Súdwest-Alaska is in tinbefolke krite yn it súdwesten fan Alaska, dy't likernôch 800km it binnenlân fan 'e steat yn rikt fan 'e kust fan 'eBeringsee ôf. It meastepart fan 'e befolking libbet der ferspraat yn lytsemienskippen by de kust lâns. Súdwest-Alaska omfettet de ûnbidich grutteYukon-Kuskokwimdelta, dat ien fan 'e grutsterivierdelta's fan 'e wrâld is. Eilannen lykasKodiak, it haadeilân fan 'eKodiakarsjipel yn 'eGolf fan Alaska, enNunivak en dePribilofeilannen yn 'eBeringsee, hearre ek ta de regio, krektlyk as it grutste diel fan itAlaska-skiereilân, dat nei it súdwesten ta útstiket en de Beringsee fan de Golf fan Alaska skiedt.
DeNoarderbedelte, ta einbeslút, beslacht de hiele noardkust fan Alaska noardlik fan itBrooks-berchtme, en bestiet foar it meastepart úttoendra mei lytsedoarpen, benammen oan 'e kust. De regio stiet bekend om syn reuseftige ûndergrûnske foarriedenierdoalje en omfettet û.m. it bekendeOaljefjild fan Prudhoe Bay. It grutste plak fan 'e Noarderbedelte isBarrow. It noardwesten fan Alaska, mei as sintrumKotzebue, wurdt yn 'e regel mei de Noarderbedelte op ien bulte smiten, hoewol't it dergeografysk sjoen net by heart. It noardwesten omfiemet it grutteSeward-skiereilân, dat nei it westen ta útstiket en sa mei itRussyskeTsjûkotka-skiereilân deBeringstrjitte foarmet. EkLyts-Diomedes, yn 'e Beringstrjitte, en it grutte eilânSt. Lawrence, yn 'e noardlikeBeringsee, hearre by it noardwesten.
Likernôch 180.000km² lân (oftewol 12,2%) fan Alaska is yn it besit fan 'e tolve grutte regionale en tsientallen lytsere pleatslikekorporaasjes fan 'e lânseigen befolking (Eskimo's,Aleoeten enYndianen). Dy binne opset ûnder deAlaska Native Claims Settlement Act (ANCSA) fan1971. DeAlaskaanske lânseigen regionale korporaasjeDoyon, Limited neamt himsels ynadvertinsjes en oarepublikaasjes faak "de grutste private lâneigner fan Alaska". Oarspronklik omfieme de ANCSA de mooglikheid dat de korporaasjes harren lân, begjinnend yn1991, op 'e publike merk ferkeapje koene, mar dat diel fan 'ewet waard ynlutsen ear't it fan krêft wurde koe. Dat bestjut dat de korporaasjes harren lân yn eigendom hawwe, faak alle rjochten op ûndergrûnskedylchstoffen ynbegrepen (in rjocht dêr't yndividuëleboargers gjin oanspraak op meitsje kinne), mar dat se it lân net ferkeapje kinne. Yn tsjinstelling dêrmei kinyndividuële lânseigen grûn wól op 'e publike merk ferkocht wurde.
Wat de ynstelling fanreservaten oangiet, is Alaska wat in frjemde ein yn 't byt yn 'e Feriene Steaten. It reservaatstelsel sa't dat yn 'elegere 48 steaten bestiet, is yn Alaska nammentlik nea fan 'e grûn kommen, en troch de ynfiering fan 'e ANCSA en it feit dat de lânseigen korporaasjes mei harren ûnferkeapbere lân min ofte mear deselde funksje ferfolje as in reservaat, binne se ek net nedich. Sadwaande bestiet der yn hiele Alaska mar ienYndianereservaat: itAnnette Island Yndianereservaat fan 'eMetlakatla Yndianemienskip, dat 332,6km² beslacht yn 'eAleksanderarsjipel fanSúdeast-Alaska. Dat bestie al foar de oanname fan 'e ANCSA en hat syn status ûnôfhinklik fan dy wet beholden.
