Sry Lanka, sûnt1972 offisjeel deDemokratyske Sosjalistyske Republyk Sry Lanka, is sawol in lân as in eilân yn deAazje. De haadstêd isKotte. It eilân waard eartiids, oant en mei1972 Seylon neamd.
Yn it noarden en easten fan it eilân lizze lâns de kust grutte leechflakten dy't betiden trochbrutsen wurde mei isolearre berchpiken. It sintrale berchlân rint fia terrassen stadich op nei in hichte fan 2524 meter, dêr't de berchPidrutalagal de heechste pyk fan is.
De kuststripe wurdt ûnderbrutsen troch lange strannen, klippen yn it súdwesten enlagunes yn in protte oare gebieten. Sawat 40% fan it eilân bestiet útbosk mei greiden yn de eastlike heechlannen en goed 40% fan it lân is yn kultuer brocht.
It eilân hat intropysk klimaat dat troch demoesson beynfloede wurdt. De noardeastlike moesson duorret fan desimber oant maart en de súdwestlike moesson fan juny oant oktober. It eastlike part fan Sry Lanka is drûger as it westlike diel.
Yn deprehistoarje libben op Sry Lanka de Wanniyala-Aetto, better bekend as deFedas. Yn de6e iuw f.Kr. arrivearren deSingalezen fanút it noarden fanYndia. Healwei de 3e iuw f.Kr. waard itBoedisme yntrodusearre. Ferskate beskavings kamen ta ûntwikkeling rûn stêden as Anuradhapura en Polonnaruwa.
Stadichoan migrearren deTamyls fan it suden fan Yndia út nei it noarden fan it eilân. Yn de11e iuw stiften sy in keninkryk meiJaffna as haadstêd. De relaasjes tusken beide befolkingskloften (Singalezen en Tamyls) wienen kompleks, betiden freedsum en oarlochssuchtich. Yn de rin fan iuwen slagge it de Tamyls lang om let de Singalezen nei it suden fan it eilân te driuwen.
Yn1505 kamen de earstePortegezen dy't oant de kust delsettings stiften. Troch deNederlanners waarden de Portugeeske koloanjes yn1658 beset en oernomd. De Nederlanners festigen inkanielmonopoalje en fierden in boargerlike administraasje yn. Yn1796 waarden de Nederlanners ferdreaun troch de Ingelsken, dy't yn1802 Seylon ferôveren. Sy ûnderwurpen ek it Singaleeske keninkryk fan Kandy, wêrmei hiel Sry Lanka ûnder Britsk bestjoer kaam.De neisieten fan de Jeropeanen wurdeBurgers neamd
It eilân waard ûnôfhinklik ûnder de nammeSeylon op4 febrewaris1948. Nei de ûnôfhinklikens makke de regearing yn de jierren '50 it Singaleesk ta de offisjele taal fan it eilân. Troch de minister-presidint waard de taal fan de Tamyls yn guon gebieten tastien. Yn1959 waard hy troch in Singaleeske ekstremist fermoarde. Syn frouSirimavo Bandaranaike folge him op. Sûnt dy tiid is der sprake fan hieltyd oplôgende konflikten tusken Tamyls en Singalezen.
Yn1972 waard de namme fan it lân feroare yn Sri Lanka en waard de haadstêd ferpleatst neiSri Jayawardhenapura Kotte. Lijen tusken de Tamyl-minderheid en de Singaleeske mearderheid eksplodearre yn it midden fan de jierren '80 fan de20e iuw. Sûnt dy tiid binne der tsientûzenen minsken omkomd by deboargeroarloch.
Troch in yntervinsje fan it Yndiaaske leger waard yn1987 in sjitferbod oerienkomd. Yndia stjoerde dêrnei troepen mar luts him yn1990 wer werom omdat der net slagge wie om de Tamyltigers te ûntwapenen. Yn1993 kaam de presidint fan it lân troch in oanslach om it libben. Nei 20 jier fan fjochtsjen binne deTamyltigers en de regearing ta in sjitferbod kaam yn febrewaris 2002, nei ûnderhannelings wêrby't trochNoarwegen bemiddele waard.
Op7 febrewaris2004 waard it parlemint trochChandrika Bandaranaike Kumaratunga ûntbûn. Har man, in ferneamde Singaleeske filmstjer, is fermoarde troch de JVP. Dizze partij siet mei har Bandaranaike-partij yn har twadde kabinet oant ein 2005. Sy wie de tredde presidint fan de Bandaranaike famylje.
De grutste befolkingskloft binne deSingalezen, mei om-ende-by 75% fan de befolking fan Sry Lanka. De twadgrutste kloft binne deTamyls, dy't sawat 18% fan de befolking útmeitsje en benammen yn it noarden en easten fan it lân wenje. Fierders wenje der noch deSry Lankaanske Moaren, dy't 7% fan de befolking útmeitsje, deBurgers fan mingdJeropeeske komôf, en deFedda (of Wanniyala-Aetto), de lêste ôfstammelingen fan âlde folken.
Teeplantages foarmje in wichtich part fan de Sry Lankeenske ekonomy
Sry Lanka wurdt ta de ûntwikkelingslannen rekkene mei in leech trochsneeds ynkommen. Troch fiergeande yndustrialisaasje meitsje lânbouprodukten yn 1996 noch mar 20% út fan de eksport, neffens 93% yn 1970. De lânbousektor soarget noch altyd foar wurk foar sawat de helte fan befolking. Tekstyl en klaaiïng binne goed foar 63% fan de eksportprodukten. De wichtichste eksportprodukten fan it lân binnerubber,tekstyl,klaaiïng,tee,diamanten,robinen,smaragden,kokosnútprodukten,ierdoalje en in waaksend persintaazjetsjinsten.
Yn de jierren '90 fan de 20e iuw waakse itBNP alle jierren mei 5,5% oant in tiid fan drûchte en de boargeroarloch soarge foar in tebekgong nei 3,8% yn 1996. Dernei gie it wer better, oant yn 2001 doe't de ekonomy foar it earst yn de skiednis kromp. Underwillens binne de groeisifers wer tebek op it in trochsneed fan mear as 5% yn it jier (2008-2010).
Yn Sry Lanka fertsjinnet in trochsneed ynwenner jierliks sawat 5.000 US$ en stiet dêrmei op it 148e plak fan de wrâldranglist (2010). Neffens it ûntwikkelingsprogramma fan deFeriene Naasjes libbet yn Sry Lanka 22,7% fan de befolking ûnder deearmoedgrins.[1].
Yn Sry Lanke jildt in algemien smookferbod. Toeristen wurde oanrieden gjin sigaretten of shag yn de hânbagage mei te nimmen. Der jilde jildboetes fanôf €80 it ynfierd smookartikel en foar smoke yn it iepenbier kinst in finzenisstraf krije.
