|
| 1 | +#متغیرهای محیطی |
| 2 | + |
| 3 | +/// tip |
| 4 | + |
| 5 | +اگه از قبل میدونی متغیرهای محیطی چی هستن و چطور ازشون استفاده میشه، میتونی این بخش رو رد کنی. |
| 6 | + |
| 7 | +/// |
| 8 | + |
| 9 | +یه متغیر محیطی (که بهش "**env var**" هم میگن) یه متغیریه که**خارج** از کد پایتون، توی**سیستمعامل** زندگی میکنه و میتونه توسط کد پایتونت (یا برنامههای دیگه) خونده بشه. |
| 10 | + |
| 11 | +متغیرهای محیطی میتونن برای مدیریت**تنظیمات** برنامه، بهعنوان بخشی از**نصب** پایتون و غیره مفید باشن. |
| 12 | + |
| 13 | +##ساخت و استفاده از متغیرهای محیطی |
| 14 | + |
| 15 | +میتونی متغیرهای محیطی رو توی**شل (ترمینال)****بسازی** و ازشون استفاده کنی، بدون اینکه به پایتون نیاز داشته باشی: |
| 16 | + |
| 17 | +//// tab | لینوکس، مکاواس، ویندوز بش |
| 18 | + |
| 19 | +<divclass="termy"> |
| 20 | + |
| 21 | +```console |
| 22 | +// میتونی یه متغیر محیطی به اسم MY_NAME بسازی با |
| 23 | +$export MY_NAME="Wade Wilson" |
| 24 | + |
| 25 | +// بعد میتونی با برنامههای دیگه ازش استفاده کنی، مثل |
| 26 | +$echo"Hello$MY_NAME" |
| 27 | + |
| 28 | +Hello Wade Wilson |
| 29 | +``` |
| 30 | + |
| 31 | +</div> |
| 32 | + |
| 33 | +//// |
| 34 | + |
| 35 | +//// tab | ویندوز پاورشل |
| 36 | + |
| 37 | +<divclass="termy"> |
| 38 | + |
| 39 | +```console |
| 40 | +// یه متغیر محیطی به اسم MY_NAME بساز |
| 41 | +$$Env:MY_NAME ="Wade Wilson" |
| 42 | + |
| 43 | +// با برنامههای دیگه ازش استفاده کن، مثل |
| 44 | +$echo"Hello$Env:MY_NAME" |
| 45 | + |
| 46 | +Hello Wade Wilson |
| 47 | +``` |
| 48 | + |
| 49 | +</div> |
| 50 | + |
| 51 | +//// |
| 52 | + |
| 53 | +##خوندن متغیرهای محیطی توی پایتون |
| 54 | + |
| 55 | +میتونی متغیرهای محیطی رو**خارج** از پایتون، توی ترمینال (یا با هر روش دیگه) بسازی، و بعد توی**پایتون** اونا رو بخونی. |
| 56 | + |
| 57 | +مثلاً میتونی یه فایل`main.py` داشته باشی با: |
| 58 | + |
| 59 | +```Python hl_lines="3" |
| 60 | +import os |
| 61 | + |
| 62 | +name= os.getenv("MY_NAME","World") |
| 63 | +print(f"Hello{name} from Python") |
| 64 | +``` |
| 65 | + |
| 66 | +/// tip |
| 67 | + |
| 68 | +آرگومان دوم <ahref="https://docs.python.org/3.8/library/os.html#os.getenv"class="external-link"target="_blank">`os.getenv()`</a> مقدار پیشفرضیه که برمیگردونه. |
| 69 | + |
| 70 | +اگه ندی، بهصورت پیشفرض`None` هست، اینجا ما`"World"` رو بهعنوان مقدار پیشفرض گذاشتیم. |
| 71 | + |
| 72 | +/// |
| 73 | + |
| 74 | +بعد میتونی اون برنامه پایتون رو صدا کنی: |
| 75 | + |
| 76 | +//// tab | لینوکس، مکاواس، ویندوز بش |
| 77 | + |
| 78 | +<divclass="termy"> |
| 79 | + |
| 80 | +```console |
| 81 | +// اینجا هنوز متغیر محیطی رو تنظیم نکردیم |
| 82 | +$python main.py |
| 83 | + |