Underwilens hie de lânseigen befolking fan Alaska fan 'e ein fan 'eachttjinde iuw ôf oant de midden fan 'enjoggentjinde iuw slim te lijen ûnder útbraken fan 'epokken, insykte dy't de Russen meibrochten en dêr't de Aleoeten, Eskimo's en Yndianen gjinferwar tsjin hiene. Benammen yn 'e1830-er jierren en de1860-er jierren wiene der ferskriklikeepidemyen, wêrby't tûzenen minsken omkamen en detribalemaatskippijen slim ûntregele waarden.
Nei't Alaska yn1867 oergien wie yn Amerikaanske hannen, ûntstie dêrtroch itAlaskaanske Grinskonflikt, wêrby't de Feriene Steaten en itFeriene Keninkryk yn in slepend skeel ferwikkele rekken oer de krekte rin fan 'e grins tusken Alaska enBritsk-Kolumbia. Pas yn1903 waard dy deilisskip yn it foardiel fan 'e Feriene Steaten oplost.
Op27 maart1964 waard Alaska troffen troch inswiere ierdbeving, dy't letter ek wol bekend kaam te stean as de Goedfreedierdbeving. Dêrby kamen 133minsken om en waard in protte skea oanrjochte. Ferskate doarpen en ek dielen fan guon gruttere mienskippen waarden folslein ferwoastge, benammen trochierdferskowings entsûnamys. Mei in krêft fan 9,2 op 'eskaal fan Richter wie it de swiersteierdbeving ynNoard-Amearika dy't ea registrearre is, en de op ien nei swierste fan 'e hiele wrâld. Ittiidstip fan 'e ierdbeving (17.36oere), de tiid fan it jier en de lokaasje fan itepisintrum holpen allegear mei om derfoar te soargjen dat der sa min mooglik slachtoffers wiene, benammen ynAnchorage.
Alaska bestietbestjoerlik út net útcountys, lykas de oareAmerikaanske steaten (útseinLouisiana, datparishes hat), mar útboroughs. Dêrfan binne der 16 yn 'e steat. Oars as de countys yn oare Amerikaanske steaten beslane de boroughs yn Alaska net it hiele grûngebiet fan 'e steat. It gebiet dat net ûnderdiel is fan lykfol hokker borough (en foar it meastepart út tinbefolke wyldernis bestiet), wurdt oantsjut as deUnorganisearre Borough. De Unorganisearre Borough wurdt streekrjocht troch it steatsregear bestjoerd.
It politike lânskip fan Alaska wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanskepolitike partijen, deDemokratyske Partij en deRepublikeinske Partij. Alle oare partijen spylje mar in marzjinale rol. De opmerklikste ûnder dy oare partijen is deAlaskaanske Unôfhinklikheidspartij (AIP), oprjochte yn1984, dy't foar deôfskieding fan Alaska fan 'e Feriene Steaten stribbet. Sawol op it mêd fan 'e steatspolityk as de Amerikaanske federalepolityk stipe Alaska oant de earste helte fan 'e1970-er jierren oer it algemien de Demokraten. Sûnt hat de steat him lykwols fierhinne ûntjûn ta in Republikeinsk bolwurk. De bekendstepolitikus út Alaska, alteast yn it bûtenlân, isSarah Palin, dy't yn2008 de Republikeinskefise-presidintskandidate wie ûnderJohn McCain.
Delânbou is likemin in wichtige sektor, benammen om't it kâldeklimaat en it koarte groeiseizoenbou op grutte skaal suver ûnmooglik meitsje. Mei defeehâlderij leit dat justjes oars, mar likegoed is Alaska ek dêrfoar gjin ideaal plak. Oer it algemien produsearje bou en feehâlderij inkeld foar de eigenkonsumpsje fan 'e befolking fan Alaska:griente,suvel,kowefleis enjongfee foar fierderefokkerij. Defiskerij is wol goed ûntwikkele, enkrab enfisk (benammensalm,kabbeljau enkoalfisk) foarmje, njonken oalje en gas, de wichtichsteeksportprodukten fan 'e steat. De krabbefiskerij yn 'eBeringsee út 'e haven fanDutch Harbor wei, is wrâldwiid popularisearre troch derealitytillefyzjesearjeDeadliest Catch. Ek deboskbou hat troch de eksport fanhout in wichtich oandiel yn 'e Alaskaanske ekonomy.
Neffens in offisjele rûzing troch itAmerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanskefolkstelling fan2020) hie Alaska yn2024 740.133 ynwenners. Yn2014 lei dat getal noch op 736.732 minsken. Debefolkingstichtens wie yn2014 0,4minsken dekm² (wetteroerflak net meirekkene). Dêrmei wie Alaska ien fan 'e tinst befolke gebieten fan 'e wrâld en fierwei de tinst befolke steat fan 'e Feriene Steaten. De op ien nei tinst befolke Amerikaanske steat wieWyoming, yn 'eRocky Mountains, mei 2,2 minsken de km². De grutstestêd fan Alaska isAnchorage, mei 292.000 ynwenners yn2010. Oare gruttere stêden binne:Fairbanks (32.000), de steatshaadstêdJuneau (31.000),Badger (19.000),Knik-Fairview (15.000),College (13.000) enSitka (9.000).
DeEskimo's wenje by de noardlike, westlik, súdwestlike en súdlike kusten fan it fêstelân lâns. Krekt as de Yndianen binne se te ferdielen yn ferskateetnyske groepen, te begjinnen mei de skieding tusken deInûyt(Inuit), de Eskimo's fan 'eNoardlike Iissee, dy't ek ynKanada enGrienlân wenje, en deJûpik(Yup’ik), de Eskimo's fan 'eBeringsee en deStille Oseaan. DeInjûpiat(Iñupiat), dy't oan 'e noardlike en noardwestlike kusten fan Alaska wenje, binne in subgroep fan 'e Inûyt. DeMiddensibearyske Jûpik(Central Siberian Yup’ik), dy't behalven ynSibearje ek lânseigen binne op it ta Alaska hearrende eilânSt. Lawrence, yn 'eBeringsee, deMiddenalaskaanske Jûpik(Central Alaskan Yup’ik) fan westlik en súdwestlik Alaska en deAlûtiik(Alutiiq) fan súdlik Alaska binne subgroepen fan 'e Jûpik.
DeAleoeten(Aleuts ofUnangan), ta einbeslút, dy't deAleoetenarsjipel en de westpunt fan itAlaska-skiereilân bewenje, binne in apartfolk, dat nau besibbe is mei de Eskimo's mar dêr dochs los fan stiet.
Fan 'e befolking fan Alaska spriek yn2011 82,4% itIngelsk asmemmetaal, wylst 3,5% itSpaansk as memmetaal hie. Fan 'e rest fan 'e befolking hie 5,2% ien fan 'e tweintich lânseigen talen as memmetaal, 4,3% spriek inAziatyske taal en 2,2% hie in oareYndo-Jeropeeske taal as memmetaal (lykasFrânsk,Russysk ofPortegeesk).
Oer it algemien kin oer Alaska sein wurde dat it koartesimmers hat en lange,kâldewinters. Simmerdeis kinne detemperatueren yn it binnenlânoerdeis wol rom boppe de 30°C útkomme, wylst it kwik der by 't winter sakje kin oant –50°C. Rekôrtemperatueren foar de steat wiene 38°C, op27 juny1915 ynFort Yukon, en –62°C op23 jannewaris1971 teProspect Creek. Dy lêste temperatuer is mar ien graad boppe de leechste temperatuer dy't ea ynNoard-Amearika metten is (ynSnag, yn 'eYukon).
.svg)
