OBrasil, oficialmenteRepública Federativa do Brasil, é unharepública federal formada pola unión de vinte seisestados federados e unDistrito Federal, situada enAmérica do Sur. O país ten 5.570 municipios[1] e unha superficie de 8 515 767 km², o que o converte no país máis grande do territorio suramericano, ocupando a súa superficie a metade do mesmo. En comparación co resto de Estados do planeta, ocupa o quinto lugar ennúmero de habitantes, con 213 317 639 (2021), así como enterritorio. Porén, presenta un dos máis baixos índices dedensidade de poboación. A súa capital é a cidade deBrasilia, a cal substituíu aRío de Xaneiro en1960. Antes da cidade fluminense a primeira capital do país foraSalvador.
Climaticamente é unpaís tropical, xa que se atopa sobre aliña ecuatorial, abarcando partes tanto nohemisferio sur como nohemisferio norte, con todo asestacións climáticas non se senten dun xeito radical. Parte do seu territorio está cuberto polaselva tropical amazónica, que con 3,6 millóns dekm² é a máis grande do mundo. Grazas a todo isto é o país con máis especies deanimais distintas no mundo. Demograficamente, a maior parte da súa poboación concéntrase ao longo do litoral, mentres o interior está marcado por enormes baleiros demográficos. A nivel lingüístico, o Brasil é o único país delingua portuguesa do continente, aínda que tamén son faladasoutras moitas linguas. Arelixión con máis seguidores é ocatolicismo, sendo o país con maior número de católicos nominais do mundo. A sociedade brasileira é unha das máis multiétnicas do planeta, formada por descendentes deeuropeos,indíxenas,africanos easiáticos.
A Illa Brasil fronte as costas deIrlanda nun mapa de Ortelius datado en 1572.
As raícesetimolóxicas do termo Brasil son de difícil reconstrución. Ofilólogo Adelino José da Silva Azevedo postulou que se trata dunha palabra de procedenciacelta,barkino, mais tamén advertiu que as orixes máis remotas do termo poderían atoparse na lingua dos antigosfenicios. Este vocábulo utilizábase para nomear a un colorante vermello utilizado por esta civilización. NaIdade Media, a palabra foi deformada polosxenoveses abrazi.
Na época colonial, cronistas da importancia de João de Barros, frei Vicente do Salvador ou Pero de Magalhães Gândavo presentaron explicacións semellantes acerca da orixe do nome Brasil. De acordo con eles, derivaría depau brasil (Caesalpinia echinata), designación dada a un tipo demadeira avermellada empregada na ebanistería e na tinguidura de tecidos. Naera dos descubrimentos, era común entre exploradores gardar coidadosamente o segredo de todo canto descubrían ou conquistaban a fin de asegurar unha exploración exclusiva do territorio, porén os portugueses non tardaron en anunciar rapidamente por todaEuropa o novo descubrimento da "illa Brasil" no medio doocéano Atlántico, de onde se extraía este tipo de madeira.[2]
Con todo, antes de recibir a súa designación actual, as novas terras descubertas foron designadas de distintas formas, entre outras, Monte Pascoal, cando os descubridores avistaron terras por primeira vez, Illa de Vira Cruz, Terra de Santa Cruz, Nova Lusitânia ou Cabrália. En 1967, coa primeira Constitución da ditadura militar, o Brasil pasou a chamarse República Federativa do Brasil, nome que se conserva na actual Constitución de 1988. Anteriormente, na época damonarquía constitucional, o nome oficial era o de Imperio do Brasil e, posteriormente, coa proclamación daRepública en1889, cambiou a Estados Unidos do Brasil.[3]
Os habitantes naturais do Brasil son denominados segundo aReal Academia Galegabrasileiros,[4]xentilicio que foi rexistrado por vez primeira en portugués en1706,[5] aínda que inicialmente só se refería aos que comercializaban pau brasil.[6] Porén, non foi até 1824, coa primeira constitución brasileira, que o xentilicio pasou legalmente a designar as persoas naturais do país. En portugués utilízanse ademais outros xentilicios como brasílico, brasílio, brasiliano e brasiliense, este último tamén aceptado pola RAG, aínda que para designar aos habitantes deBrasilia, a capital federal.[7]
No momento da chegada ás costas do Brasil por parte dosportugueses, da man dePedro Álvares Cabral, no ano1500, estímase que a costa oriental deAmérica do Sur estaba habitada por ao redor de dous millóns de indíxenas. Apoboación amerindia estaba repartida en grandes nacións indíxenas compostas por varios grupos étnicos, entre os cales destacaban os grupos tupí-guaraní, macro-jê e arauaco. Os primeiros, por exemplo, estaban subdivididos entre osguaranís, ostupís e ostupinambas, entre moitos outros. Precisamente foron os tupís a primeira etnia indíxena que tivo contacto cos colonizadores, sendo o seu territorio o comprendido entre os actuais Estados deRío Grande do Sur eRío Grande do Norte.[8]
Os portugueses atoparon aos nativos aínda naIdade de Pedra e divididos en varías tribos que constantemente loitaban entre si. As fronteiras entre estes grupos indíxenas, antes da chegada dos europeos, xurdían por mor de distintas guerras entre eles, xurdidas por mor das diferenzas culturais e lingüísticas. Estas guerras abarcaban accións bélicas a grande escala, tanto en terra como na auga, coaantropofaxia ritual sobre os prisioneiros de guerra. O territorio que hoxe pertence a Brasil, ademais do restante deAmérica do Sur, porén, estaba xa dividido entre dúas potencias europeas,Portugal eCastela, antes aínda do seu descubrimento oficial. OTratado de Tordesillas, asinado en1494, foi un importante acordo para a definición das futuras fronteiras, que dividía o continente de norte a sur, dende o actual estado doPará até a cidade de Laguna enSanta Catarina, sendo posteriormente bastante alterada coa expansión portuguesa cara ao oeste.
A terra agora chamada Brasil foi reivindicada porPortugal en abril de1500 coa chegada da frota portuguesa comandada porPedro Álvares Cabral, a quen se lle atribúe o seu descubrimento tras avistar terra o21 de abril de1500 e chegando á actual cidade dePorto Seguro (Baía) ao día seguinte. Porén, acolonización non comezou de xeito efectivo até anos máis tarde coa fundación da vila deSão Vicente, porMartim Afonso de Sousa en1532 e coa división do territorio en doce capitanías hereditarias feita porXoán III en1534. Con todo, o fracaso deste sistema de capitanías levou o rei a nomear un Gobernador Xeral para administrar toda a colonia. O29 de marzo de1549 foi fundada acidade deSalvador para ser a capital.
