Este acordo posibilita o Brasil adestrar o seu primeiroastronauta. O30 de marzo de2006Marcos Pontes a bordo do vehículoSoiuz converteuse no primeiroastronauta brasileiro e o terceiro latinoamericano que orbita o noso planeta. Ouranio enriquecido naFábrica de combustíbel nuclear (FCN), deResende, noEstado do Río de Xaneiro, atende a demanda enerxética dopaís. Existen plans para a construción do primeirosubmarino nuclear do país, alén diso, o Brasil é un dos tres países daAmérica Latina[62] cun laboratorioSíncrotron en operación, un mecanismo de pescuda dafísica, daquímica, dasciencias dos materiais e máis dabioloxía.

Turismo

[editar |editar a fonte]

Brasil atraeu, en2005, preto de cinco millóns de turistas estranxeiros[63]. DaArxentina viñeron 991 mil, dosEstados Unidos 792 mil e dePortugal 373 mil turistas, ocupando respectivamente os primeiro, segundo e terceiro lugares na clasificación dos principais emisores de turistas para Brasil. Os visitantes deixaron US$ 4 billóns no país, facendo o turismo unha importante actividade económica para Brasil, xerando 678 mil novos empregos directos.

ORío de Xaneiro é o maior centro turístico do país.

Eventos en datas e locais específicos, como oReveillon e oCarnaval doRío de Xaneiro,Salvador eRecife, ogran Premio do Brasil de Fórmula 1 deSão Paulo é o maior convite para turistas nacionais e estranxeiros.

Os estados máis visitados polos turistas son oEstado do Río de Xaneiro (34,7 %),Santa Catarina (25,1 %),Paraná (20,3 %),Estado de São Paulo (16 %), eBaía (15,5 %). As cidades máis visitadas foronRío de Xaneiro (31,5 %),Foz do Iguaçu (17 %),São Paulo (13,6 %),Florianópolis (12,1 %),Salvador (11,5 %) eNatal (9,3 %). Espérase que con políticas rexionais de estímulo ao turismo ese fluxo sexa diversificado, con incremento do turismo ecolóxico, enfocado en rexións como aAmazonia e oPantanal; o turismo histórico, facendo fincapé naEstrada Real deMinas Gerais; e o turismo cívico, enBrasilia.

Transporte

[editar |editar a fonte]

Hai aproximadamente 2.498aeroportos no Brasil, incluíndo as áreas de desembarque. O país ten o segundo maior número de Aeroportos de todo omundo, só por detrás dosEstados Unidos[64]. OAeroporto Internacional de São Paulo, sito nas proximidades deSão Paulo, é o maior e máis dinámicoaeroporto dopaís, gran parte dese movemento débese ao tráfico comercial e popular do país e ao feito de que o aeroporto ligaSão Paulo a practicamente todas as grandescidades de todo omundo. O Brasil ten 34 Aeroportos internacionais e 2464Aeroportos rexionais[65].

Posúe preto de 1 355 000quilómetros deautoestradas, asestradas son as principais vías de transporte de carga e de pasaxeiros no tráfico brasileiro[66]. Dende o inicio da república os gobernos sempre priorizaron otransporte viario en detrimento aotransporte ferroviario efluvial . O presidenteJuscelino Kubitschek (1956 -1960), que concibiu e construíu a capitalBrasilia, foi outro incentivator das autoestradas. Kubitscheck foi responsábel da instalación de grandes fabricantes de automóbiles no país (Volkswagen,Ford eGeneral Motors chegaron ao Brasil durante o seugoberno) e un dos puntos utilizados para atraelos era, evidentemente, o apoio á construción de autoestradas. Hoxe, o país ten instalado no seu territorio outros grandes fabricantes de automóbiles comoFiat,Renault,Peugeot,Citroën,Chrysler,Mercedes-Benz,Hyundai eToyota. Actualmente, porén, o goberno brasileiro, diferente do pasado, procura incentivar outros medios de transporte, principalmente os ferroviarios, un exemplo destes incentivos é o proxecto dotren de Alta Velocidade Rio-São Paulo, untren de alta velocidade que vai conectar as dúas principaismetrópoles do país. O Brasil é o 7 º país máis importante daindustria automobilística[67]. Hai 37 grandesportos no Brasil, entre os cales o maior é oPorto de Santos[68].

