Dante degli Alighieri yn 'e regelDante Alighieri of koarweiDante neamd (Florâns,29 maaie1265 -Ravenna,13/14 septimber1321) wie inItaljaanskdichter enpolitikus. Syn foarneamdste wurk stiet bekend as "La divina commedia" (De godlike komeedzje). It is in lang gedicht yn trije parten oer in reis troch de Hel (Inferno), troch it Faaiefjoer (Purgatorio) nei it Paradys (Paradiso) en wurdt beskôge as in hichtepunt fan de wrâldliteratuer. De Italjaanske2-euromunten befetsje in portret fan Dante, tekene trochRafael.
Yn Dantes tiid wie it normaal tedichtsjen,proaza bestie amper. Poëzij hie lykwols in hiel oare opbou as tsjintwurdich. Ynstee fan oprym, waard der fral opmetrum letten, hoewol't Dante yn deDivina commedia in yngewikkeld soarte fan rym brûkt. Al op njoggenjierrige leeftyd begûn Dante te dichtsjen.
Dante libbe yn Florâns, destiids mei 80.000 ynwenners opParys nei de grutste stêd yn Jeropa en ien fan de wichtichste kulturele en hannelssintra. Yn1302 waard hy, wylst er as gesant by de paus wie, út de stêd ferband troch deSwarte Welfen, syn politike tsjinstanners. Dante dy't sels by de Wite Welfen hearde, wie foarstanner fan in myldere politike koers, dêr't de tsjerklike en wrâldlike ferhâldingen oars wienen as by de Swarte Welfen. De Witen woenen in soarte fan skieding tusken tsjerke en steat en foar werropping fan deDonatio Constantini. Nei in mislearre kûp fan de Wite Welfen besleaten de Swarte Welfen om Dante en syn famylje foar twa jier te ferbannen. Dizze straf waard, omdat Dante by ferstek feroardiele wie, al gau omsetten yn libbenslange ferbanning.
Syn libben lang is Dante fereale bleaun op de net te berikkenBeatrice, in troude frou, dy't hy mar twa kear yn it echt sjoen hat en dy't ynLa divina commedia ek in rol ferfollet. Dantes geskriftVita nuova út 1293 is sels folslein oan har wijd en giet oer syn suvere abstrakte leafde foar har. Nettsjinsteande syn leafde foar Beatrice wie Dante heit fan meardere bern, dêr'tPietro Aligiery de bekendste fan is.
Deademasker (yn "Palazzo Vecchio", Florâns)
Nei syn ferbanning swalke Dante troch hiel Itaalje, benammen troch it rike en better ûntwikkele noarden. Itaalje bestie yn dy tiid noch út talrike keninkriken en al gau pleite Dante foar ien Itaalje. Fral de taal wie dêrby in wichtich middel foar ienheid.La divina commedia is skreaun yn de folkstaal, itToskaansk fan rûn1307. Dy foarleafde foar de folkstaal is de ynset fan syn traktaatDe vulgari eloquentia (Oer de redenrykdom yn de folkstaal). Oere wurken binneMonarchia, oer it keningskip,Questio de aqua et terra, oer de wittenskip,Convivio (Gastmiel), oer it genot fan de filosofy, enVita nuova, in lofdicht op Beatrice.In oar weromkommend tema yn syn wurk is de earder neamde striid tusken de Welfen en de Gibbelinen, wat late ta in grut tal politike ferwizings yn syn "Divina commedia.
Dante ferstoar yn1321, noch hieltyd as balling, ynRavenna, dêr't hy begroeven leit. Lange tiid hienen de stêden Florâns en Ravenna spul oer syn oerskot, mar Dante bleau yn Ravenna.