Os portugueses asimilaron algunhas das tribos nativas, mentres que outras foron escravizadas ou exterminadas, xa sexa ao contraer por doenzaseuropeas para as cales non estaban inmunizados, ou por mor das longas guerras que se produciron durante os dous primeiros séculos de colonización entre grupos indíxenas rivais e os seus aliados europeos. A colonización presentaba grandes dificultades engadidas, xa que a estrutura económica portuguesa non estaba preparada para afrontala. A mediados do século XVI, cando oazucre decana se converteu no máis importante produto deexportación do Brasil, os portugueses comezaron a importar deescravosafricanos comprados nos mercados deÁfrica occidental, inicialmente para lidar coa crecente demanda internacional do produto. Anteriormente tentaran escravizar aosindíxenas, mais foron dezmados ao non someterse.
En canto aao control territorial, ignorando oTratado de Tordesillas de1494, os portugueses foron ampliando as súas fronteiras a través de expedicións coñecidas como bandeiras, chegando até onde hoxe se sitúa a maior parte da fronteira do país. Isto levou a que tiveran que pasar osséculos XVI eXVII defendendo tales conquistas contra potencias rivais europeas, tendo que rexeitar asfrancesas eneerlandesas. Tralo rexeitamento das tentativas de colonización, non quedou practicamente ningunha influencia cultural destas potencias europeas. Das intrusións coloniais, a de máis longa duración foi a neerlandesa. Os corsarios holandeses comezaron por saquear a costa, como ocorreu enBaía en1604 onde chegaron a capturar temporalmente a capital,Salvador. De1630 a1654, estabelecéronse permanentemente no nordés e controlaron unha longa franxa de costa. Con todo, non lles resultou sinxelo, pois os colonos daCompañía Holandesa das Indias Occidentais vivían en constante estado de sitio. Tras varios anos de guerra, retiráronse formalmente en1661.
Ao final doséculo XVII, debido á competencia colonial as exportacións de azucre comezaron a declinar, mais o descubrimento deouro por parte dos bandeirantes na década de1690, abriu un novo ciclo para a economía da colonia, promovendo unha febre do ouro. Esta situación atraeu miles de novos colonos, vindos non só de Portugal senón tamén doutras colonias portuguesas ao redor do mundo, o que á súa vez acabou xerando conflitos, como aguerra dos Emboabas, entre os antigos colonos e os chegados recentemente.
Para garantir o mantemento da orde colonial interna, alén da defensa do monopolio de explotación económica do Brasil, o foco da administración colonial portuguesa se concentrou tanto en manter so control e erradicar as principais formas de rebelión e resistencia dos escravos, como por exemplo a doQuilombo dos Palmares, como en reprimir todo movemento de autonomía ouindependencia política. A primeira delas foi a revolta de Filipe dos Santos en1720. Anos máis tarde xurdirían grandes movementos coa intención de proclamar a independencia e reivindicar a abolición da escravitude, como é o caso das Conxuras Mineira (1789), Carioca (1794) e Baiana (1798).
Homenaxe aos mártires da Conxura Mineira.
A Conxura Mineira partiu da elite deMinas Xerais, debido á decadencia daminaría na segunda metade doséculo XVIII, o que facía difícil pagar os impostos esixidos pola coroa portuguesa. Ademais, o goberno portugués pretendía promulgar un imposto que esixía que toda a poboación contribuíse coa recadación do 20% do valor doouro retirado, afectando incluso aos que non traballaban nas minas. Os colonos subleváronse e pasaron a conspirar contra Portugal para crear un estado independente baixo a forma dunhaRepública, inspirados polas ideas daIlustraciónfrancesa eindependencianorteamericana. Con todo, os líderes do movemento foron detidos e enviados aRío de Xaneiro, onde foron xulgados e condenados.
A Conxura Baiana, polo contrario, foi un movemento que partiu da clases máis humildes da sociedade deBrasil, con gran participación de xastres ou alfaiates, por iso tamén é coñecida como Revolta dos Alfaiates. Os revolucionarios predicaban a liberación dos escravos, a instauración dun goberno igualitario onde as persoas fosen promovidas de acordo coa capacidade e merecemento individuais, ademais da instauración dunha República na Baía. O12 de agosto de1798, o movemento precipitouse cando algúns dos seus membros alertaron as autoridades ao distribuír panfletos na porta das igrexas, o que supuxo a súa detención. Centenares de persoas foron denunciadas, detidas, prendidas e procesadas. Catro participantes foron condenados á forca e os restos dos seus corpos foron esparexidos pola baía para agoirar á poboación.
A finais de1807, forzas castelás enapoleónicasameazaron a seguridade doPortugal continental, facendo que o príncipe rexenteXoán VI, en nome da raíñaMaría I, trasladase a corte real deLisboa cara ao Brasil. O estabelecemento da corte portuguesa levou á creación dalgunhas das primeiras institucións brasileiras, como as bolsas de valores locais e un banco nacional. Acabou ademais omonopolio comercial que Portugal mantiña so o Brasil, liberalizando os trocos comerciais con outras nacións e abrindo os portos á nacións amigas. En1809, en vinganza por ser forzado a un "autoexilio" no Brasil, o príncipe rexente ordenou a conquista portuguesa daGüiana Francesa.
Co fin daguerra peninsular en1814, os tribunais europeos esixiron que a raíña María I e o príncipe rexente Xoán regresasen a Portugal, xa que consideraban impropio que representantes dunha antiga monarquía europea residisen nunhacolonia. En1815, para xustificar a súa permanencia no Brasil, onde a corte real estaba a prosperar nos últimos seis anos, creouse oReino Unido de Portugal, Brasil e o Algarve, estabelecendo así unEstado monárquico transatlántico e pluricontinental con capital enRío de Xaneiro. Así, o Brasil pasa de ser a única colonia do mundo a converterse, momentaneamente, en metrópole.
Iso irritou a sectores da sociedade portuguesa da época e non foi suficiente para calmar a demanda de retorno da corte a Lisboa, como se esixiu na revolución liberal doPorto en1820, nin o desexo de independencia por parte de grupos brasileiros, como por exemplo a Revolución Pernambucana de1817. Porén, rexeita retornar e aproba unha lei na cal calquera decisión tomada en Lisboa que afectase a todo o Reino Unido debería ser ratificada por el persoalmente. En 1821, como esixencia por parte dun grupo de revolucionarios que tomaran a cidade do Porto, Xoán VI parte para Lisboa, onde fixo un xuramento á novaconstitución, deixando seu fillo, o príncipePedro de Alcántara como Rexente doReino do Brasil.