Cultura

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Cultura do Brasil.

O Brasil é o único país das Américas que ten delingua oficial oportugués.

O seupobo é o resultado da mestura de diferentesetnias e culturas, con influencias tanto dosamerindios, moradores orixinais do continente, como europeos invasores e inmigrantes, e conafricanos que foron traídos comoescravos. Amais destes, participan tamén os pobos asiáticos, pero de influencia máis limitada.

  • europeos 55,6%
  • mestizos 35,1%
  • negros 7,3%
  • asiáticos 2,0%

Arquitectura e patrimonio histórico

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Arquitectura do Brasil.
Igrexa de San Francisco, enOuro Preto.

O interese oficial pola preservación do patrimonio histórico e artístico no Brasil comezou coa institución en1934 daInspectoria de Monumentos Nacionais. O órgano foi sucedido poloServizo do Patrimonio Histórico e Artístico Nacional e hoxe o sector é administrado nacionalmente poloInstituto do Patrimonio Histórico e Artístico Nacional (IPHAN), que xa posúe máis de 20 mil edificios adheridos a si, 83 casas de campo e conxuntos urbanos, 12.517 casas de campo arqueolóxicas dadas de alta, máis dun millón de obxectos expostos, incluíndo o acervo museolóxico, preto de 250 mil volumes bibliográficos e vasta documentación arquivística[69]. Tradicións inmateriais como o samba de roda doRecôncavo Baiano e a arte gráfica e a pintura corporal dos indiosWajapi do Amapá tamén xa foron recoñecidas comoPatrimonio da Humanidade polaUNESCO. Tamén os estados e algúns municipios xa posúen instancias propias de preservación e o interese nesta área creceu nos últimos anos.

Aínda coa intensa actividade dos órganos oficiais, o patrimonio nacional aínda sofre frecuente depredación e ten a súa protección e sostibilidade limitadas pola escaseza de orzamentos e pola falta de conciencia da poboación para coa riqueza da súa herdanza cultural e artística e para coa necesidade dunha repartición de responsabilidades para a súa salvagarda efectiva a longo prazo[70].

O patrimonio histórico brasileiro é un dos máis antigos daAmérica, sendo especialmente rico en reliquias de arte earquitectura barrocas, concentradas sobre todo no estado deMinas Xerais (Ouro Preto,Diamantina,São João del-Rei,Sabará,Congonhas etc) e en centros históricos deRecife,São Luis,Salvador,Olinda,Santos,Parati, entre outras cidades. Tamén posúe nas grandes capitais numerosos e importantes edificios dearquitectura eclética, da transición entre osséculosXIX eXX.

OParque Nacional Serra da Capivara.

A partir de mediados do século XX a construción dunha serie de obrasmodernistas, creadas por un grupo liderado porGregori Warchavchik,Lúcio Costa e sobre todoOscar Niemeyer, proxectou a arquitectura brasileira internacionalmente. O movemento moderno culminou na realización deBrasilia, o único conxunto urbanístico moderno do mundo recoñecido pola UNESCO como Patrimonio Cultural da Humanidade.

Tamén hai diversidade en casas de campo arqueolóxicas, como o atopado no sur do estado doPiauí:serra da Capivara. Os problemas enfrontados pola maioría das casas de campo arqueológicas brasileiros non afectan os máis de 600 casas de campo que están noParque Nacional da Serra da Capivara, noPiauí. Localizado nunha área de 130 mil hectáreas oParque Nacional da Serra da Capivara é un exemplo de conservación do patrimonio histórico e artístico nacional. En1991, foi consagrado patrimonio mundial pola Unesco.

