Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Springe nei ynhâld
Wikipedy
Sykje

Lykklaad fan Turyn

Ut Wikipedy
It Lykklaad fan Turyn mei de ôfdruk fan itgesicht: lofts sa't it derút sjocht en rjochts in digitaal ferbetterenegatyf.

ItLykklaad fan Turyn (Italjaansk:Sindone di Torino ofSacra Sindone) is in stikbierguod fanlinnense stof dat itnegatyfbyld fan itlichem fan inman draacht. In soadfrommekristenen leauwe dat dy manJezus fan Nazaret is en dat it stik bierguod itlykklaad is dêr't hy yn bewuolle waard nei syndea oan it krús. It wurdt bewarre yn 'eKapel fan it Hillich Lykklaad, dy't ûnderdiel útmakket fan 'eKatedraal fan 'e Hillige Jehannes de Doper ynTuryn, ynnoardlikItaalje. It wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichsterelikwyen fan 'eRoomsk-Katolike Tsjerke en as sadanich mei grutteearbied behannele.Histoarysk enwittenskiplik ûndersyk wiist der lykwols frijwol ûnûntstriidber op dat it inMidsiuwskeferfalsking is, dy't datearret út 'e perioade tusken1260 en1390. Wol is it noch altyd ûndúdlik hoe't de ôfbylding fan 'e man yn 'e stof fan it klaad kommen is te stean, al binne dêrfoar in grut tal metoaden foarsteld.

Omskriuwing

[bewurkje seksje |boarne bewurkje]
Infoto fan it Lykklaad fan Turyn yn syn folle lingte, datearjend fan foàr de restauraasje fan2002.

It Lykklaad fan Turyn is in rjochthoekich stiklinnense stof dat oarspronklikwyt fankleur wie. It is 4.40 m lang by 1.10 m breed. De stof bestiet útflaaksfezels en isweve yn inkeperwurk meifiskgraatstek fan trije rjochts, ien averjochts. It opfallendste skaaimerk fan it klaad is in dizenige, brunige ôfbylding fan 'e foarkant en de efterkant fan inneakeneman, dy't dehannen gear hâldt foar synskamstreek. De ôfbyldings fan 'e foar- en efterkant fan 'eholle befine har likernôch yn 'e midden fan it klaad, en dy fan 'efuotten oan 'e beide uteinen. De ôfbylding fan 'e "Man fan it Klaad", sa't er wol neamd wurdt, hat inburd, insnor en skouderlanghier mei inskieding yn 'e midden. Hy hat inspierd uterlik en is lang fan stal: ferskate ekspêrs hawwe syn lingte fêststeld tusken de 1.70 m en de 1.88 m.

Der sitte ferskate readbrunige plakken op 'e ôfbylding fan 'e man op it lykklaad, dy't wize opwûnen. Neffens oanhingers fan it idee dat it Lykklaad fan Turyn diel útmakke fan it wiere bierguod fanJezus fan Nazaret, soene dy plakken oerienkomme mei de beskriuwing út itNije Testamint fan 'e wûnen dy't oan Jezus tabrocht waarden by synkrusiging. It klaad rekke yn1532 skansearre by inbrân yn 'ekapel ynChambéry, yn itHartochdom Savoaye (no ynFrankryk), dêr't it doe bewarre waard. Trochdat dêrby in drip smoltensulver op it optearde klaad foel, rekke dat op in stikmannich symmetrysk pleatste plakken skansearre mei brângatten en skroeiplakken. Fjirtjin grutte trijehoekigepalten en acht lytseren waarden neitiid trochnonnen fan 'eklarisse-oarder yn it klaad naaid om 'e gatten te tichtsjen.

Skiednis

[bewurkje seksje |boarne bewurkje]

De ierste ferhalen oer it bierguod fanJezus Kristus geane hiel fier werom oant yn itearste milennium. Sa wie der bygelyks itKlaad fan Edessa, inrelikwy út 'eIere Midsiuwen, dêr't ek it gesicht fan Jezus op te sjen west hawwe soe. Fan dat relikwy is nei deplondering fan Konstantinopel troch dekrúsfarders ûnder deFjirde Krústocht, yn1204, nea wer wat fernommen. DeBritskehistoarikusIan Wilson hat oppenearre dat it Klaad fan Edessa doe troch de krúsfardersmeirôve wêze kin en dat it Lykklaad fan Turyn en it Klaad fan Edessa ien-en-itselde foarwerp wêze kinne soene. Dêrfoar bestiet lykwols gjin inkeld bewiis.