Aínda que os primeiros intentos por independizar ao país do control portugués adoptaron os ideais republicanos, como foi o caso da Conxura Mineira, noséculo XIX case tódolos brasileiros estaban a favor dunhamonarquía.[9][10] A Guerra de Independencia propagouse por case todo o territorio, aínda que as principais batallas libráronse nasRexións Norte,Nordeste eSur (na provincia Cisplatina, actualUruguai). Os últimos soldados portugueses rendéronse o8 de marzo de1824, sendo a a independencia recoñecida por Portugal máis dun anos despois, o29 de agosto de1825, noTratado do Río de Xaneiro.
Tras ser aprobada polos consellos municipais de todo o país, o25 de marzo de1824 promúlgase a primeira Constitución brasileira.[11] O7 de abril de1831, Pedro Iabdica cando regresou a Europa pararecuperar o trono da súa familia para a súa fillaMaría, deixando ao seu fillo de cinco anos,Pedro II, como sucesor. Como o novo emperador non podía exercer as súas funcións debido á súa idade, creouse unharexencia. As disputas entre distintas faccións políticas levaron a unha rexencia inestable, na que houbo rebelións chegando case a adoptarse oanarquismo.[12] Aínda que os grupos rebeldes non estaban en contra damonarquía, algúns declararon aindependencia das súas provincias formando novas repúblicas independentes mentresPedro II fose incapaz de gobernar. Os casos máis notorios foron o daRepública Rio-Grandense (hoxe Estado deRío Grande do Sur) eRepública Xuliana (hoxeSanta Catarina) os cales, por medio da guerra dos Farrapos, proclamaron a súasecesión doImperio brasileiro.[13]
Debido a todas estas circunstancias, Pedro II foi declarado emperador prematuramente aos catorce anos. A partir de aí, o Brasil gozou de varias décadas de estabilidade política e rápido progreso económico, sendo o seu principal recurso a agricultura, onde ocafé era principal produto exportado, chegando presentar unha expansión deste negocio do 900%. Ademais, construíse durante o seu reinado unha ampla redeferroviaria, sendo así o segundo paíslatinoamericano en implantar este tipo de transporte. A nivel bélico, chegou mesmo a posuír a cuarta maiorarmada do mundo.[14]
Estación de ferrocarril pertencente á liña de Minas-Río, durante o Imperio, na provincia deSão Paulo (1885).
Durante os 59 anos de reinado de Pedro II, o Brasil saíu ben parado de tres guerras internacionais: aguerra grande, a guerra contra Aguirre e aguerra da Tripla Alianza, ademais de testemuñar a consolidación dademocracia representativa, grazas sobre todo á realización de sucesivaseleccións e áliberdade de prensa. O proceso para extinguir aescravitude foi moito máis lento, ora que constante. Comezou en1850 coa fin do tráfico internacional de escravos, mais a pesar dos efectos políticos e económicos decorrentes da derrota dosEstados Confederados naguerra civil americana durante a década de1860, non foi até1888, após un longo proceso de mobilización interna e de debate para a quitar lexitimidade moral e legal á escravitude, que esta foi formalmente abolida.
Con todo, dende a independencia a poboación escrava estaba en claro declive: en 1823, o 29% da poboación estaba composta por escravos, mais para 1887 esta porcentaxe reducírase até o 5%. A falta de man de obra a consecuencia da liberación dos escravos foi solucionada coa atracción de centenares de miles deinmigrantes, na súa maioríaitalianos eportugueses.[15] Cando o Imperio foi derrocado o15 de novembro de1889, houbo pouco interese por parte do pobo brasileiro en trocar a forma de goberno dunha monarquía a unharepública xa que Pedro II estaba no auxe da súa popularidade entre a cidadanía,[16] aínda que xa nos anos1870 comezaran a medrar os movementos republicanos. Ogolpe militar republicano foi apoiado polos antigos propietarios de escravos que se negaban a aceptar a abolición da escravitude pactada en 1888 polo goberno monárquico.
Ungolpe militar liderado polo republicanoDeodoro da Fonseca depuxo aPedro II o15 de novembro de1889, nomeándose así mesmo como o primeiro presidentede facto do país. Nun principio o gobernorepublicano non era senón unhaditaduramilitar, até que a nova Constitución promulgada en1891 convocou eleccións directas para o ano 1894. Este documento tamén aboliu as restricións do dereito ao voto que existían no período monárquico, cando só se lles outorgaba a aqueles que tivesen un nivel de ganancias determinado. Porén, mantivo o carácter aberto e non secreto do voto, permitindo só a participación de homes alfabetizados, nunha época na que a maioría da poboación brasileira eraanalfabeta.[17] O país fíxose chamar República dos Estados Unidos do Brasil, sendo entre1889 e1930 os principais núcleos do paísSão Paulo eMinas Xerais, quen alternaron o control da Presidencia nun período coñecido so o nome deRepública do café con leite.
Durante o primeiro período de goberno republicano, o Brasil mantivo unha política exterior pacífica e neutral, que só foi interrompida pola guerra do Acre e aprimeira guerra mundial.[18][19] A nivel local, por mor da burbulla económica doencilhamento[20][21][22] e da Revolta da Armada nos anos 1890,[23] iniciouse un ciclo prolongado de inestabilidade financeira, política e social que se estendería até a década de1920, mantendo ao país arrasado por diversas rebelións que aos poucos minaron o réxime. Entre estas destacaron a Revolución Paulista, a Revolución do Forte de Copacabana, a Comuna de Manaus e a Columna Prestes.[24] Finalmente, en1930,Getúlio Vargas, que fora candidato presidencial nas eleccións dese ano, liderou ungolpe de estado e asumiu a presidencia da república co apoio dos militares.[25]
Vargas e os militares, quen aduciron asumir a presidencia temporalmente a fin de poñer en funcionamento reformas democráticas, disolveron o Congreso e continuaron o seu mandato baixo un estado de emerxencia, substituíndo aos gobernadores dos Estados polos seus aliados.[26] En 1932, co pretexto de poñer en funcionamento as promesas de reformas democráticas, aoligarquía paulista tentou recuperar o poder mediante unha revolta, e en 1935 oscomunistas rebeláronse, mais ambos os movementos foron derrotados. No entanto, a ameaza comunista serviu de pretexto para impedir as eleccións previamente estipuladas, e tamén para que Vargas e os militares efectuasen outro golpe de estado en 1937, establecendo unhaditadura. En maio de 1938 houbo outro intento errado por tomar o poder, esta vez por parte dosfascistas brasileiros.[27]
O Brasil mantívose neutral durante os primeiros anos dasegunda guerra mundial, mais diversos acontecementos levaron ao país a aliñarse en favor dosEstados Unidos durante a Conferencia de Río de1942, rompendo relacións diplomáticas coaspotencias do Eixo.[28] En represalia, as armadas daAlemaña nazi e aItalia fascista estenderon a súa campaña de guerra submarina ao Brasil. Despois de meses de continuos afundimentos de navíos mercantes brasileiros e a intensa presión pública, o goberno declaroulles a guerra en agosto.[29] Coa vitoriaaliada e a fin dos dousréximes totalitarios europeos, a posición de Vargas tornouse insostible e foi rapidamente deposto por outro golpe militar. En 1946, ademocracia foi restablecida e o xeneralEurico Gaspar Dutra foi elixido presidente. Vargas regresou ao poder a finais de 1950 democraticamente elixido, mais suicidouse en agosto de 1954 no medio dunha crise política.