Aserra da Capivara é unha das áreas máis protexidas do Brasil, pois está baixo a garda do Iphan, Ministerio do Medio Ambiente (MMA), Fundahm e doIbama local, que ten poder de policía. Nesta mesma área localízase o Museo do Home Americano, onde se atopa o máis vellofósil humano atopado en América e o segundo máis vello do mundo.

Música

[editar |editar a fonte]
Artigos principais:Música do Brasil e Música popular brasileira.
Heitor Villa-Lobos en 1922, o compositor suramericano máis recoñecido da historia[71]
Tom Jobim, un dos creadores dabossa nova, eChico Buarque, unha das principais figuras damúsica popular brasileira, noFestival Internacional da Canção de 1968

A música do Brasil formouse, principalmente, a partir da fusión de elementoseuropeos eafricanos, traídos respectivamente polos colonizadoresportugueses e os escravos africanos. Ata o século XIX Portugal era a porta de entrada da maior parte das influencias que construíron a música brasileira, clásica e popular, pola introdución da maioría doinstrumental, o sistemaharmónico, a literatura musical e boa parte das formas musicais cultivadas no país ao longo dos séculos, malia estes elementos non seren de orige portuguesa, senón do resto de Europa.[72]

Namúsica clásica, así e todo, esa diversidade de elementos chegou serodiamente e de xeito bastante modesto en comparanza cos grandes centros europeos ou como os deMéxico e doPerú, e un carácter especificamente brasileiro na produción nacional só se vería con carácter nidio logo da grande síntese realizada por Villa Lobos, a mediados do século XX. O primeiro grande compositor brasileiro foiJosé Maurício Nunes Garcia, autor de pezas sacras con grande influencia do clasicismovienense.[72]

A principal contribución do elemento africano foi a diversidaderítmica e algunhasdanzas e instrumentos, que tiveron un papel importante no desenvolvemento da música popular e folclórica, especialmente a partir do século XX. O elemento amerindio case non deixou trazos na música popular brasileira como un conxunto, bardante algúns xénerosfolclóricos[72] Con gran participación da poboación africana e afrodescendente, a música popular desde finais do século XVIII comezou a dar sinais de formación dunha característica sonoridade brasileira[72], coasamba como a forma máis típica e recoñecida polaUNESCO como patrimonio da humanidade desde 2005[73]

Amúsica brasileira engloba varios estilos rexionais influenciados por formas africanas, europeas e amerindias. Desenvolveuse en estilos e xéneros musicais diferentes, tales comomúsica popular brasileira,música nativista,música sertaneja,vanerão,samba,choro,axé,brega,forró,frevo,baião,lambada,maracatu,tropicalismo,bossa nova erock brasileiro, entre outros.[72]

Linguas

[editar |editar a fonte]
Artigo principal:Linguas do Brasil.

Idioma oficial

[editar |editar a fonte]
Países e rexións onde a lingua portuguesa é falada ou posúe status oficial.

A lingua oficial do Brasil é oportugués, idioma que é falado e escrito pola inmensa maioría da poboación. O portugués é a lingua usada nas institucións de ensino, nos medios de comunicación e nos negocios. Brasil é o único país delingua portuguesa dasAméricas.

O idioma falado e escrito no Brasil é parcialmente diferente do utilizado enPortugal e nos outros paíseslusófonos. En razón das diferenzas xeográficas e culturais entre o Brasil e Portugal, e tamén das diferentes políticas lingüísticas construídas polos dous países ao longo dos anos, oportugués brasileiro e oportugués europeo non evolucionaron de forma uniforme. Hai moitas diverxencias entre as normas cultas das dúas variantes da lingua, sobre todo no que se refire á fonética, á ortografía e ao sistema pronominal. Aínda así, tales diferenzas non comprometen a comprensión mutua.

Hai aínda diversasvariacións dialextais internas ao portugués brasileiro, que se conectan sobre todo a diferenzas rexionais e sociais.

ALinguaxe Brasileira de Sinais tamén é considerada un medio de comunicación legal no país.

Idiomas indíxenas e de inmigrantes

[editar |editar a fonte]
Casaalemá enGramado,Río Grande do Sur: a principal lingua da rexión é o dialecto alemán.