De ierste ferwizings nei wat it Lykklaad fan Turyn wêze kinne soe, datearje út1353 of1357. De earste kear dat it klaad mei wissichheid yn in histoaryske boarne neamd wurdt, is yn1390. Dat jiers skreau Pierre fan Arcis, debiskop fanLirey, yn Frankryk, in rapport dat rjochte wie oanKlemens VII, dy't doe astsjinpaus ynAvignon residearre. Yn datdokumint stelde Arcis mei safolle wurden dat it Lykklaad fan Turyn (dat doe noch net sa hiet) inferfalsking wie, en dat de ferfalsker skuld bekend hie. Ut oare histoaryske boarnen liket nei foarren te kommen dat der yn1353 of1357 in lykklaad mei dêrop de ôfbylding fan in krusigingsslachtoffer yn Lirey bestie, en yn it besit wie fan 'eridderGodfryd fan Charny, dy't yn1356 yn 'eHûndertjierrige Oarlochsneuvele yn 'eSlach by Poitiers. Oer it rapport fan Arcis en it bestean fan in lykklaad yn Lirey is neitiid troch withoefollehistoarisy en oareauteurs spekulearre, mar der is fierders neat mei wissichheid oer bekend.

Fan 'efyftjinde iuw ôf is deskiednis fan it Lykklaad fan Turyn goed dokumintearre. Yn1453testamintefrouwe Margareta fan Charny, inneikommelinge fan Godfryd, it lykklaad oan 'ehartoggen fan Savoaye. (Hoewol'tSavoaye no ûnderdiel fan Frankryk útmakket, wie itHartochdom Savoaye doedestiden in ûnôfhinklik lân, dat formeel mear ferbûn wie mei itHillige Roomske Ryk as mei itKeninkryk Frankryk.) Yn1532 rekke it lykklaad skansearre by in brân yn 'ekapel ynChambéry, dehaadstêd fan Savoaye. Neitiid besochtennonnen fan 'eoarder fan 'eklarissen it relikwy te reparearjen troch derpalten yn te naaien. Yn1578 waard it klaad yn opdracht fanEmmanuël Filibert fan Savoaye oerbrocht fan Chambéry neiTuryn, de haadstêd fanPiëmont, dat ek yn it besit fan it Hûs fan Savoaye wie. Sûnt is it klaad dêr altyd bleaun, en meitiid kaam it sadwaande bekend te stean as it 'Lykklaad fan Turyn'.

Yn1694 kaam it lykklaad yn 'e spesjaal foar dat doel trochGuarino Guarini boudeKapel fan it Hillich Lykklaad te rêsten, dy't ûnderdiel útmakket fan 'eKatedraal fan 'e Hillige Jehannes de Doper. Datselde jiers besochtSebastian Valfrè de reparaasjes troch deklarissen te ferbetterjen. Yn1868 waard dat jitris besocht trochKlotilde fan Savoaye. Op28 maaie1898 waard it deItaljaanskefotograafSecondo Pia tastien om as earstefoto's fan it Lykklaad fan Turyn te nimmen. Hy stelde fêst dat de ôfbylding fan 'e Man fan it Klaad folle dúdliker nei foarren kaam út 'enegativen fan 'e foto's as út 'e foto's sels. In twadde fotograaf,Giuseppe Enrie, dy't it lykklaad yn1931 fotografearje mocht, kaam ta deselde konklúzjes. De earsteultrafioletfoto's fan it lykklaad waarden yn1978 nommen.

It Lykklaad fan Turyn bleau oant1983 yn besit fan it Hûs fan Savoaye, doe't it oedroegen waard oan 'eHillige Sit. Op11 april1997 waard it klaad lichtlik skansearre by in brân, dy't mooglik feroarsake wie trochbrânstifting. Yn2002 liet deRoomsk-Katolike Tsjerke it klaad reparearje. Dêrby waard defuorring oan 'e efterkant losmakke, sadat it klaad doe foar it earst fan dy kant besjoen wurde koe. By in ûndersyk út2004 waard dêr in dizenige, ûnfolsleine en suver ûnsichtbere trochdruk fan 'e Man fan it Klaad ûntdutsen. Fan10 oant en mei23 maaie2010 waard it reparearre lykklaad yn it iepenbiertentoansteld (de achttjinde kear yn 'e skiednis fan it relikwy dat dat bard wie). Neffens de Roomsk-Katolike Tsjerke makken doe mear as 2 miljoen minsken fan 'e gelegenheid gebrûk om it relikwy te bewûnderjen. OpStille Sneon,30 maart2013, waarden live-bylden fan it Lykklaad fan Turynstreamd oer itynternet. Fan19 april oant en mei24 juny2015 waard it klaad op 'e nij tentoansteld ynkatedraal fan Turyn. Dy kear moast men yn 't foar lykwols in ôfspraak meitsje om it relikwy te sjen.