A construción deBrasilia, cidade capital do país inaugurada en1960.
Varios gobernos provisionais breves sucederon ao falecido presidente Vargas.Juscelino Kubitschek converteuse en novo presidente en1956, marcado pola campaña política cuxo lema era "50 anos en 5", asumindo unha postura conciliadora coa oposición política que lle permitiu gobernar sen crises importantes. A economía e o sector industrial creceron considerablemente, mais a súa maior conquista foi a construción da nova capital,Brasilia, inaugurada en1960. O seu sucesor,Jânio Quadros, renunciou en1961, menos dun ano despois de asumir o cargo, tomando o seu vicepresidente,João Goulart, a presidencia. Porén, isto suscitou unha forte oposición política, o que provocou que fose deposto por un golpe que resultou nun réxime militar.
A intención do novo réxime era ser transitorio, mais rematou por converteuse nunha ditadura plena coa promulgación da Lei Institucional Número Cinco (AI-5) de 1968. Acensura e a represión en tódalas súas formas, incluíndo atortura, non se restrinxiu tan só aos políticos opositores e aos militantes de esquerda, a súa acción alcanzou a todos aqueles a quen o réxime encaraba como opositores ou xente ligada a eles. Isto abrangueu practicamente a tódolos sectores sociais, entre eles artistas, estudantes, xornalistas, clérigos, sindicalistas, profesores ou intelectuais, alén dos propios militares e policías que demostrasen non estar aliñados co réxime. O réxime tamén participou na persecución internacional a disidentessuramericanos, en xeral a través daoperación Cóndor, a cal practicou oterrorismo de Estado. A exemplo doutros réximes ditatoriais na historia, o réxime militar brasileiro atinxiu o auxe da súa popularidade nun momento de alto crecemento económico, que ficou coñecido como "milagre económico", intre que coincidiu co auxe da represión, nos coñecidos comoanos de chumbo.
O desgaste natural de anos de poder ditatorial, que non abrandou a represión, sumado á incapacidade de lidar coas crises económicas e as presións populares, fixeron inevitable a apertura política do réxime, a cal foi conducida polos xeneraisErnesto Geisel, quen asumiu a presidencia en1974 coa promesa dun proceso de redemocratización "lento, gradual e seguro". En1978 anulou a Lei Institucional Número Cinco, aínda que o réxime militar continuou co seu sucesor, o xeneralJoão Figueiredo, para completar a plena transición cara á democracia. Coa promulgación da Lei da Marcha en1979, o Brasil comezou amodiño a súa volta á democracia, que se completaría coa volta dos civís ao poder en1985, candoJosé Sarney asumiu a presidencia. Con todo, Sarney nunca foi moi popular debido á continuidade da crise económica e hiperinflación herdadas do réxime militar. O mal resultado deste goberno permitiu a elección en1989 do case descoñecidoFernando Collor, que posteriormente sufriría proceso deimpeachment, fundamentado en acusacións de corrupción, polo Congreso Nacional brasileiro en1992. Collor foi sucedido polo seu vicepresidente,Itamar Franco, que nomeou como Ministro de Facenda aFernando Henrique Cardoso, quen creou o exitoso Plan Real que cal trouxo a estabilidade áeconomía brasileira.
En consecuencia, Fernando Henrique Cardoso foi elixido como presidente en1994 e novamente en1998. A transición pacífica de poder cara ao seu principal opositor,Luiz Inácio Lula da Silva, elixido en2002 e reelixido en2006, mostrou que o Brasil finalmente conseguiu alcanzar a súa procurada estabilidade política. En2010,Dilma Rousseff converteuse na primeira muller elixida presidente, a segunda persoa en chegar á presidencia sen nunca antes disputar unha elección e a primeira en chegar á presidencia con plenitude democrática, tras outro goberno democrático que cumpriu o seu mandato completo.[30]
En xuño de2013 comezaron a celebrarse moitas manifestacións populares, nas que centenares de miles de persoas saíron ás rúas de varias cidades. As protestas, que inicialmente eran para contestar os aumentos nas tarifas de transporte público, gañaron un grande apoio popular despois que as policías militares estatais reprimiran as manifestacións de forma violenta e desproporcionada. A partir de entón, as protestas tomaron maiores proporcións, pasando a abranguer unha gran variedade de temas, como os gastos públicos en grandes eventos deportivos internacionais, a mala calidade dos servizos públicos e indignación contra a corrupción política en xeral.
O Brasil é ademais oquinto Estado máis grande do mundo, despois deRusia, oCanadá, aChina e osEstados Unidos, ademais de ser o terceiro máis grande deAmérica, cunha superficie total de 8 514 876,599 km²,[33] incluíndo 55.455 km² de auga.[32] Debido a esta gran superficie, o seu territorio abarca tresfusos horarios, dende oUTC-4 nos estados occidentais, aoUTC-3 para os estados do leste, ademais de ser a hora oficial do Brasil, eUTC-2 para as illas.
O país está bañado exclusivamente poloocéano Atlántico, cun litoral en xeral pouco recortado que vai dende o cabo Orange, no norte, até o arroio Chuí no sur, cunha lonxitude de 7491 km, que aumenta até os 9198 km se se consideran os saíntes e entrantes costeiros; isto convérteo no [15º litoral máis longo do mundo. Dos vinte e seisestados brasileiros nove non teñen litoral, así como tampouco oDistrito Federal. A maioría dos dezasete estados costeiros teñen as súas capitais situadas preto da costa, agásPorto Alegre (Río Grande do Sur),Curitiba (Paraná),São Paulo (Estado de São Paulo),Teresina (Piauí),Belém (Pará) eMacapá (Amapá). Con todo, tanto Porto Alegre, como Belém e Macapá atópanse emprazadas preto de grandes ríos navegables, polo que son igualmente accesibles dende o litoral.
O Brasil conta cun sistema denso e complexo de ríos, un dos máis extensos do mundo, con oito grandesconcas hidrográficas que drenan no Atlántico, o que supón a maior reserva de auga doce do planeta. Os ríos máis importantes son oAmazonas, que é o río máis grande do mundo tanto en extensión (6.937,08 km) como en volume de auga (12.500 millóns de litros por minuto, oParaná, o seu maior afluente, oIguazú, que dá orixe ásCataratas do Iguazú, oNegro,São Francisco,Xingu,Madeira e oTapaxós.