| 84 | +// چون متغیر محیطی رو تنظیم نکردیم، مقدار پیشفرض رو میگیریم |
| 85 | + |
| 86 | +Hello World from Python |
| 87 | + |
| 88 | +// ولی اگه اول یه متغیر محیطی بسازیم |
| 89 | +$export MY_NAME="Wade Wilson" |
| 90 | + |
| 91 | +// و بعد دوباره برنامه رو صدا کنیم |
| 92 | +$python main.py |
| 93 | + |
| 94 | +// حالا میتونه متغیر محیطی رو بخونه |
| 95 | + |
| 96 | +Hello Wade Wilson from Python |
| 97 | +``` |
| 98 | + |
| 99 | +</div> |
| 100 | + |
| 101 | +//// |
| 102 | + |
| 103 | +//// tab | ویندوز پاورشل |
| 104 | + |
| 105 | +<divclass="termy"> |
| 106 | + |
| 107 | +```console |
| 108 | +// اینجا هنوز متغیر محیطی رو تنظیم نکردیم |
| 109 | +$python main.py |
| 110 | + |
| 111 | +// چون متغیر محیطی رو تنظیم نکردیم، مقدار پیشفرض رو میگیریم |
| 112 | + |
| 113 | +Hello World from Python |
| 114 | + |
| 115 | +// ولی اگه اول یه متغیر محیطی بسازیم |
| 116 | +$$Env:MY_NAME ="Wade Wilson" |
| 117 | + |
| 118 | +// و بعد دوباره برنامه رو صدا کنیم |
| 119 | +$python main.py |
| 120 | + |
| 121 | +// حالا میتونه متغیر محیطی رو بخونه |
| 122 | + |
| 123 | +Hello Wade Wilson from Python |
| 124 | +``` |
| 125 | + |
| 126 | +</div> |
| 127 | + |
| 128 | +//// |
| 129 | + |
| 130 | +چون متغیرهای محیطی میتونن خارج از کد تنظیم بشن، ولی کد میتونه اونا رو بخونه، و لازم نیست با بقیه فایلها ذخیره (کمیتی به`git`) بشن، معمولاً برای پیکربندی یا**تنظیمات** استفاده میشن. |
| 131 | + |
| 132 | +همچنین میتونی یه متغیر محیطی رو فقط برای**یه اجرای خاص برنامه** بسازی، که فقط برای اون برنامه و فقط برای مدت زمان اجراش در دسترسه. |
| 133 | + |
| 134 | +برای این کار، درست قبل از خود برنامه، توی همون خط بسازش: |
| 135 | + |
| 136 | +<divclass="termy"> |
| 137 | + |
| 138 | +```console |
| 139 | +// یه متغیر محیطی MY_NAME رو توی خط برای این اجرای برنامه بساز |
| 140 | +$MY_NAME="Wade Wilson" python main.py |
| 141 | + |
| 142 | +// حالا میتونه متغیر محیطی رو بخونه |
| 143 | + |
| 144 | +Hello Wade Wilson from Python |
| 145 | + |
| 146 | +// متغیر محیطی بعدش دیگه وجود نداره |
| 147 | +$python main.py |
| 148 | + |
| 149 | +Hello World from Python |
| 150 | +``` |
| 151 | + |
| 152 | +</div> |
| 153 | + |
| 154 | +/// tip |
| 155 | + |
| 156 | +میتونی بیشتر در موردش توی <ahref="https://12factor.net/config"class="external-link"target="_blank">برنامه دوازدهفاکتوری: پیکربندی</a> بخونی. |
| 157 | + |
| 158 | +/// |
| 159 | + |
| 160 | +##نوعها و اعتبارسنجی |
| 161 | + |
| 162 | +این متغیرهای محیطی فقط میتونن**رشتههای متنی** رو نگه دارن، چون خارج از پایتون هستن و باید با برنامههای دیگه و بقیه سیستم (و حتی سیستمعاملهای مختلف مثل لینوکس، ویندوز، مکاواس) سازگار باشن. |
| 163 | + |