DeKatedraal fan 'e Hillige Jehannes de Doper ynTuryn, dêr't it lykklaad bewarre wurdt.

Echtheid

[bewurkje seksje |boarne bewurkje]

DeRoomsk-Katolike Tsjerke erkent it Lykklaad fan Turynde facto asrelikwy, mar hat gjin útspraken dien oer de fraach oft it wol of net it wiere lykklaad fanJezus Kristus is. Yn1958 ferliendepausPius XII syn goedkarring oan 'e konneksje fan it Lykklaad fan Turyn mei dedevoasje fan itHillich Antlit fan Jezus. PausJehannes Paulus II neamde it klaad "in spegel fan 'eEvangeeljes", en ek pausFransiskus hat utering jûn oan syn ûntsach foar it lykklaad, mar likemin as syn foargongers gied er safier dat er de autentisiteit fan it klaad befêstige. Ferskate oarekristlike denominaasjes, lykas deAnglikaanske Tsjerke en ferskatemetodistysketsjerkgenoatskippen, hawwe blyk jûn fan ferearing fan it Lykklaad fan Turyn.

Desechstjinde-iuwsketsjerkeherfoarmerJehannes Kalvyn, de grûnlizzer fan itkalvinisme, skreau lykwols yn1543 yn intraktaat dat yn itNije Testamint dúdlik fermelden stiet dat der smelle stripen linnense stof brûkt waarden as bierguod foar Jezus Kristus, behalven foar de holle, dêr't in apart stik stof foar brûkt waard. Hy konkludearre: "òfJehannes de Evangelist is in leagener," òf eltsenien dy't it Lykklaad fan Turyn as in wier relikwy oanpriizget, wurdt troch Jehannes syn wurden "feroardiele foar fraude en bedroch."

Yn sawolwittenskiplike as populêrepublikaasjes is troch de jierren hinne troch foarstanners fan 'e autentisiteit in breed skala oan riddenearrings opfierd wêrom't it Lykklaad fan Turyn it wiere bierguod fan Jezus Kristus wêze soe. Dat waard ûnderboud mei arguminten dy't útinoar rûnen fanskiekunde oantbiology en fangenêskunde oantoptyske analyze. Yn1988 waardenkoalstofdatearringstests útfierd op in lyts hoekstikje fan it lykklaad. Dêrby waard fêststeld dat dy stof datearre fan 'e perioade tusken1260 en1390.

Neitiid waard dy útslach yn 'e kiif steld troch guon klaadûndersikers, dy't bewearden dat der flaters makke wiene by it útfieren fan 'e tests. Sa waard oppenearre dat by fersin in stikje fan it klaad test wie dat bestie út inMidsiuwske reparaasje, of dat der biologyske fersmoarging fan it testhoekje optreden wie, of dat de oanwêzigens fankoalstofmonokside op 'e iene of oare manear ta in foutyf resultaat laat hie. Alle oandroegenhypotezes foar sokke flaters binne lykwols wittenskiplik ûntkrêfte en nei de foddekoer ferwiisd. Dat wurdt lykwols net troch eltsenien akseptearre, en yn2013 ferskynde der noch inpublikaasje fan in pear Italjaanske auteurs dy't bewearden dat it 'orizjinele' diel fan it klaad datearre út 'e perioade fan280 f.Kr. oant220 n.Kr. It Lykklaad fan Turyn bliuwt sa ek noch hjoed de dei in boarne fan kontroverse.

Keppelings om utens

[bewurkje seksje |boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes

[boarne bewurkje]
Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder:References enFurther reading, op dizze side.


Wikimedia Commons
Wikimedia Commons
 Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategoryShroud of Turin fanWikimedia Commons.
Opfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Lykklaad_fan_Turyn&oldid=1014497"
Kategoryen:

[8]ページ先頭

©2009-2025 Movatter.jp