A topografía brasileira é tamén moi diversa, e inclúe variosouteiros,montañas, chairas emesetas. Gran parte do terreo sitúase a unha altitude de entre os 200 a 800 msnm, estando a maior parte das terras altas situadas na parte sur do país. O noroeste brasileiro é unha meseta composta por un terreo amplo interrompido por algúns outeiros, mentres que a rexión sueste é máis accidentada, cunha masa complexa de cordilleiras e serras que alcanzan altitudes de máis de 1200 m. Estes accidentes inclúen a serra da Mantiqueira, a serra do Espiñazo e a serra do Mar. No norte, o escudo güianés constitúe unha foxa de drenaxe principal, separando os ríos que corren cara ao sur da conca do Amazonas dos ríos que desembocan no sistema dorío Orinoco, ao norte enVenezuela. O punto máis alto do Brasil é oPico da Neblina, na fronteira con Venezuela, con 2994 m de altitude.
A consecuencia de factores variados, a diversidade climática do territorio brasileiro é moi grande. De entre eles, destácase a fisionomía xeográfica, a extensión territorial, orelevo e a dinámica dasmasas de aire. Este último factor é de suma importancia porque afecta directamente tanto átemperatura como á pluviosidade, provocando as diferenciacións climáticas rexionais. As masas de ar que interfiren máis directamente son aecuatorial (continental e atlántica), atropical (continental e atlántica) e apolar atlántica.
O climasemi-árido, con diversificación canto á humidade, correspondendo a unha ampla área do clima tropical quente. Así, tense o clima semi-árido brando, no nordeste doMaranhão,Piauí e parte sur daBaía; o semi-árido mediano, noCeará,Rio Grande do Norte,Paraíba,Pernambuco e interior daBaía; o semi-árido forte, ao norte daBaía e interior daParaíba, e o semi-árido moi forte, en pequenas porcións do interior daParaíba, dePernambuco e norte daBaía.
Malia que é variado, o clima no Brasil é relativamente estábel, sen a ocorrencia de grandes catástrofes meteorolóxicas, porén, un rarociclón ocorreu en 2004 entre oRio Grande do Sul eSanta Catarina, quedando coñecido comoFuracán Catarina.
É interesante destacar que os municipios catarinenses de Urubici (detentor do actual récord nacional de temperatura máis baixa, no Morro da Igreja) e Orleans (antigo detentor do récord de temperatura máis alta no Brasil) fan fronteira entre si.
ABacía Amazónica é a maior do Brasil. Nela existen preto de 1.100 ríos. O principal é orío Amazonas, que nace nosAndes peruanos. Ao entrar no Brasil chámaserío Solimões ata recibir orío Negro, cando pasa a chamarse Amazonas. A Canle do Norte, no lado occidental do arquipélago do Marajó, está considerado como a súa foz. Aínda que está próxima ao encontro das augas do río Negro co Solimões, a cidade deManaus queda nas marxes do Negro, o que fai que a cidade deMacapá estea considerada a única capital brasileira bañada polo río Amazonas. Macapá está cortada pola liña do Ecuador, cun monumento onde se pode observar o fenómeno doequinoccio.
Brasil posúe terreos xeolóxicos moi antigos e bastante diversificados, dada a súa extensa área territorial. Non existen, con todo, cadeas oroxénicas modernas, datadas doMesozoico, como osAndes, osAlpes e oHimalaia. Velaí a razón pola cal a modestia das altitudes é unha das características principais da xeomorfoloxía brasileira. Raros son os puntos nos que o relevo ultrapasa dous mil metros de altitude, non sendo que as maiores altitudes illadas se atopen na fronteira norte do país, mentres as maiores medias rexionais están na Rexión Sueste, principalmente nas fronteiras deMinas Xerais eRío de Xaneiro. As rochas máis antigas integran áreas de escudo cristalino, representadas polos cratons: Amazónico,Guianas, San Francisco, Río da Prata, acompañado por extensas franxas móbilesproterozoicas. Da existencia destes cratons advén outra característica xeolóxica moi importante do territorio: a súa estabilidade xeolóxica.
Son infrecuentes no Brasil os grandes movementos sísmicos ou terremotos. Tampouco existe actividade volcánica intensiva. As partes máis accidentadas do relevo son resultado de dobramentos ou arqueamentos antigos da costa, datados do proterozoico (franxas móbiles). As áreas de coberturas sedimentares están representadas por tres grandes bacías sedimentarias:Bacía Amazónica,Bacía de Paraná e máis aBacía do Parnaíba, todas presentando rochas de idadepaleozoica.
O Brasil é o país de maiorbiodiversidade do planeta: unha entre cada cinco especies atópanse nel. Foi o primeiro signatario da Convención sobre a Diversidad Biolóxica (CDB), e é considerado megabiodiverso – o país é o responsábel de aproximadamente 14% da biota mundial – polaConservation International (CI).
Debido á súa dimensión continental e á gran variación xeomorfolóxica e climática, o Brasil abriga seisbiomas, 49 ecorrexións, xa clasificadas, e incalculables ecosistemas. Os biomas son:Amazonia,O Cerrado,Mata Atlântica,Pantanal,Pampas eCaatinga.
Abiota terrestre posúe aflora máis rica do mundo, con ata 56.000 especies de plantas superiores xa descritas; máis de 3.000 especies depeixes de auga doce; 517 especies deanfibios; 1.677 especies deaves; e 530 especies demamíferos; pode ter ata 10 millóns deinsectos.
Por ese motivo, é grande a presión internacional para que o Brasil preserve o seu medio ambiente, tarefa na cal o país en gran medida fallou. Exemplos son a destrución das súas biomas, como a Amazonia, a Mata Atlántica e o Pechado. Aquel que é considerado o maior desastre ecolóxico da historia do Brasil, con todo, deuse o ano de1998, cando da enchedura do reservatorio daFábrica hidreléctrica Enxeñeiro Sérgio Motta (Porto Primavera), noMato Grosso do Sul, polaCompañía Energética de São Paulo. A fábrica, considerada a terceira máis ineficiente do mundo, posúe o maior lago artificial do Brasil, o que custou a destrución dun dos máis ricosecosistemas do Brasil e do mundo, o desaloxamento de miles de familias e a morte por afogamento de ducias de especies animais en risco de extinción, unha vez que a CESP non realizou o seu salvamento. Tamén desapareceron varias especies vexetais en extinción e a maior e mellor reserva dearxila daAmérica do Sur.