Na época do Descubrimento, estimouse que se falaban máis de mil linguas no Brasil. Actualmente, eses idiomas están reducidos a 180 linguas. Das 180 linguas, só 24, o 13%, teñen máis de mil falantes; 108 linguas, o 60%, teñen entre cen e mil falantes; mentres que 50 linguas, o 27%, teñen menos de 100 falantes e metade destas, o 13%, teñen menos de 50 falantes, o que mostra que gran parte deses idiomas están en serio risco de extinción.

Os primeiros anos de colonización, as linguas indíxenas eran faladas inclusive polos colonos portugueses, que adoptaron un idioma mixto baseado na lingua tupi. Por ser falada por case todos os habitantes do Brasil, quedou coñecida comolingua xeral. Con todo, o século XVIII, a lingua portuguesa fíxose oficial do Brasil, o que culminou na case desaparición desa lingua común.

Co transcorrer dos séculos, os indios foron exterminados ou aculturados pola acción colonizadora e, con iso, centenares dos seus idiomas foron extintos. Actualmente, os idiomas indíxenas son falados sobre todo noNorte eCentro-Oeste. As linguas máis faladas son do troncotupí-guaraní.

Amais das ducias de linguas autóctonas,dialectos de orixe alóctones son falados en colonias rurais máis illadas doBrasil meridional, sobre todo ohunsrückisch e otalian (ouvêneto brasileiro), de orixesalemá eitaliana, respectivamente[74][75].

O estado de São Paulo sufriu tanta inmigración que o seu portugués é diferente de calquera outro no Brasil e no mundo. Hai moitos barrios italianos, como aMooca, onde as persoas falan italiano no seu día a día, outros alemáns, comoSanto Amaro, que ten celebracións típicas xermánicas, como oOktoberfest . Hai tamén a segunda maior aglomeración de asiáticos fóra de Asia, o barrio daLiberdade, que tamén se ve presente a lingua xaponesa e chinesa o día a día dos habitantes. São Paulo foi tamén o que máis recibiu osárabes, tendo a súa cociña moi alterada coa inmigración desirios elibaneses.

Relixión

[editar |editar a fonte]

Sendo constitucionalmente un estado laico, Brasil non posúe relixión oficial desde1891, e adiscriminación aos seguidores de calquerarelixión é ilegal. Non obstante, a maior parte da poboación do país é, tradicionalmente, seguidora daIgrexa católica, e é inegábel a influencia da devandita relixión en varios momentos do pasado e ata do presente. Mais esa influencia debe ser relativizada debido ao gransincretismo relixioso existente no país (malia que o Brasil está considerado o maior país católico do mundo en números absolutos).

A catedral deBrasilia.

A predominancia do catolicismo tende a decrecer cando se leva en conta o recente ascenso doprotestantismo e a importancia histórica dasrelixións afro-brasileiras, oCandomblé e aUmbanda, na formación cultural e ética do pobo brasileiro. Aínda que foron perseguidas ata o comezo doséculo XX, cando a práctica relixiosa non-católica era reprimida pola policía. Alén diso, é pertinente sinalar o xurdimento de novas relixións de orixe oriental ou esotérica, ata daquela case descoñecidas pola sociedade brasileira.

A estatua doCristo Redentor, noRío de Xaneiro.

Ocenso demográfico realizado en2000, poloIBGE, apuntou a seguinte composición relixiosa no Brasil[76]:

Himnos Oficiais do Brasil

[editar |editar a fonte]

Os himnos oficiais do Brasil son oHimno do Brasil, oHimno á Bandeira, oHimno da Independencia e oHimno da Proclamación da República.

