 | Este artigoprecisa de máisfontes ou referencias que aparezan nunhapublicación acreditada que poidan verificar o seu contido, como libros ou outras publicacións especializadas no tema. Por favor, axudemellorando este artigo.(Desde decembro de 2018.) |
Afonso III de Portugal, nado enCoímbra o5 de maio de1210 e finado enLisboa o16 de febreiro de1279, alcumadoO Boloñés por casar coa condesaMatilde II de Boloña e vivir naquela rexión, foi o quintorei de Portugal. Afonso III era o segundo fillo do reiAfonso II e da súa mullerUrraca de Castela, e sucedeu o seu irmánSancho II en1248.
Como segundo fillo, Afonso non debería herdar o trono destinado a Sancho e por iso viviu enFrancia, onde casou con Matilde II de Boloña en1235, tornándose así condeiure uxoris de Boloña. Porén, en1246, os conflitos entre Sancho II e aIgrexa tornáronse insostibles e oPapa Inocencio IV ordenou a substitución do rei polo conde de Boloña. Afonso non ignorou a orde papal e dirixiu-se aPortugal, onde se fixo coroar rei en1248 tras o exilio e morte de Sancho II, enToledo.
Ata a morte de D. Sancho e a súa consecuente coroación, D. Afonso só usou os títulos deVisitador,Curador eDefensor do Reino.
Para acceder ao trono, Afonso abdicou de Boloña e repudiou Matilde para casar coaBeatriz de Castela. Decidido a non cometer os mesmos erros do irmán, o novo rei prestou especial atención á clase media de comerciantes e pequenos propietarios, escoitando as súas queixas.
En1254, na cidade de Leiria convocou a primeira reunión das Cortes, a asemblea xeral do reino, con representantes de todos os espectros da sociedade. Afonso preparou unha lexislación que restrinxia a posibilidade de que ás clases altas cometan abusos sobre a poboación menos favorecida e concedeu numerosos privilexios á Igrexa. Recordado como excelente administrador, Afonso III organizou a administración pública, fundou varias vilas e concedeu o privilexio de cidade a través do edicto de varias cartas de foral.
Foron pola súa orde feitas asInquirições Xerais, iniciadas en1258, como forma do rei controlar, non só o gran poder da Nobreza, pero tamén para saber se lle estaban a ser usurpador bens que, por dereito, pertencían á Coroa.
Co trono seguro e a situación interna pacificada, Afonso volveu a súa atención ás guerras cos reinos deAl-Ándalus, das comunidadesmusulmás no sur daPenínsula Ibérica. Durante o seu reinado,Faro foi tomada con éxito en1249 e oAlgarve incorporado no reino de Portugal.
Tras esta campaña de éxito, Afonso tivo que afrontar un conflito diplomático con Castela, que consideraba que o Algarve lle pertencía. Seguiu un período de guerra entre os dous países, ata que, en1267, foi asinado un tratado en Badaxoz que determina a fronteira norío Guadiana desde a confluencia do Caia ata a desembocadura a fronteira luso-castelá.
En 1253, o rei desposou D. Beatriz, coñecida por D. Brites por distorsión do pobo, filla de D.Afonso X de Castela, O Sabio. Dende logo isto constituíu polémica pois D. Afonso era xa casado con Matilde II de Boloña.
Opapa Alexandre IV respondeu a unha queixa de D. Matilde, ordenou ao rei Afonso que abandone D. Beatriz con respecto ao seu matrimonio con D. Matilde. O rei non obedeceu, pero buscou gañar tempo neste tema delicado, e o problema quedou resolto coa morte de D. Matilde en1258. O infante, D.Dinís, nacido durante a situación irregular dos pais, foi entón lexitimado en1263.
O matrimonio funciona como unha alianza que puxo termo á loita entre Portugal eCastela oReino do Algarve. Tamén resultou en máis riqueza a Portugal cando D. Beatriz, despois da morte do rei, recibe do seu pai, Afonso X, unha fermosa rexión a leste do río Guadiana, onde se incluían as vilas deMoura,Serpa,Noudar,Mourão eNiebla. Tamaña dádiva debeuse ao apoio que D. Brites prestoulle durante o seu exilio na cidade deSevilla.
No final da súa vida, viuse envolto en conflito coa Igrexa e foi excomungado en1268 poloarcebispo de Braga, os bispos deCoímbra ePorto e o propiopapa Clemente IV, a semellanza dos reis que o precederon. O clero aprobara un libelo que contiña corenta e tres queixas contra o monarca, entre as que se achaban o impedimento aos bispos de cobraren os décimos, utilización dos fondos destinados á construción de templos, obriga dos cregos a traballaren nas obras das murallas das vilas, prisión e execución de cregos sen autorización dos bispos, ameazas de morte ao arcebispo e aos bispos e, aínda, o nomeamento dexudeus para cargos de grande importancia.
O rei, que era moi querido polos portugueses por decisións como a da abolición daanúduva (imposto do traballo manual gratuíto, que obrigaba ás xentes a traballar na construción e reparación de castelos e pazos, muros, foxos e outras obras militares), recibiu apoio dos tribunais de Santarém en xaneiro de1274, onde foi nomeada unha comisión para facer unha enquisa ás acusacións que os bispos facían ao rei. A comisión, composta maioritariamente por adeptos do rei, absólveo. Opapa Gregorio X, porén, non aceptou a resolución tomada nas cortes de Santarém e mandou que se excomungase o rei e fose lanzado uninterdito sobre o reino en1277.
Á súa morte, en1279, don Afonso III xurou obediencia á Igrexa e a restitución de todo o que lle tiña tirado. Fronte a esta actitude do rei, o abade de Alcobaça levantoulle aexcomuñón e o rei foi enterrado noMosteiro de Alcobaça.
 | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Afonso III de Portugal |
| Rei de Portugal | ||
|---|---|---|
Segue a: Sancho II de Portugal | Afonso III de Portugal | Precede a: Dinis de Portugal |
| Dinastía de Borgoña | ||
| Casa de Borgoña (1139–1383) | _-_Lesser.png) | |
|---|---|---|
| Casa de Avis (1385–1580) | ||
| Casa de Habsburgo (1581–1640) | ||
| Casa de Braganza (1640–1910) | ||