Consonte coaConstitución de 1988, o Brasil é unharepública federativa presidencialista. A forma de Estado foi inspirada no modeloestadounidense, con todo, o sistema legal brasileiro segue a tradiciónromano-xermânica doDereito Positivo. Ofederalismo no Brasil é máis centralizado do que o federalismo estadounidense; os estados brasileiros teñen menos autonomía do que os estados norteamericanos, especialmente en canto á creación de leis.
OPoder Executivo é exercido por un Presidente da República, que acumula as funcións dexefe de Estado exefe de Goberno, electo cuadrienalmente, con posibilidade de só unha reelección consecutiva.
Simultaneamente ás eleccións presidenciais, vótase para o Congreso Nacional, sede doPoder Lexislativo, dividido en dúas casas parlamentarias: aCámara dos Deputados, que teñen mandato de catro anos, e oSenado Federal, cuxos membros posúen mandatos de oito anos e elíxense nun terzo e dous terzos alternativamente cada catro anos. Adóptase o sistema maioritario para a elección dos senadores e o proporcional para os deputados. Os estados máis populosos teñen dereito a elixiren unha cantidade maior de deputados federais, con todo as regras dan un peso relativo moito maior aos estados menos populosos. Alén disto, o número de deputados é, limitado como mínimo oito e como máximo setenta para cada estado; e hai tres senadores representando cadaunidade da federación (actualmente 27), independentemente da poboación.
OPoder Xudicial, cuxa instancia máxima é oSupremo Tribunal Federal, pola súa banda é responsábel por interpretar aConstitución Federal. Está composto de onceministros indicados polopresidente baixo aprobación doSenado, de entre individuos de acreditada sapiencia xurídica. A composición dos ministros doSupremo Tribunal Federal non se renova completamente cada mandato presidencial: o presidente soamente indica un novo ministro cando un deles se xubila ou ben falece.
Os tribunais organízanse en diversas pólas separadas por cualificacióms, habendo un para a xustiza común, e outros para a xustiza militar, laboral (relacións entre empregados e empregadores) e electoral (organización e fiscalización de eleccións). Asuntos de xustiza común que envolven intereses da Unión deben ser xulgados en tribunais federais. Os estados posúen cadanseus tribunais para a xustiza común, organizados nunha primeira instancia de xuízo por un xuíz, e unha segunda instancia de xuízo colexiado (en grupo) por un tribunal.
A lei brasileira está baseada na tradiciónromano-xermánica[36]. Así, os conceptos dedereito civil prevalecen sobre prácticas dedereito común. A maior parte dalexislación brasileira estácodificada, aínda que os estatutos non-codificados sexan unha parte substancial do sistema, desempeñando un papel complementario. Decisións do Tribunal e orientacións explicativas; no entanto, non son vinculativas sobre outros casos específicos, excepto nalgunhas situacións. Obras de doutrina e as obras de xuristas académicos teñen forte influencia na creación de dereito e en casos de dereito. O sistema xurídico baséase naConstitución federal, que foi promulgada en5 de outubro de1988 e é a lei fundamental do Brasil. Todos as outras lexislacións e as decisións do Tribunal deben coresponder aos seus principios[37]. Osestados teñen as súas propias Constitucións, que non deben entrar en contradición coa Constitución federal[38].Municipios e oDistrito Federal non teñen as súas propias Constitucións; a no canto diso, eles teñen leis orgánicas[39]. Entidades lexislativas son a principal fonte dosestatutos, aínda que en determinadas cuestións organismos dopoder xudicial eexecutivo poden promulgar normas xurídicas.
Axurisdición está administrada polas entidades dopoder xudicial, aínda que en situacións raras a Constitución federal permita que oSenado Federal interfira nas decisións xurídicas. Existen tamén xurisdicións especializadas como aXustiza Militar, aXustiza do Traballo e aXustiza Electoral. O Tribunal máis alto é oSupremo Tribunal Federal. Este sistema foi criticado nas últimasdécadas debido á lentitude, na que as decisións finais son emitidas. Accións xudiciais de recurso poden levar varios anos para se resolveren e, nalgúns casos, máis dunha década expirar antes de que as decisións definitivas estean feitas[40].
O Brasil ten 36 cidades con máis de 500 mil habitantes e 30 rexións metropolitanas, 20 das cales teñen máis de 1 000 000 de habitantes en 2007. As principais están abaixo.
O primeiro produto que moveu a economía do Brasil foi oazucre, nacapitanía de Pernambuco, durante o período decolonia, seguindo poloouro na rexión deMinas Xerais. Xa independente, un novo ciclo económico xurdiu, agora cocafé. Ese momento foi fundamental para o desenvolvemento doestado de São Paulo, que acabou por tornarse o máis rico do país.
A pesar de ter, ao longo dadécada de 1990, un salto cualitativo na produción de bens agrícolas, acadar o liderado mundial en diversos produtos, con reformas comandadas polo goberno federal, a pauta de exportación brasileira foi diversificada, cunha enorme inclusión de bens de alto valor agregados comoxoias,avións,automóbiles e pezas deroupa.
Actualmente o país está entre os 20 maiores exportares do mundo, co US$ 142 mil millóns (en abril de2007) vendidos entre produtos e servizos a outros países. Mais cun crecemento de dous díxitos ao ano desde o gobernoFernando Henrique, en poucos anos a expectativa que o Brasil estea entre as principais plataformas de exportación do mundo.
En2004 o Brasil comezou a crecer, acompañando a economía mundial. Isto débese a unha política adoptada polopresidente Lula, no entanto, gran parte da prensa reclamou as altas taxas de xuros adoptadas polo goberno. A finais de2004 oPIB creceu 5,7%, a industria creceu na franxa de 8% e as exportacións superaron todas as expectativas. Porén en2005 a economía desacelerou, cun crecemento de 3,2%, sendo que en2006 houbo unha pequena mellora, cun crecemento do 3,7%, moi por debaixo da media mundial de países emerxentes, de 6,5%. En2007, operando as expectativas dos especialistas, a economía aqueceuse e volveu crecer como en2004, con crecemento previsto do 5,4%, despois 4,5% inicialmente, tendo a industria o maior crecemento. A taxa de investimento no Brasil sitúase en torno ao 17% do PIB, moi inferior ao índice dos seus pares emerxentes. En2006 o PIB alcanzou R$ 2 322 000 mil millóns (US$ 1 067 000 mil millóns).
O Brasil é visto polo mundo como un país con moito potencial como aRusia, aIndia e máis aChina, as economíasBRICs. A política exterior adoptada polo Brasil prioriza as alianzas entre países subdesenvolvidos para negociaren cos países ricos. O Brasil, así como aArxentina e máis aVenezuela veñen mantendo o proxecto daALCA en discusión, conxuntamente cosEstados Unidos. Existen tamén iniciativas de integración naAmérica do Sur, colaboración na economía e nas áreas sociais.