Notas

[editar |editar a fonte]
  1. "Com 5 novos municípios, Brasil agora tem 5.570 cidades". Arquivado dendeo orixinal o 23 de marzo de 2016. Consultado o 25 de marzo de 2016. 
  2. Fausto, Boris (1999). Cambridge University Press, ed."A Concise History of Brazil". Consultado o 15 de xullo de 2013. 
  3. Presidência da República (ed.)."Constitución brasileira de 1891". Arquivado dendeo orixinal o 04 de agosto de 2013. Consultado o 10 de maio de 2010. 
  4. Real Academia Galega (ed.)."Dicionario da Real Academia Galega. Brasileiro". Arquivado dendeo orixinal o 22 de xullo de 2013. Consultado o 28 de agosto de 2013. 
  5. Houaiss, Antônio (2009). Obxectiva, ed.Dicionario Houaiss da Lingua Portuguesa. Río de Xaneiro. .
  6. Couto, Jorge (1997). Cosmos, ed.A construción do Brasil.ISBN 978-9-72808185-0. .
  7. Real Academia Galega (ed.)."Dicionario da Real Academia Galega. Brasiliano". Arquivado dendeo orixinal o 22 de xullo de 2013. Consultado o 28 de agosto de 2013. 
  8. Marsiglia, Luciano. Mundo Estranho, ed."Que índios dominavam o litoral do Brasil na época do Descobrimento?". Arquivado dendeo orixinal o 10 de decembro de 2011. Consultado o 16 de xullo de 2013. 
  9. Kraay, Hendrik (2009).Lorenzo Aldé.Revista de História da Biblioteca Nacional (Río de Xaneiro: SABIN). 
  10. Buarque de Holanda, Sérgio (1976).O Brasil Monárquico: o processo de emancipação (4ª ed.). São Paulo: Difusão Europeia do Livro. p. 403. 
  11. Murilo de Carvalho, José (1993).A Monarquia brasileira. Río de Xaneiro: Ao Livro Técnico. p. 23. 
  12. Dohlnikoff, Miriam (2005).Pacto imperial: origens do federalismo no Brasil do século XIX. São Paulo: Globo. p. 206. 
  13. De Laytano, Dante (1983).História da República Rio-Grandense (1835-1845). Porto Alegre: Editora Sulina. p. 248. 
  14. Castro, André Augusto (2 de abril de2003). Universidade de Brasília, ed."As veias abertas da América do Sul". Arquivado dendeo orixinal o 19 de maio de 2011. Consultado o29 de agosto de2013. 
  15. SciELO Brasil (ed.)."Entrada de estrangeiros no Brasil". Consultado o29 de agosto de2013. 
  16. Ermakoff, George (2006).Rio de Janeiro - 1840-1900 - Uma crônica fotográfica. Río de Xaneiro: G. Ermakoff Casa Editorial. p. 189. 
  17. Nunes Leal, Victor (1976).Coronelismo, enxada e voto: o município e o regime representativo no Brasil. Alfa-Omega.ISBN 852950092X. 
  18. A raiz das coisas: Rui Barbosa, o Brasil no mundo. Civilização Brasileira. 2008. pp. 225–278.ISBN 8520008356. 
  19. Instituto Xeográfico Brasileiro (1990).O Brasil e a Primeira Guerra Mundial. 
  20. d'Escragnolle Taunay, Alfredo (1893).O encilhamento: scenas contemporaneas da bolsa em 1890, 1891 e 1892. Edições Melhoramentos. 
  21. Nassif, Luís (2007).Os cabeças-de-planilha. Ediouro. pp. 69-107.ISBN 9788500020940. 
  22. Ribeiro de Carvalho, Ney (2004).O Encilhamento: anatomia de uma bolha brasileira. Bovespa. 
  23. Martins, Hélio (1997).A Revolta da Armada. BibliEx. 
  24. Moniz, Edmundo (1984).Canudos: a luta pela terra. Global. 
  25. Varios.Política e sociedade no Brasil, 1930-1964. pp. 17–25.ISBN 8574192422. 
  26. McCann, Frank (2007).Soldados da Pátria: História do exército brasileiro. Cia das Letras. p. 386.ISBN 8535910840. 
  27. Seitenfus, Ricardo (2000).A entrada do Brasil na Segunda Guerra Mundial. Edipucrs. pp. 116–168.ISBN 8574301221. 
