Para outras páxinas con títulos homónimos véxase:
Acto.
Enpragmática, unacto de fala é unhalocución como unidade funcional dacomunicación, isto é, a maneira en que o falante intervén sobre o seu contorno mediante o uso das palabras: para informar, incitar, preguntar, convencer etc.
As locucións teñen dous tipos de significado:
- significado locutivo ou significado proposicional
- Significado literal básico transmitido polas palabras e estruturas concretas contidas na locución.
- significado ilocutivo ou forza ilocutiva
- Efecto que o dito ou lido ten sobre o ouvinte ou lector.
Por exemplo, se alguén diVai frío, o significado locutivo é que a persoa que fala ten sensación de frío. A forza ilocutiva é o efecto que o falante quer teña que o que dixo sobre quen o escoitou. Pode ser fechar unha xanela ou botar unha manta. Un acto de fala é unha locución que ten tanto significado proposicional como forza ilocutiva.
OfilósofonorteamericanoJohn Searle estableceu a seguinte clasificación dos actos de fala:
- comisivo
- Compromete ao falante a cumprir algo no futuro, como unha promesa ou unha ameaza:
- Come e cala ou non ves a televisión
- Devólvocho para a semana que ven
- declarativo ou perlocutivo
- Muda o estado das cousas:
- (nunha voda:)Eu vos declaro marido e muller
- directivo
- Ten a función de facer que o ouvinte faga algo, como unha suxestión, unha petición ou unha orde:
- Senta
- Quéresme dicir o que che pasa?
- expresivo
- O falante expresa sentimentos e actitudes cara algo, como desculpas, queixas, grazas, felicitacións:
- A comida estaba deliciosa
- representativo
- Describe estados ou acontecementos, como afirmacións ou informes:
- A Lúa dá voltas arredor da Terra
Durante a maior parte da historia dalingüística e afilosofía da linguaxe, víase a linguaxe fundamentalmente como un medio de realizar afirmacións e ignorábanse os demais usos. OfenomenoloxistaAdolf Reinach a comezos doséculo XX e o lingüistaRoman Jakobson nos anos 60 do mesmo introduciron o concepto defuncións da linguaxe. O traballo máis influente foi o dos filósofosJ. L. Austin e o seu alumnoJohn Searle.
Austin distinguiu entre tres tipos de acto relacionados con ou causados pola realización dunha oración:
Unacto locutivo consiste en dicir algo que ten un significado e é comprensíbel. Por exemplo,Vai frío consta de dúas palabras, comprensíbeis as dúas e que expresan que a temperatura onde está quen fala é incomodamente baixa.
Unacto ilocutivo consiste en utilizar unha oración para levar a cabo unha función. Por exemplo,Vai frío pode ser unha petición, como se ilustrou antes.
Unacto perlocutivo é o resultado ou efecto producido por ter dito algo. Por exemplo, fechar unha xanela ou achegar unha manta.