Algúns expertos en economía, como o analista Peter Gutmann, afirman que en2050 o Brasil pode vir a acadar estatísticas no estándar de vida verificado en 2005 nos países daZona Euro[56].
A economía brasileira (recentemente clasificada como "grao de investimento") é diversa, abranguendo aagricultura, aindustria e unha multiplicidade deservizos. Actualmente o país debe conseguir impor a súa lideranza global grazas ao desenvolvemento da súa economía. A forza económica que o país ten demostrado, vén en parte, aoboommundial nos prezos decommodities e de mercadorías paraexportación, como a carne bovina e asoia. A perspectivas da economía brasileira ten mellorado aínda máis grazas a descubertas de enormesxacementos depetróleo egas natural naconca de Santos. É tamén unha potencia mundial en agricultura e enrecursos naturais, o Brasil desencadeou a súa maior explosión de prosperidade económica das últimas tresdécadas.
O país responde por tres quinto da produción industrial da economía sur-americana e participa de diversos bloques económicos como: oMercosur, oG-22 e oGrupo de Cairns. O seu desenvolvemento científico e tecnolóxico, aliado a un parque industrial diversificado e dinámico, atrae investimentos externos. Os investimentos directos foron da orde de vinte millóns de dólares por ano, contra dous millóns por ano durante a década pasada.
O Brasil comercializa regularmente con máis dunha centena de países, sendo que 74% dos bens exportados son manufaturados ou semimanufaturados. Os maiores socios son: AUnión Europea (con 26% do saldo);Mercosur eAmérica Latina (25%);Asia (17%) eEstados Unidos (15%). Un sector dos máis dinámicos a ese intercambio é o de agronegocio, que mantén hai dúas décadas o Brasil entre os países con maior produtividade no campo.
Propietario de sofisticacióntecnolóxica, o país desenvolve desubmarinos a aeronaves, amais de estar presente na pescuda aeroespacial, posúe un Centro de lanzamento de Vehículos Leves e sendo o único país doHemisferio Sur a integrar o equipo de construción daEstación Espacial Internacional (ISS). Pioneiro na procura de petróleo en augas profundas, de onde extrae o 73% das súas reservas, foi a primeira economía capitalista a reunir, no seu territorio, as dez maiores empresas montadoras deautomóbiles.
Ospaíses con gran consumo decombustíbel como aIndia e aChina están seguindo o progreso do Brasil nesta área[58]. Amais, países como oXapón eSuecia están Importando etanol brasileiro para axudar a cumprir as súas obrigas ambientais estipuladas noProtocolo de Kyoto[59].
O Brasil posúe a segunda maior reserva depetróleo bruto naAmérica do Sur e é un dos produtores de petróleo que máis aumentou a súa produción nos últimos anos[60]. O país é un dos máis importantes do mundo na produción deenerxía hidroeléctrica. Da súa capacidade total de xeración deelectricidade, que corresponde a 90.000megawatts, a enerxía hídrica é responsábel de 66.000 megawatts (74%)[61]. Aenerxía nuclear representa aproximadamente 4% da matriz enerxéticos do Brasil. O Brasil poderá converterse nunha superpotencia mundial na produción de petróleo, con grandes descubertas dese recurso nos últimos tempos naconca de Santos.
Brasil atraeu, en2005, preto de cinco millóns de turistas estranxeiros[63]. DaArxentina viñeron 991 mil, dosEstados Unidos 792 mil e dePortugal 373 mil turistas, ocupando respectivamente os primeiro, segundo e terceiro lugares na clasificación dos principais emisores de turistas para Brasil. Os visitantes deixaron US$ 4 billóns no país, facendo o turismo unha importante actividade económica para Brasil, xerando 678 mil novos empregos directos.
Hai aproximadamente 2.498aeroportos no Brasil, incluíndo as áreas de desembarque. O país ten o segundo maior número de Aeroportos de todo omundo, só por detrás dosEstados Unidos[64]. OAeroporto Internacional de São Paulo, sito nas proximidades deSão Paulo, é o maior e máis dinámicoaeroporto dopaís, gran parte dese movemento débese ao tráfico comercial e popular do país e ao feito de que o aeroporto ligaSão Paulo a practicamente todas as grandescidades de todo omundo. O Brasil ten 34 Aeroportos internacionais e 2464Aeroportos rexionais[65].
O seupobo é o resultado da mestura de diferentesetnias e culturas, con influencias tanto dosamerindios, moradores orixinais do continente, como europeos invasores e inmigrantes, e conafricanos que foron traídos comoescravos. Amais destes, participan tamén os pobos asiáticos, pero de influencia máis limitada.
O interese oficial pola preservación do patrimonio histórico e artístico no Brasil comezou coa institución en1934 daInspectoria de Monumentos Nacionais. O órgano foi sucedido poloServizo do Patrimonio Histórico e Artístico Nacional e hoxe o sector é administrado nacionalmente poloInstituto do Patrimonio Histórico e Artístico Nacional (IPHAN), que xa posúe máis de 20 mil edificios adheridos a si, 83 casas de campo e conxuntos urbanos, 12.517 casas de campo arqueolóxicas dadas de alta, máis dun millón de obxectos expostos, incluíndo o acervo museolóxico, preto de 250 mil volumes bibliográficos e vasta documentación arquivística[69]. Tradicións inmateriais como o samba de roda doRecôncavo Baiano e a arte gráfica e a pintura corporal dos indiosWajapi do Amapá tamén xa foron recoñecidas comoPatrimonio da Humanidade polaUNESCO. Tamén os estados e algúns municipios xa posúen instancias propias de preservación e o interese nesta área creceu nos últimos anos.
Aínda coa intensa actividade dos órganos oficiais, o patrimonio nacional aínda sofre frecuente depredación e ten a súa protección e sostibilidade limitadas pola escaseza de orzamentos e pola falta de conciencia da poboación para coa riqueza da súa herdanza cultural e artística e para coa necesidade dunha repartición de responsabilidades para a súa salvagarda efectiva a longo prazo[70].
A partir de mediados do século XX a construción dunha serie de obrasmodernistas, creadas por un grupo liderado porGregori Warchavchik,Lúcio Costa e sobre todoOscar Niemeyer, proxectou a arquitectura brasileira internacionalmente. O movemento moderno culminou na realización deBrasilia, o único conxunto urbanístico moderno do mundo recoñecido pola UNESCO como Patrimonio Cultural da Humanidade.