  28. Silva, Hélio (1971). "Defesa do Hemisfério".1942; Guerra no Continente - O ciclo de Vargas, Volume 12. Civilização Brasileira. 
  29. Sander, Roberto (2007).O Brasil na mira de Hitler. Obxectiva.ISBN 8573028688. 
  30. O Estado de São Paulo, ed. (2 de novembro de 2010)."A eleição de Dilma Rousseff". Consultado o 31 de agosto de 2013. 
  31. "Posição Xeográfica". Arquivado dendeo orixinal o 30 de novembro de 2010. Consultado o 5 de setembro de 2013. 
  32. 32,032,1Central Intelligence Agency (2011)."Brazil".The World Factbook(en inglés). Arquivado dendeo orixinal o 22 de decembro de 2015. Consultado o 5 de setembro de 2013. 
  33. Resolución da Presidencia do IBGE n°5 (R.PR-5/02) (2002)."Área territorial oficial". Arquivado dendeo orixinal o 15 de xaneiro de 2012. Consultado o 1 de decembro de 2011. 
  34. Piauí ten a temperatura máis alta en 96 anos[Ligazón morta], Terra, 26 de novembro de 2005.
  35. Sibéria brasileira no sur de Brasil[Ligazón morta],Fantástico, 18 de xuño de 2006.
  36. "The Brazilian Legal System", Organization of American States. Acesado em 17 Maio 2007.
  37. Silva, José Afonso da;Curso de Direito Constitucional Positivo; Malheiros, 2004, p. 46,ISBN 85-7420-559-1
  38. Silva, José Afonso da;Curso de Direito Constitucional Positivo; Malheiros, 2004, p. 592,ISBN 85-7420-559-1
  39. "Government structure"Arquivado 23 de febreiro de 2006 enWayback Machine. Brazilian Government. Acesado em 17 Maio 2007.
  40. Glugoski, Miguel; Medauar, Odete."Nossos direitos nas suas mãos"Arquivado 30 de setembro de 2009 enWayback Machine.,USP Journal, 24–30 November 2003. Retrieved 17 May 2007.
  41. Lima, Maria Regina Soares; Hirst, Mônica."Brazil as a regional power"Arquivado 24 de febreiro de 2012 enWayback Machine. Blackwell Synergy Journal. Consultado o 22 June 2007.
  42. Bandeira, Luiz Alberto Moniz."Brazil as a regional power" Sage Journals Online. Consultado o 22 June 2007.
  43. Zibechi, Raúl"Difficult Path"Arquivado 02 de xullo de 2007 enWayback Machine. Funder's Network on Trade and Globalization. Consultado o 22 de xuño de 2007.
  44. Universia Knowledge at Wharton website,"Can Brazil Play a Leadership Role in the Current Round of Global Trade Talks?"Arquivado 24 de xullo de 2008 enWayback Machine.. Wharton School, Pennsylvania. Consultado o 22 June 2007.
  45. Ribando, ClareUS-Brazil relationsArquivado 26 de xuño de 2011 enWayback Machine.. Congressional Research Service. Consultado o 16 August 2007.
  46. Georges D. Landau, "The Decisionmaking Process in Foreign Policy: The Case of Brazil," Center for Strategic and International Studies: Washington DC: March 2003
  47. 47,047,147,2"Constituição da República Federativa DO Brasil de 1988". Arquivado dendeo orixinal o 13 de decembro de 2007. Consultado o 13 de abril de 2009. 
  48. Zibechi, Raul.Brazil and the Difficult Path to MultilateralismArquivado 02 de xullo de 2007 enWayback Machine.. IRC Americas. Consultado o 16 August 2007.
  49. De Lima, Maria Regina Soares. Hirst, Monica.Brazil as an intermediate state and regional power: action, choice and responsibilitiesArquivado 24 de febreiro de 2012 enWayback Machine..International Affairs 82 (1), 21–40. Consultado o 16 August 2007.
  50. Bandeira, Luiz Alberto Moniz.Brazil as a Regional Power and Its Relations with the United StatesUniversidade de Brasilia. Consultado o 16 de agosto de 2007.