| 164 | +یعنی**هر مقداری** که توی پایتون از یه متغیر محیطی خونده میشه یه`str` هست، و هر تبدیل به نوع دیگه یا هر اعتبارسنجی باید توی کد انجام بشه. |
| 165 | + |
| 166 | +توی[راهنمای کاربر پیشرفته - تنظیمات و متغیرهای محیطی](./advanced/settings.md){.internal-link target=_blank} بیشتر در مورد استفاده از متغیرهای محیطی برای مدیریت**تنظیمات برنامه** یاد میگیری. |
| 167 | + |
| 168 | +##متغیر محیطی`PATH` |
| 169 | + |
| 170 | +یه متغیر محیطی**خاص** به اسم**`PATH`** وجود داره که سیستمعاملها (لینوکس، مکاواس، ویندوز) ازش برای پیدا کردن برنامههایی که قراره اجرا بشن استفاده میکنن. |
| 171 | + |
| 172 | +مقدار متغیر`PATH` یه رشته طولانی از پوشههاست که توی لینوکس و مکاواس با دونقطه`:` و توی ویندوز با نقطهویرگول`;` از هم جدا شدن. |
| 173 | + |
| 174 | +مثلاً، متغیر محیطی`PATH` میتونه اینجوری باشه: |
| 175 | + |
| 176 | +//// tab | لینوکس، مکاواس |
| 177 | + |
| 178 | +```plaintext |
| 179 | +/usr/local/bin:/usr/bin:/bin:/usr/sbin:/sbin |
| 180 | +``` |
| 181 | + |
| 182 | +یعنی سیستم باید دنبال برنامهها توی این پوشهها بگرده: |
| 183 | + |
| 184 | +*`/usr/local/bin` |
| 185 | +*`/usr/bin` |
| 186 | +*`/bin` |
| 187 | +*`/usr/sbin` |
| 188 | +*`/sbin` |
| 189 | + |
| 190 | +//// |
| 191 | + |
| 192 | +//// tab | ویندوز |
| 193 | + |
| 194 | +```plaintext |
| 195 | +C:\Program Files\Python312\Scripts;C:\Program Files\Python312;C:\Windows\System32 |
| 196 | +``` |
| 197 | + |
| 198 | +یعنی سیستم باید دنبال برنامهها توی این پوشهها بگرده: |
| 199 | + |
| 200 | +*`C:\Program Files\Python312\Scripts` |
| 201 | +*`C:\Program Files\Python312` |
| 202 | +*`C:\Windows\System32` |
| 203 | + |
| 204 | +//// |
| 205 | + |
| 206 | +وقتی یه**دستور** توی ترمینال تایپ میکنی، سیستمعامل**دنبال** برنامه توی**هر کدوم از این پوشهها** که توی متغیر محیطی`PATH` لیست شدن میگرده. |
| 207 | + |
| 208 | +مثلاً، وقتی توی ترمینال`python` تایپ میکنی، سیستمعامل دنبال یه برنامه به اسم`python` توی**اولین پوشه** توی اون لیست میگرده. |
| 209 | + |
| 210 | +اگه پیداش کنه،**استفادهش میکنه**. وگرنه توی**پوشههای بعدی** دنبالش میگرده. |
| 211 | + |
| 212 | +###نصب پایتون و بهروزرسانی`PATH` |
| 213 | + |
| 214 | +وقتی پایتون رو نصب میکنی، ممکنه ازت بپرسن آیا میخوای متغیر محیطی`PATH` رو بهروزرسانی کنی. |
| 215 | + |
| 216 | +//// tab | لینوکس، مکاواس |
| 217 | + |
| 218 | +فرض کن پایتون رو نصب کردی و توی یه پوشه`/opt/custompython/bin` قرار گرفته. |
| 219 | + |
| 220 | +اگه بگی بله برای بهروزرسانی متغیر محیطی`PATH`، نصاب`/opt/custompython/bin` رو به متغیر محیطی`PATH` اضافه میکنه. |
| 221 | + |
| 222 | +ممکنه اینجوری بشه: |
| 223 | + |
| 224 | +```plaintext |
| 225 | +/usr/local/bin:/usr/bin:/bin:/usr/sbin:/sbin:/opt/custompython/bin |
| 226 | +``` |
| 227 | + |
| 228 | +اینجوری، وقتی توی ترمینال`python` تایپ میکنی، سیستم برنامه پایتون رو توی`/opt/custompython/bin` (آخرین پوشه) پیدا میکنه و از اون استفاده میکنه. |
| 229 | + |
| 230 | +//// |
| 231 | + |
| 232 | +//// tab | ویندوز |
| 233 | + |
| 234 | +فرض کن پایتون رو نصب کردی و توی یه پوشه`C:\opt\custompython\bin` قرار گرفته. |
| 235 | + |
| 236 | +اگه بگی بله برای بهروزرسانی متغیر محیطی`PATH`، نصاب`C:\opt\custompython\bin` رو به متغیر محیطی`PATH` اضافه میکنه. |
| 237 | + |
| 238 | +```plaintext |
| 239 | +C:\Program Files\Python312\Scripts;C:\Program Files\Python312;C:\Windows\System32;C:\opt\custompython\bin |
| 240 | +``` |
| 241 | + |
| 242 | +اینجوری، وقتی توی ترمینال`python` تایپ میکنی، سیستم برنامه پایتون رو توی`C:\opt\custompython\bin` (آخرین پوشه) پیدا میکنه و از اون استفاده میکنه. |
| 243 | + |
| 244 | +//// |
| 245 | + |
| 246 | +پس، اگه تایپ کنی: |
| 247 | + |
| 248 | +<divclass="termy"> |
| 249 | + |
| 250 | +```console |
| 251 | +$python |
| 252 | +``` |
| 253 | + |
| 254 | +</div> |
| 255 | + |
| 256 | +//// tab | لینوکس، مکاواس |
| 257 | + |
| 258 | +سیستم برنامه`python` رو توی`/opt/custompython/bin`**پیدا** میکنه و اجراش میکنه. |
| 259 | + |
| 260 | +تقریباً معادل اینه که تایپ کنی: |
| 261 | + |
| 262 | +<divclass="termy"> |
| 263 | + |
| 264 | +```console |
| 265 | +$/opt/custompython/bin/python |
| 266 | +``` |
| 267 | + |
| 268 | +</div> |
| 269 | + |
| 270 | +//// |
| 271 | + |
| 272 | +//// tab | ویندوز |
| 273 | + |
| 274 | +سیستم برنامه`python` رو توی`C:\opt\custompython\bin\python`**پیدا** میکنه و اجراش میکنه. |
| 275 | + |
| 276 | +تقریباً معادل اینه که تایپ کنی: |
| 277 | + |
| 278 | +<divclass="termy"> |
| 279 | + |
| 280 | +```console |
| 281 | +$C:\opt\custompython\bin\python |
| 282 | +``` |
| 283 | + |
| 284 | +</div> |
| 285 | + |
| 286 | +//// |
| 287 | + |
| 288 | +این اطلاعات وقتی در مورد[محیطهای مجازی](virtual-environments.md){.internal-link target=_blank} یاد میگیری بهدردت میخوره. |
| 289 | + |
| 290 | +##نتیجهگیری |
| 291 | + |
| 292 | +با این باید یه درک پایهای از**متغیرهای محیطی** و نحوه استفادهشون توی پایتون داشته باشی. |
| 293 | + |
| 294 | +میتونی بیشتر در موردشون توی <ahref="https://en.wikipedia.org/wiki/Environment_variable"class="external-link"target="_blank">ویکیپدیا برای متغیر محیطی</a> بخونی. |
| 295 | + |
| 296 | +توی خیلی موارد مشخص نیست که متغیرهای محیطی چطور میتونن فوری مفید و کاربردی باشن. ولی توی موقعیتهای مختلف توسعه مدام پیداشون میشه، پس خوبه که در موردشون بدونی. |
| 297 | + |
| 298 | +مثلاً، توی بخش بعدی در مورد[محیطهای مجازی](virtual-environments.md) به این اطلاعات نیاز داری. |