Tamén hai diversidade en casas de campo arqueolóxicas, como o atopado no sur do estado doPiauí:serra da Capivara. Os problemas enfrontados pola maioría das casas de campo arqueológicas brasileiros non afectan os máis de 600 casas de campo que están noParque Nacional da Serra da Capivara, noPiauí. Localizado nunha área de 130 mil hectáreas oParque Nacional da Serra da Capivara é un exemplo de conservación do patrimonio histórico e artístico nacional. En1991, foi consagrado patrimonio mundial pola Unesco.
Aserra da Capivara é unha das áreas máis protexidas do Brasil, pois está baixo a garda do Iphan, Ministerio do Medio Ambiente (MMA), Fundahm e doIbama local, que ten poder de policía. Nesta mesma área localízase o Museo do Home Americano, onde se atopa o máis vellofósil humano atopado en América e o segundo máis vello do mundo.
A música do Brasil formouse, principalmente, a partir da fusión de elementoseuropeos eafricanos, traídos respectivamente polos colonizadoresportugueses e os escravos africanos. Ata o século XIX Portugal era a porta de entrada da maior parte das influencias que construíron a música brasileira, clásica e popular, pola introdución da maioría doinstrumental, o sistemaharmónico, a literatura musical e boa parte das formas musicais cultivadas no país ao longo dos séculos, malia estes elementos non seren de orige portuguesa, senón do resto de Europa.[72]
Namúsica clásica, así e todo, esa diversidade de elementos chegou serodiamente e de xeito bastante modesto en comparanza cos grandes centros europeos ou como os deMéxico e doPerú, e un carácter especificamente brasileiro na produción nacional só se vería con carácter nidio logo da grande síntese realizada por Villa Lobos, a mediados do século XX. O primeiro grande compositor brasileiro foiJosé Maurício Nunes Garcia, autor de pezas sacras con grande influencia do clasicismovienense.[72]
A principal contribución do elemento africano foi a diversidaderítmica e algunhasdanzas e instrumentos, que tiveron un papel importante no desenvolvemento da música popular e folclórica, especialmente a partir do século XX. O elemento amerindio case non deixou trazos na música popular brasileira como un conxunto, bardante algúns xénerosfolclóricos[72] Con gran participación da poboación africana e afrodescendente, a música popular desde finais do século XVIII comezou a dar sinais de formación dunha característica sonoridade brasileira[72], coasamba como a forma máis típica e recoñecida polaUNESCO como patrimonio da humanidade desde 2005[73]
Países e rexións onde a lingua portuguesa é falada ou posúe status oficial.
A lingua oficial do Brasil é oportugués, idioma que é falado e escrito pola inmensa maioría da poboación. O portugués é a lingua usada nas institucións de ensino, nos medios de comunicación e nos negocios. Brasil é o único país delingua portuguesa dasAméricas.
O idioma falado e escrito no Brasil é parcialmente diferente do utilizado enPortugal e nos outros paíseslusófonos. En razón das diferenzas xeográficas e culturais entre o Brasil e Portugal, e tamén das diferentes políticas lingüísticas construídas polos dous países ao longo dos anos, oportugués brasileiro e oportugués europeo non evolucionaron de forma uniforme. Hai moitas diverxencias entre as normas cultas das dúas variantes da lingua, sobre todo no que se refire á fonética, á ortografía e ao sistema pronominal. Aínda así, tales diferenzas non comprometen a comprensión mutua.
Na época do Descubrimento, estimouse que se falaban máis de mil linguas no Brasil. Actualmente, eses idiomas están reducidos a 180 linguas. Das 180 linguas, só 24, o 13%, teñen máis de mil falantes; 108 linguas, o 60%, teñen entre cen e mil falantes; mentres que 50 linguas, o 27%, teñen menos de 100 falantes e metade destas, o 13%, teñen menos de 50 falantes, o que mostra que gran parte deses idiomas están en serio risco de extinción.
Os primeiros anos de colonización, as linguas indíxenas eran faladas inclusive polos colonos portugueses, que adoptaron un idioma mixto baseado na lingua tupi. Por ser falada por case todos os habitantes do Brasil, quedou coñecida comolingua xeral. Con todo, o século XVIII, a lingua portuguesa fíxose oficial do Brasil, o que culminou na case desaparición desa lingua común.
Co transcorrer dos séculos, os indios foron exterminados ou aculturados pola acción colonizadora e, con iso, centenares dos seus idiomas foron extintos. Actualmente, os idiomas indíxenas son falados sobre todo noNorte eCentro-Oeste. As linguas máis faladas son do troncotupí-guaraní.
O estado de São Paulo sufriu tanta inmigración que o seu portugués é diferente de calquera outro no Brasil e no mundo. Hai moitos barrios italianos, como aMooca, onde as persoas falan italiano no seu día a día, outros alemáns, comoSanto Amaro, que ten celebracións típicas xermánicas, como oOktoberfest . Hai tamén a segunda maior aglomeración de asiáticos fóra de Asia, o barrio daLiberdade, que tamén se ve presente a lingua xaponesa e chinesa o día a día dos habitantes. São Paulo foi tamén o que máis recibiu osárabes, tendo a súa cociña moi alterada coa inmigración desirios elibaneses.
Sendo constitucionalmente un estado laico, Brasil non posúe relixión oficial desde1891, e adiscriminación aos seguidores de calquerarelixión é ilegal. Non obstante, a maior parte da poboación do país é, tradicionalmente, seguidora daIgrexa católica, e é inegábel a influencia da devandita relixión en varios momentos do pasado e ata do presente. Mais esa influencia debe ser relativizada debido ao gransincretismo relixioso existente no país (malia que o Brasil está considerado o maior país católico do mundo en números absolutos).
A predominancia do catolicismo tende a decrecer cando se leva en conta o recente ascenso doprotestantismo e a importancia histórica dasrelixións afro-brasileiras, oCandomblé e aUmbanda, na formación cultural e ética do pobo brasileiro. Aínda que foron perseguidas ata o comezo doséculo XX, cando a práctica relixiosa non-católica era reprimida pola policía. Alén diso, é pertinente sinalar o xurdimento de novas relixións de orixe oriental ou esotérica, ata daquela case descoñecidas pola sociedade brasileira.
↑32,032,1Central Intelligence Agency (2011)."Brazil".The World Factbook(en inglés). Arquivado dendeo orixinal o 22 de decembro de 2015. Consultado o 5 de setembro de 2013.
↑Resolución da Presidencia do IBGE n°5 (R.PR-5/02) (2002)."Área territorial oficial". Arquivado dendeo orixinal o 15 de xaneiro de 2012. Consultado o 1 de decembro de 2011.
↑Georges D. Landau, "The Decisionmaking Process in Foreign Policy: The Case of Brazil," Center for Strategic and International Studies: Washington DC: March 2003