  51. Sala de imprensa - FAB em númerosArquivado 06 de novembro de 2007 enWayback Machine.. Força Aérea Brasileira. Consultado o 16 August 2007.
  52. FAQArquivado 14 de xullo de 2007 enWayback Machine.. Brazilian Navy Website. Consultado o 16 de agosto de 2007.
  53. The World Factbook - CIAArquivado 22 de decembro de 2015 enWayback Machine.. Consultado o 11 de novembro de 2008.
  54. Estimativas populacionais para os municípios e para as Unidades da Federação brasileiros em 01.07.2017Arquivado 13 de xuño de 2018 enWayback Machine. Páxina web doIBGE. Consultado o 6 de marzo de 2018(encastelán)
  55. Brazil GDP - Real Growth Rate - Economy - IndexMundi
  56. BBCBrasil.com,Brasil terá estándar de vida 'europeo' en 2050, di estudo., visitado en 8 de febreiro 2007.
  57. G1 (5 de marzo de 2011)."Itaipu é a maior hidrelétrica do mundo em geração de energia"(en portugués). Arquivado dendeo orixinal o 15 de xaneiro de 2012. Consultado o 22/12/2014. 
  58. "China, India and brazilian ethanol.". Arquivado dendeo orixinal o 23 de setembro de 2009. Consultado o 10 de maio de 2009. 
  59. "Japan and Sweden are importing brazilian ethanol.". Arquivado dendeo orixinal o 24 de abril de 2015. Consultado o 10 de maio de 2009. 
  60. Oil reserves in Brazil.
  61. "Hydroelectric power in Brazil.". Arquivado dendeo orixinal o 07 de xaneiro de 2012. Consultado o 10 de maio de 2009. 
  62. Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universitat.
  63. "Brasil: seu mellor momento no turismo.". Arquivado dendeo orixinal o 13 de febreiro de 2008. Consultado o 22 de marzo de 2008. 
  64. MUL86760 -5598,00. html Number of Airports in Brazil.[Ligazón morta]
  65. "Brazilian airports (Infraero).". Arquivado dendeo orixinal o 14 de marzo de 2009. Consultado o 10 de maio de 2009. 
  66. Roads in Brazil.
  67. Automotive industry in Brazil and the world.
  68. "Ports of Brazil.". Arquivado dendeo orixinal o 09 de decembro de 2010. Consultado o 10 de maio de 2009. 
  69. "Ministerio da Cultura.". Arquivado dendeo orixinal o 20 de setembro de 2016. Consultado o 15 de novembro de 2008. 
  70. ALMEIDA, Luiz Fernando de.O Brasil e os Desafios do Patrimônio. Portal do Ministerio da Cultura, 13 de xaneiro de 2007.
  71. Wright, Simon (1992).Villa-Lobos. Oxford and New York: Oxford University Press, p. 4
  72. 72,072,172,272,372,4Renato Roschel.Folha de S.Paulo, ed."Música Popular do Brasil". 
  73. "Unesco declara samba brasileiro obra-prima".Folha de São Paulo. 25 de novembro de 2005. 
  74. DW-World.de,O alemán lusitano do Sur de Brasil
  75. O talian.[Ligazón morta]
  76. IBGE,Poboación residente, por sexo e situación do domicilio, segundo a relixiónArquivado 21 de febreiro de 2011 enWayback Machine., Censo Demográfico 2000. Consultado o 13 de decembro de 2007

Véxase tamén

[editar |editar a fonte]
Commons ten máis contidos multimedia sobre:  Brasil

Outros artigos

[editar |editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar |editar a fonte]
Estados soberanos
Enteiros
En parte
Dependencias
Estados soberanos
Territorios dependentes
Dinamarca
Estados Unidos
Francia
Países Baixos
Reino Unido
Membros
Observadores
Membro dun acordo bilateral de cooperación
Control de autoridades
Identificadores taxonómicos
Identificadores
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brasil&oldid=7306099»
Categoría:
Categorías agochadas:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp